Vikipediya ?

İntihar

İntihar — qəsdən özünün ölümünə səbəb olan hərəkətdir. Risk faktorlarına depressiya, bipolyar pozuntu, şizofreniya, şəxsiyyət pozğunluğu kimi ruhi nasazlıqlar da aiddir. İntihar maliyyə çətinliklərindən, münasibətlər ilə bağlı çətinliklərdən və ya zorbalıqdan yarana bilər.

Caduceus.svg
İntihar
Edouard Manet - Le Suicidé.jpg
Eduard Manenin çəkdiyi rəsmi
XBT-10 XX
XBT-9
DiseasesDB
MedlinePlus
eMedicine  

Mündəricat

Anlayışlar

Risk faktorları

Psixi xəstəliklər

Əvvəlki cəhdlər və özünə zərər

Əvvəlki intihar cəhdlərinin tarixi intiharın tamamilə dəqiq göstəricisidir. İntiharların təxminən 20%-ində əvvəlki cəhd etmiş, onların 1%-i bir il ərzində və 5%-dən çoxu isə 10 il ərzində intihar ediblər. Özünə zərər verən hərəkətlər adətən intihar cəhdi deyil və özünə zərər verənlərin əksəriyyətində intihar riski yüksək deyildir. Bəzi özünə zərər verənlər intihar yolu ilə həyatlarını sona qoya bilər və ya özünə zərər və intihar riski üst-üstə düşə bilər.

Maddə istifadəsi

Qumarbazlıq

Qumarbazlıq intihar düşüncəsinin və cəhdlərinin artması ilə əlaqələndirilir. Patoloji qumarbazların 12-24%-i intihar cəhdləri edirlər. Qumarbazların arvadlarının intihar nisbəti ümumi əhalidən üç dəfə yüksəkdir. Digər riski artıran faktorlara qumarbazların psixi xəstəlik, içki və narkotik maddə istifadəsi daxildir.

Tibbi şərtlər

Psixososyal durumlar

Media

Rasional

Üsullar

İntiharın aparıcı üsulu hər ölkədə fərqlidir. Müxtəlif bölgələrdə aparıcı üsullara asmaq, odlu silah və pestisid zəhərlənməsi daxildir. Bu fərqliliklər müxtəlif üsulların mövcudluğuna görə qismən hesab olunur. 56 ölkənin nəzərdən keçirilməsindən sonra qeyd olunub ki, asmaq ən ümumi intihar üsuludur və kişi intiharlarının 53%-i və qadın intiharlarının 39%-ni təşkil edir.

Ümumdünya intiharlarının 30%-i pestisid zəhərlənməsindən baş verir, və bunlardan əksəriyyəti inkişaf etməkdə olan ölkələrdə baş verir.

Çində pestisidlərin istifadəsi ən yayılmış üsuldur. Yaponiyada seppukuya hələ rast gəlinsə də, asma və tullanmaq ən çox yayılmışdır. Özünü tullanmaqla öldürmək və Sinqapurda çox yayılmışdır və intiharların 50% və 80%-ini təşkil edir.

Patofizyalogiya

İntihar və ya depressiyanın əsas patofizyalogiyanın birləşdirməsin aid heç bir məlumat yoxdur. Buna baxmayaraq, güman edilir ki, intihar — davranış, sosial-ekoloji və psixiatrik faktorların qarşılıqlı təsirindən gəlir.

Qarşısının alınması

Əsas məqalə:

Skrininq

Ümumi əhalinin skrininq nəticəsində intihar nisbətin təsirinin az olması barədə məlumat yoxdur.

Psixi xəstəlik

Epidemiologiya

Cins

Yaş

Tarix

Sosial və mədəniyyət

Qanunvericilik

 
Kunikazu Utaqavanın çəkdiyi ukiyo-edə samuray seppuku etməyə hazırlaşır.

Bəzi Qərb ölkələrində intihar artıq cinayət deyl. Bununla belə, orta əsrlərdən ən azı 1800-cü ilə qədər Qərbi Avropanın əksər ölkələrində intihar cinayət sayılırdı. Müsəlman ölkələrin əksəriyyətində intihar cinayyət olaraq qalır.

Dini baxışlar

İslamın dini baxışları intihara qarşıdır. Quranda intihar "öldürməyin və ya özünüzü öldürməyin" kimi qeyd olunaraq qadağan olunur.Hədislərdə də qeyd olunur ki, fərdi intihar qanunsuz və günahdır.

Xristianlığın əksəriyyətində intihar əsasən Orta əsrlərdəki nüfuzlu xristian mütəfəkkirlərin yazılarına əsaslanan günah sayılsa da, intihar, məsələn altında günah sayılmırdı. Katolik doktrinasında arqument "Öldürməyin" əmrinə əsaslanır və həm də həyat Allah tərəfindən verilmiş bir hədiyyədə olduğundan, intihar "təbii qaydaya" qarşı çıxır və dünyada Allahın usta planına mane yaratdığı qeyd olunur.

Hinduizmdə intihar ümumiyyətlə pislənir və müasir Hindu cəmiyyətində başqa birinin öldürülməsi kimi bərabər günah sayılır. Hindu Müqəddəs Yazılarda qeyd olunur ki, intihar edən ruh dünyasının bir hissəsi olacaq, öz ölümü ilə nəticələnən vaxta kimi yer kürəsini gəzməlidir. Lakin hinduizm, bir insanın ömrünün qeyri-şiddətsiz tətbiq etməsi ilə həyatını sona çatdırmasını haqqını qəbul edir, olaraq adlandırılır. Lakin Prayopavesa istək və ya həsrəti və bu həyatda heç bir məsuliyyət olmayan insanlar üçün məhduddur. Caynizmdə adlanan bənzər bir təcrübə var. , ya da dul qadınlar tərəfindən özünü yandırmaq, Orta əsrlərdə Hindu cəmiyyətində yayılmışdır.

İudaizm həyatı qiymətləndirmək əhəmiyyətinə diqqət yetirdikdən, intihar dünyada Allahın xeyirxahlığını inkar etmək sayılır. Buna baxmayaraq, həddindən artıq çətin şəraitdə, hansı ki, öldürülmə ya da dinə xəyanət etmək məcburiyyətində qalan bir seçim olmadığı halda, yəhudilər fərdi intihar və ya kütləvi intihar törətmişlər. Bu hərəkətlər, yəhudi orqanları tərəfindən qarışıq qəbul olunmuşdur: Bəziləri bunu qəhrəmanlıq şəhidliyi nümunəsi kimi qəbul etsə də, digərləri şəhadət gözləyərkən öz həyatlarını itirməsini səhv olduğunu sayırlar.

Fəlsəfə

Təbliğatı

 
Yasukuni məbədində kamikadzelərə həsr olunmuş abidə

İntihar təbliğatı bir çox mədəniyyət və submədəniyyətdə mövcuddur. İkinci Dünya müharibəsində Yaponiyada kamikadzelər ən cəsur qəhrəmanlar kimi təqdim olunur, məbədlərdə onların ruhuna dualar oxunur, validyenləri isə ölkənin ən hörmətli insanları sayılırdı. Ümumi olaraq Yapon cəmiyyəti "intiharlara qarşı tolerant" adlanırdı.

İnternetdə intihar haqqında axtarışların 10-30%-i intihar cəhdlərini təşviq edir və ya asanlaşdırır. Bu cür saytların intihara meylli olanları təkzib edə bilməsi narahatlıq yaradır. Bəzi insanlar onlayn olarkən forumlarda yaxud çatlarda əvvəllər mövcud olan dostları ilə formalaşdırır. İnternet, eyni zamanda, təcrid olunmuşlar üçün sosial qrupu təmin edərək intiharın qarşısını da ala bilər.

Yerlər

Bəzi yerlər intihar cəhdinin yüksək səviyyəsi olmasına görə tanınır. Bunlardan San Fransiskoda Golden Gate körpüsünü, Yaponiyada Aokiqahara meşəsini, İngiltərəninTorontonun qeyd etmək olar.

1937-ci ildən 2010-cu ilə kimi, Golden Gate körpüsündən 1300-dən çox insan intihar edib. İntiharın yayıldığı bir çox yerlərdə bunun qarşısını almaq üçün maneələr qurulmuşdur. Bunlara Parisin Eyfel qülləsiNyu-Yorkun Empayr Steyt Bildinqi daxildir. 2011-ci ildə Golden Gate körpüsündə yaradılan maneə intiharlara qarşı effektiv sayılır.

Görkəmli hallar

Kütləvi intihar hadisələrindən 1978-ci ildə ABŞ-ın qəsəbəsində Xalqlar məbədinin 909 nəfərin özünü intihar etməsini qeyd etmək olar. tərəfindən rəhbərlik edilən dini cərəyanın üzvləri, öz həyatlarına üzüm dadlı "Flavor Aid", və müxtəlif reseptli dərmanlar ilə son qoymuşdular.Alternative Considerations of Jonestown and Peoples Temple. San Diego State University.ün son günlərində minlərlə Yapon vətəndaşı intihar etmiş, bəziləri özlərini "İntihar uçurumu" və "Banzay uçurumu"ndan atmışlar.

rəhbərlik etdiyi 1981-ci il irland aclıq aksiyasında 10 nəfər vəfat etmişdir. İkinci Dünya müharibəsi dövründə Ervin Rommel Adolf Hitlerə qarşı sui-qəsdin təşkilatçısı olsa da zabit şərəfini üstün tutaraq məhkəməyə çıxmaqdan imtina edib. Öz cəzası barədə özü qərar verib və sianid zəhəri içərək intihar edib.

Digər növlərdə

İstinadlar

  1. (April 2009) "Suicide". Lancet 373 (9672): 1372–81. DOI:. .
  2. (March 2015) "Cyberbullying and adolescent mental health: systematic review.". Cadernos de Saúde Pública 31 (3): 463–75. DOI:. .
  3. Greydanus, DE (September 2009). "Deliberate self-harm and suicide in adolescents". The Keio journal of medicine 58 (3): 144–51. DOI:. .
  4. (2006) "11. Pathological Gambling", . American Psychiatric Pub, 253. ISBN 978-1-58562-136-1.
  5. Oliveira, MP (June 2008). "Pathological gambling and its consequences for public health". Revista de saude publica 42 (3): 542–9. DOI:. .
  6. Hansen, M (Jan 17, 2008). "Gambling and suicidal behaviour". Tidsskrift for den Norske laegeforening : tidsskrift for praktisk medicin, ny raekke 128 (2): 174–6. .
  7. (September 2008) "Methods of suicide: international suicide patterns derived from the WHO mortality database.". Bulletin of the World Health Organization 86 (9): 726–32. DOI:. .
  8. (1 June 2011) . John Wiley and Sons, 34. ISBN 978-1-119-99856-3. 19 April 2016 tarixində .
  9. Krug, Etienne (2002). World Report on Violence and Health, Volume 1. Genève: World Health Organization, 196. ISBN 978-92-4-154561-7.
  10. (6 November 2014) "Time trends in method-specific suicide rates in Japan, 1990-2011.". 25: 1–11. DOI:. .
  11. Williams, SB (April 2009). "Screening for child and adolescent depression in primary care settings: a systematic evidence review for the US Preventive Services Task Force". Pediatrics 123 (4): e716–35. DOI:. .
  12. LeFevre, ML (May 20, 2014). "Screening for suicide risk in adolescents, adults, and older adults in primary care: u.s. Preventive services task force recommendation statement.". Annals of Internal Medicine 160 (10): 719–26. DOI:. .
  13. (September 2009) "Religion and suicide.". Journal of religion and health 48 (3): 332–41. DOI:. .
  14. Ronald Roth, D.Acu. . Acu-cell.com.
  15. . Clas.ufl.edu.
  16. . Scborromeo.org (1 iyun 1941).
  17. . BBC (25 avqust 2009).
  18. BBC News, , Aug. 22, 2006.
  19. . ReligionFacts.com.
  20. . www.thetimes.co.uk.
  21. Ozawa-de Silva, C (December 2008). "Too lonely to die alone: internet suicide pacts and existential suffering in Japan". Culture, medicine and psychiatry 32 (4): 516–51. DOI:. .
  22. Durkee, T (October 2011). "Internet pathways in suicidality: a review of the evidence". International journal of environmental research and public health 8 (10): 3938–52. DOI:. .
  23. Robinson, ed. by Peter (2010). . Oxfordshire [etc.]: CABI, 172. ISBN 978-1-84593-684-6.
  24. Robinson, edited by David Picard, Mike (2012-11-28). . Farnham, Surrey: Ashgate, 176. ISBN 978-1-4094-2133-7.
  25. Dennis, Richard (2008). , Repr., Cambridge [u.a.]: Cambridge Univ. Press, 20. ISBN 978-0-521-46841-1.
  26. McDougall, Tim (2010). . Abingdon, Oxon: Routledge, 23. ISBN 978-0-415-49913-2.
  27. Miller, David (2011). , 46. ISBN 978-1-60623-997-1.
  28. ". Retrieved 9 November 2011.
  29. Hall 1987, p.282
  30. . 24 yanvar 2011 tarixində . İstifadə tarixi: 10 noyabr 2011.
  31. , , Random House, 1970, p. 519
  32. Meehan, Mairtin Óg (2006). Finely Tempered Steel: Sean McCaughey and the IRA. Republican Publications, 78. ISBN 0-9542946-3-7.
  33. Watson, Bruce (2007). Exit Rommel: The Tunisian Campaign, 1942–43. Stackpole Books, 170. ISBN 978-0-8117-3381-6.

Xarici keçidlər

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2oo4-2o18