Yeni Həyat (ləzg. Муграгъ - Muqrağ )— Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonunun Qalacıq kənd inzibati ərazi dairəsində kənd.[1]
| Yeni Həyat | |
|---|---|
| Ölkə |
 Azərbaycan |
| Rayon | Qusar rayonu |
| Tarixi və coğrafiyası | |
| Saat qurşağı | |
| Əhalisi | |
| Əhalisi |
|
| Milli tərkibi | ləzgilər |
| Dini tərkibi | Sünni - Müsəlmanlar (Şafii məzhəbi) |
Bu kəndin əhalisi Muqrağar sixilinə mənsubdur. Onlar Muqrağ dağından enib, bir qismi Dağıstanın Doqquzpara rayonunda yerləşən Muqraq kəndində, digər qismi isə Azərbaycan Respublikasının Qusar rayonundakı Muqraq kəndində yerləşmişdir. 1965-ci ildən rəsmi adı Yeni Həyatdır.
XIX əsrdə Muqrağ kəndinin sakinləri imam Qazi Məhəmməd Xuluxvi və abrek Ali Hilivinin rəhbərliyi altında 1837-ci ildə Rus çarına qarşı baş vermiş xalq üsyanında iştirak etmişlər[2][3].
1920–1930-cu illərdə bolşeviklər erməni daşnakları ilə birlikdə bir neçə dəfə dinc müsəlman ləzgi kəndlərinə hücum etmiş həmçinin Muqrağ kəndinə, ləzgilər isə onlara cavab olaraq silahlı mübarizəyə qalxmışdılar. Hadisələrdən sonra bolşeviklər ləzgilərdən qisas almaq üçün Şaumyanı 1918-ci il 4 iyulda 10 min nəfərlik hərbi qüvvə ilə müsəlman ləzgilərin üstünə göndəriblər. Bolşeviklər sayca üstün olmalarına baxmayaraq, ləzgiləri məğlub edə bilməyib, iki həftə davam edən döyüşlərdə təxminən 2 min əsgər itirmiş və geri çəkilməyə məcbur olmuşdular. Bolşeviklərin törətdiyi vəhşilikləri görən ləzgilər Sovet hakimiyyətini qəbul edə bilməmişdi. Məhz buna görə də Haddam Çakarvi polkovniklikdən imtina edərək abrek olur və İmam Mushab-Əli Kuzunvinin rəhbərliyi ilə bir neçə il Sovet hakimiyyətinə qarşı silahlı mübarizəyə qalxır[4].
Kəndin tarixi adı Muqrağ olmuşdur və bu ad yerli əhali arasında bu gün də Muqraq formasında işlədilir. 1965-ci ildə isə kəndin adı rəsmi şəkildə dəyişdirilərək Yeni Həyat adlandırılmışdır.
- Yeni Həyat oyk., sadə,
- Xaçmaz r-nunun Pirquluoba i.ə.v.-də qəsəbə. Samur–Dəvəçi ovalığındadır.
- Qusar maili düzənliyindədir. Kəndin adı simvolik məna daşıyır;
Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı[6] ilə Qusar rayonu Yeni Həyat kənd 96 şagird yerlik modul tipli ümumi orta məktəbin quraşdırılması üçün 425 000 manat vəsait ayrılmışdır[7].
- ↑ Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. "İnzibati ərazi bölgüsü təsnifatı, 2024" (PDF) (az.). stat.gov.az. 28 fevral 2024. 14 mart 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 5 aprel 2024.
- ↑ "Малла Агьмед | Лезги чIални литература". www.lezgichal.ru (rus). İstifadə tarixi: 30 avqust 2025.
- ↑ ЦГВИА. Ф. ВУА. Д. 6356. Л. 19-39
- ↑ "АВАЙВАЛ ЧИРНА КIАНЗАВА". www.samuronline.com. İstifadə tarixi: 27 dekabr 2025.
- ↑ Azərbaycan Respublikası Əhalisinin Siyahıyaalınması. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsi. Bakı-2010. Səh.629
- ↑ "Xaçmaz, Quba, Qusar, Şabran, Siyəzən və Xızı rayonlarında təhsil infrastrukturunun inkişafı ilə əlaqədar tədbirlər haqqında" Arxivləşdirilib 2021-10-26 at the Wayback Machine Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2 fevral 2018-ci il tarixli Sərəncamı. president.az (az.)
- ↑ "Xaçmaz, Quba, Qusar, Şabran, Siyəzən və Xızı rayonlarında quraşdırılması nəzərdə tutulan modul tipli məktəblərin siyahısı" Arxivləşdirilib 2021-10-26 at the Wayback Machine. president.az (az.)
Qusar rayonu haqqında olan bu məqalə qaralama halındadır. Məqaləni edərək Vikipediyanı zənginləşdirin. |