Puzeum (ing. Poozeum; hərf. nəcis muzeyi) – ABŞ-nin Arizona ştatının şəhərində yerləşən, (fosilləşmiş nəcis) həsr olunmuş muzey. Dünyanın ən böyük koprolit kolleksiyasına malik olan Corc Frandsen tərəfindən 2014-cü ildə veb-sayt və resurs mərkəzi kimi yaradılmışdır. 2024-cü ildə muzey binası açılana qədər Frandsenin kolleksiyası səyyar sərgilərdə nümayiş etdirilirdi.
Puzeum | |
---|---|
![]() | |
Əsası qoyulub | 2014 |
Ölkə |
![]() |
Yerləşir | , Arizona |
Kolleksiyası | 8000 koprolit |
35°15′04″ şm. e. 112°11′15″ q. u. | |
![]() |
Puzeumun kolleksiyasına 8000-ə yaxın koprolit daxildir. Bunlardan biri tirannozavra aid edilən və 9,28 kiloqram çəkisi ilə dünyanın ən böyük koproliti olan "Barnum" ləqəbli koprolitdir.
Zəmin
Puzeumun qurucusu Corc Frandsen 18 yaşından etibarən toplamaqla məşğuldur. İlk koprolitini Yuta ştatının şəhərində yerləşən bir qaya və fosil dükkanından əldə etmişdir. O, kolleksiyasını genişləndirməyə davam etmiş və 2016-cı ilə qədər 1277 koprolit toplamışdır. Onun kolleksiyası bu göstəriciyə əsasən dünyanın ən böyük koprolit kolleksiyası kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür. 2021-ci ildə kolleksiyadakı nümunələrin sayı 5.000-ə çatmışdır. Frandsen koprolitləri qayalardan fərqləndirmək üçün onların formasını, ölçüsünü, səth teksturasını, tərkibini, tapıldığı yeri və kimyəvi quruluşunu tədqiq edir.
Tarixi
Koprolit sərgiləyən muzeylərin yoxluğu Frandseni Puzeumu qurmağa həvəsləndirmişdir. Puzeum 2014-cü ildə onlayn qalereya kimi açılmışdır. Florida ştatında yaşayan Frandsen kolleksiyasındakı koprolitləri müxtəlif muzeylərə təqdim edərək səyyar sərgilərdə nümayiş etdirirdi. O, 2024-cü ildə şirkət işindən çıxmış, evini satmış, Arizona ştatına köçmüş və kolleksiyası üçün muzey açmışdır.
Puzeum 18 may 2024-cü ildə Arizona ştatının şəhərində açılmışdır. Muzeyin şüarı "#1 üçün fosilləşmiş #2" şəklindədir. Muzey özünü "dünyanın əsas dinozavr nəcisi muzeyi və hədiyyə dükkanı" kimi təqdim edir, dinozavr mövzusunda əşyalar satır. Muzeydə 1,2 metr uzunluğundakı nəcisinin replikası sərgilənir. Koprolit kolleksiyası ilə yanaşı muzeydə tualetində oturmuş tirannozavrın tunc heykəli yerləşir. "Pis qoxan" (ing. The Stinker) adlı bu heykəl Ogüst Rodenin "Düşünən adam" (ing. The Thinker") heykəlinə göndərmə kimi yaradılıb.
Koprolit kolleksiyası
Muzeyin kolleksiyasına 8000-ə yaxın koprolit daxildir. Bu koprolitlərin yaşı 10.000 ilə 400 milyon il arasında dəyişir. Çınqıl ölçüsündə olan koprolitlərlə yanaşı 9 kiloqram çəkiyə malik böyük nümunələr də mövcuddur. Koprolitlər dinozavr və timsah növlərinə aiddir.
"Barnum" koproliti
Muzeydə sərgilənən "Barnum" adlı koprolit dünyada ən böyük yırtıcı koprolitidir.Gec Təbaşir dövrünə aid edilən bu koprolitin tirannozavra aid olduğu güman olunur və Cənubi Dakota ştatının şəhəri yaxınlığındakı rançda kəşf edilmişdir. Koprolitə bu ad tirannozavrı kəşf edən palentoloq və amerikalı şoumen Fineas Teylor Barnumun şərəfinə verilmişdir. Koprolit 67,5 sm uzunluğunda, 15,7 sm genişliyində olub 9,28 kiloqram ağırlığındadır. Analizlər tərkibində çox miqdarda fosfor və kalsium olduğunu göstərmişdir. "Barnum" koproliti "dünyanın ən böyük fosilləşmiş yırtıcı nəcisi" kimi Ginnesin Rekordlar Kitabına düşmüşdür.
Digər koprolitlər
Muzeydə sərgilənən "Dəyərli" adlı koprolit öz bütövlüyünü saxlamış ən böyük koprolit nümunəsidir və 1,92 kiloqram ağırlığındadır.
Qalereya
İstinadlar
- . AP News (ingilis). July 1, 2024. July 2, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- ↑ Khalil, Hafsa. . BBC. June 2, 2024. June 11, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- Daley, Jason. . Smithsonian Magazine (ingilis). November 17, 2016. July 9, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- . Poozeum. 2024-08-13 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- ↑ (ingilis). Simon and Schuster. 2021. ISBN 978-1-64517-895-8. July 9, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- ↑ Walker, Allison. . Spectrum News 13 (ingilis). August 17, 2021. July 9, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- Broom, Brian. . The Clarion-Ledger. April 7, 2023. July 9, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- Newman, Vicki. . Guiness World Records. May 31, 2024. July 9, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- ↑ White, Meredith G. . The Arizona Republic. June 6, 2024. July 9, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- . Atlas Obscura (ingilis). June 25, 2024. June 29, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- Clemons, Marvin. . Las Vegas Review-Journal. May 6, 2024. May 11, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- . ABC4. Associated Press. July 1, 2024. July 14, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: July 22, 2024.
- . Poozeum. 2024-07-20 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- . Curator's Choice. February 13, 2024. Event occurs at 30:26. July 20, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: July 22, 2024.
- . Guiness World Records. July 5, 2024 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
- Daley, Jason. . Smithsonian Magazine (ingilis). November 17, 2016. September 26, 2023 tarixində . İstifadə tarixi: 22 iyul 2024.
Xarici keçidlər
- — Puzeumun rəsmi saytı