Yuz Aleşkovski (rus. Юз Алешковский) kimi tanınan İosif Yefimoviç Aleşkovski (rus. Иосиф Ефи́мович Алешковский; 21 sentyabr 1929[1][2][…], Krasnoyarsk, Sibir diyarı[d] – 21 mart 2022[3][4], Tampa, Florida) — müasir rus yazıçısı, şairi, ssenaristi və bard, yəni öz mahnılarının ifaçısı.[5]
| Yuz Aleşkovski | |
|---|---|
| rus. Иосиф Ефимович Алешковский | |
 | |
| Doğum adı | Иосиф Хаимович Алешковский |
| Təxəllüsü | Юз |
| Doğum tarixi | 21 sentyabr 1929[1][2][…] |
| Doğum yeri |
|
| Vəfat tarixi | 21 mart 2022[3][4] (92 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Fəaliyyəti | yazıçı, şair, müğənni-bəstəkar, uşaq ədəbiyyatı yazıçısı, ssenarist, gitaraçı, musiqiçi, söz yazıçısı[d], nasir |
| Əsərlərinin dili | rus dili |
| yuz.ru | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Yuz Aleşkovski 1929-cu ildə Sibirin Krasnoyarsk şəhərində anadan olub. Rus yəhudi[6] ailəsi atasının işi üçün qısa müddət orada yaşayıb. Üç ay sonra ailəsi Moskvaya qayıdıb. İkinci Dünya müharibəsi zamanı ailəsinin təxliyəsi səbəbindən orta məktəb təhsili yarımçıq qalıb.[7]
1949-cu ildə Aleşkovski Sovet Hərbi Dəniz Qüvvələrinə çağırılıb, lakin intizam qaydalarını pozduğuna görə dörd il həbs cəzası çəkməli olub (1950–1953). Həbs müddətini başa vurduqdan sonra Aleşkovski Moskvaya qayıdıb və uşaqlar üçün kitablar yazmağa başlayıb.[8][9]
Aleşkovski həmçinin mahnılar yazıb və ifa edib. Bəziləri, xüsusən də "Yoldaş Stalin, sən böyük alimsən" və "Окурочек" (Kiçik siqaret kötüyü) Sovet İttifaqında son dərəcə populyarlaşıb və xalq klassikləri hesab olunur.[10]
Aleşkovski həmçinin filmlər və televiziya üçün ssenarilər yazıb və SSRİ Yazıçılar İttifaqına qəbul edilib.
Karyerasının lap əvvəlindən Aleşkovski rəsmi Sovet doktrinasına uyğunlaşmaq üçün yazılarından güzəştə getməyib və bu səbəbdən onun povestləri və romanları yalnız samizdatda mövcuddur. Onun bəzi mahnıları təxribatçı öz-özünə nəşr olunan "Metropol" (1979) almanaxına daxil edilib.
Sovet İttifaqında rəsmi olaraq nəşr olunmaq ümidi olmayan Aleşkovski 1979-cu ildə Qərbə mühacirət edib və Fransa və Avstriyada ABŞ-a giriş vizasını gözləyib. Növbəti il o, Uesleyan Universiteti tərəfindən ABŞ-yə dəvət edildi və Konnektikut ştatının Midltaun şəhərində məskunlaşdı, orada yaşadı və Ueslianın Rus şöbəsində Qonaq Rus Mühacir Yazıçısı kimi çalışdı.[11] 1987-ci ildə bədii ədəbiyyat üzrə Quqqenhaym təqaüdünə layiq görüldü.[12] 2002-ci ildə Aleşkovski Puşkin mükafatını qazandı.
- 1 2 Juz Aleškovskij // The Fine Art Archive. 2003.
- 1 2 АЛЕШКОВСКИЙ Юз Ефимович // Русская литература XX века. Прозаики, поэты, драматурги (rus.). / под ред. Н. Н. Скатов 2005. С. 60–62. ISBN 5-94848-245-6
- 1 2 Умер писатель и исполнитель Юз Алешковский (rus.).
- 1 2 Алешковский Юз // ПроДетЛит (rus.). 2019.
- ↑ "Умер писатель и исполнитель Юз Алешковский". Радио Свобода. 21 mart 2022.
- ↑ "Неподцензурный правдолюб". Jewish Observer. 10 oktyabr 2019.
- ↑ "Юз Алешковский - жизнь". www.yuz.ru. 6 fevral 2014 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 mart 2022.
- ↑ "Главный матерщинник: Юз Алешковский". 23 mart 2018 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 23 mart 2018.
- ↑ "Юз Алешковский: "Мне нужен мысленный собеседник"". Год Литературы.
- ↑ Тексты песен Ю. Алешковского на сайте автора Arxivləşdirilib 2012-07-14 at the Wayback Machine.
- ↑ "Wesleyan University - Russian Department". 12 avqust 2010 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 16 avqust 2010.
- ↑ "John Simon Guggenheim Foundation | Yuz Aleshkovsky". John Simon Guggenheim Memorial Foundation. 28 iyun 2022 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 21 mart 2022.
- Yuz Aleşkovski — Discogs diskoqrafiyası
- Yuz Aleşkovski — IMDb səhifəsi