İsrail–Somalilend münasibətləri — İsrail ilə Somalilend arasındakı mövcud ikitərəfli əlaqələr. İsrail Somalilendin müstəqilliyini tanıyan ilk BMT üzvü dövlətdir.[1]
| İsrail–Somalilend münasibətləri | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 | |||||
|
|||||
İsrail Somalilend Dövlətinin 1960-cı ildəki 5 günlük müstəqilliyini tanıyan ilk dövlətlərdən biri olmuşdur.[2][3]
İsrail 1990-cı ildə Somali Demokratik Respublikası tərəfindən İshak vətəndaşlarına qarşı törədilmiş İshak soyqırımını qınayan yeganə dövlət olmuşdur. İsrail hökuməti BMT-də bu məsələni gündəmə gətirmişdir.[4][5] 1995-ci ildə Somalilend prezidenti İbrahim Eqal İsrail baş naziri İshaq Rabinə məktub yazaraq ölkələr arasında diplomatik əlaqələrin qurulmasını istəmişdir.[6][7][8] Eqal məktubunda regionda islamçılığa qarşı birgə mübarizə aparmağı istədiyini bildirmişdir.[9]
2001-ci ilin fevralında Somalilend hökuməti İsraillə ticarət əlaqələri qurmaq istəmişdir. Həmin dövrdə bəzi israilli biznesmenlər Somalilendin paytaxtı Hargeisaya gəlmişlər. Lakin həmin dövrdəki Somalilend prezidenti Dahir Riyale Kahin ərəb ölkələri ilə münasibətləri korlamamaq üçün İsrailə yaxınlaşmaqdan çəkinmişdir.[10]
2020-ci ilin avqustunda Somalilend İsrail ilə BƏƏ arasında münasibətlərin normallaşdırılması müqaviləsini dəstəkləmişdir.[11] İsrail 2022-ci ildə Somalilenddə SSRİ tərəfindən tikilmiş eniş meydançalarını təftiş etmək üçün komandalar göndərmişdir.[12]
26 dekabr 2025-ci ildə İsrail Somalilendin müstəqilliyini tanıyan ilk BMT üzvü dövlət olmuşdur.[13][14] Ölkələr arasında qarşılıqlı bəyannamə imzalanmışdır. Somalilend İsrailə bu addımına görə təşəkkür etmişdir. İsrail baş naziri Benyamin Netanyahu Somalilend prezidenti Abdirahman Mohamed Abdullahini İsrailə rəsmi səfər etməyi təklif etmişdir.[15][16][17]
İsrailin Somalilendi müstəqil və suveren ölkə kimi tanıması Somali, Cənubi Sudan, Cibuti, Fələstin, Küveyt, Səudiyyə Ərəbistan və Türkiyənin xarici işlər nazirlikləri tərəfindən tənqid olunmuşdur.[16][18][19][20][21] Çinin Somalidəki səfiri İsrailin Somalilendin müstəqilliyini tanımasını tənqid etmiş və Somalinin ərazi bütövlüyünü dəstəklədiyini açıqlamışdır.[22] Tayvan isə İsrailin bu addımı xoş qarşılamışdır.[23] İsrailin Somalilandın müstəqil və suveren ölkə kimi tanınması Azərbaycanın xarici işlər nazirliyi tərəfindən də tənqid olunub, lakin İsrailin özünün adını çəkməkdən yayınıb.[24]
- ↑ Eichner, Itamar. "Before addressing attack: Netanyahu announces official recognition of Republic of Somaliland". Ynetglobal (ingilis). 26 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 26 dekabr 2025.
- ↑ Benjamin R. Farley. "Calling a State a State: Somaliland and International Recognition". Emory International Law Review. 24 (2). 780. SSRN 1676428.
- ↑ Yusuf M Hasan. "Somaliland: Only Israel Opposed the Kill all But Crows 'Isaaq Genocide', Offers Recognition". Somaliland Sun. 27 mart 2022. İstifadə tarixi: 30 dekabr 2025.
- ↑ Hasan, Yusuf M. "Somaliland: Only Israel Opposed the Kill all But Crows 'Isaaq Genocide', Offers Recognition". Somaliland Sun. 27 mart 2022. İstifadə tarixi: 30 dekabr 2025.
- ↑ Ibrahim, Said. "בניגוד לדינוזאור של האו"ם, ישראל עמדה לצד סומלילנד - ולא בפעם הראשונה | טור מיוחד | היום". Israel Hayom (ivrit). 27 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 30 dekabr 2025.
- ↑ "SOMALILAND: EGAL WRITES TO RABIN – 02/12/1995 – The Indian Ocean Newsletter". Africa Intelligence (ingilis). 2 dekabr 1995. İstifadə tarixi: 23 iyun 2025.
- ↑ "Somaliland: Israel says ready to recognize Somaliland". UNPO. 12 fevral 2010. 8 may 2010 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 may 2012.
It is no secret to Somaliland though, the former president, Mr Ibrahim Haji Egal addressed the very issue in a letter to the former Israeli head of state, Mr Yitshak Rabin in 1995. Fifteen years ago, Mr Egal saw the threat of Islamic fundamentalism and the importance of Bab El-Mandeb.
- ↑ Banks, Arthur S.; Day, Alan J.; Muller, Thomas C. Political Handbook of the World 1998 (ingilis). Springer. 1 fevral 2016. 839. ISBN 978-1-349-14951-3.
- ↑ Taha, Assaad. نقطة ساخنة| خراب "السبع العجاف" .. أسعد طه يبحث عمن يقف وراء الحرب والدمار في الصومال؟ (Video) (Arabic). Al-Jazeera. 21 noyabr 2023. İstifadə tarixi: 24 iyun 2025 – YouTube vasitəsilə.
- ↑ "Somaliland 'here to stay'". BBC (ingilis). 5 fevral 2001. İstifadə tarixi: 13 iyul 2020.
- ↑ "Somaliland Joins World In Hailing Israel And UAE Diplomatic Deal". busiweek.com. 14 avqust 2020. Archived from the original on 29 sentyabr 2020.
- ↑ "HORN OF AFRICA: Having established links with Tel Aviv and Abu Dhabi, Hargeisa lobbies Washington for recognition – 25/02/2022". Africa Intelligence (ingilis). 25 fevral 2022. İstifadə tarixi: 3 avqust 2025.
...the Somaliland head of state has routinely highlighted his good relations with the United Arab Emirates (which is digging a deep-water port in Berbera) as well as with Israel (which has sent several teams to the country to inspect the Soviet-built runways, which are among the longest in Africa).
- ↑ "PM Netanyahu announced the official recognition of the Republic of Somaliland as an independent and sovereign state". Israeli Prime Minister's Office. 26 dekabr 2025.
- ↑ Berman, Lazar. "Israel becomes first country to recognize breakaway Somaliland as independent state". The Times of Israel. 26 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
- ↑ Greyman-Kennard, Danielle. "Israel, Somaliland establish ties with diplomatic agreement". The Jerusalem Post. 26 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 26 dekabr 2025.
- ↑ 1 2 McArthur, Tom. "Israel recognises Somaliland as independent state, Netanyahu says". BBC. 26 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
- ↑ "Celebrations break out in Somaliland capital after Israeli recognition". i24 News. 29 dekabr 2025.
- ↑ "Egypt, Turkey condemn Israel's recognition of Somaliland". The Jerusalem Post (ingilis). 26 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 26 dekabr 2025.
- ↑ "Saudi Arabia rejects Israel's recognition of Somaliland". Arab News (ingilis). 26 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
- ↑ FTL. "Kuwait Rejects Israel-Somaliland Deal, Backs Somalia's Sovereignty - Somali News today Live". FTL Somalia (ingilis). 27 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
- ↑ Post, Sudans. "South Sudan rejects Somaliland recognition in diplomatic phone call". Sudans Post (ingilis). 28 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 29 dekabr 2025.
- ↑ "Rechazo internacional al reconocimiento de Somalilandia" [International rejection of the recognition of Somaliland]. Deutsche Welle (ispan). 27 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 28 dekabr 2025.
- ↑ Edit. "Breaking ranks, Taiwan backs Israeli recognition of Somaliland". The Times of Israel (ingilis). 28 dekabr 2025. ISSN 0040-7909. İstifadə tarixi: 28 dekabr 2025.
- ↑ Edit. "XİN: "Somalilənd" regionunun tanınması beynəlxalq hüququn prinsiplərinə ziddir"". Oxu.az. 29 dekabr 2025. İstifadə tarixi: 30 dekabr 2025.