Yaşıldişli Cenni (ing. Jenny Greenteeth, rus. Зеленозубая Дженни) — İngilis folklorunda yer alan obraz. Cenni çay cadugəri (ing. river-hag) kimi təsvir olunur və Peq Pauler obrazına bənzəyir.[1]Qrindilou mifindən törədiyi düşünülən bu varlıq uşaqları və yaşlıları suya çəkərək boğmaq üçün pusquda dururdu. Cenni adı həmçinin gölməçə yosunu və ya ördəkotu (ing. duckweed) üçün də istifadə olunur. Bu bitkilər kiçik su hövzələrinin səthində davamlı bir örtük yaradır və diqqətsiz uşaqlar üçün təhlükə yarada bilər. Liverpul və Cənub-Qərbi Lankaşir bölgələrində bu anlayış geniş yayılmışdır.[2]
Yaşıldişli Cenni tez-tez yaşıl dərili, uzun saçlı və iti dişli kimi təsvir olunurdu[3]
- Lankaşir və Şimali Stafordşirdə "Yaşıldişli Cenni"
- Çeşir və Şropşirdə isə "Əsəbi Cenni", "Yaşıldişli Cinni" və ya "Yaşıldişli Canni" adlanırdı.[4]
Bəzi təsvirlərdə gecələr ağacların yuxarı budaqlarında gizləndiyi bildirilir. Bununla belə, bu, Şimali İngiltərədə bayquşlar üçün işlədilən "Cinni-Hyulett" xalq adının folklorçular tərəfindən səhv yozulması ola bilər.[5]
Onun adı "Qrindilou" mifoloji varlığının "Qrendit" və ya "Yaşıldiş" adlarının zamanla "Yaşıldişli Cenni" forması alması nəticəsində yaranmışdır.[6]
Yaşıldişli Cenninin uşaqları təhlükəli sulardan uzaq tutmaq üçün yaradıldığı düşünülür.[7]Bu obraz aşağıdakı folklor personajlarına bənzəyir:[8]
Bəzi folklorçular bu mifin qurbanvermə ayinlərinə dair bir xatirə ola biləcəyini düşünürlər. Oxşar fiqur Yamayka folklorunda "River Mumma" (Çayın Anası) adlanır. Bu varlıq Yamaykadakı iri çayların mənbələrində bir daşın üstündə oturaraq saçlarını qızıl daraqla darayır. Adətən günorta saatlarında görünür və kiminsə yaxınlaşdığını hiss edəndə yox olur. Lakin bir insan əvvəlcə onu görərsə və gözləri qarşılaşarsa, həmin şəxs üçün qorxunc hadisələr baş verər. Amerika folklorunda Leyk Eri gölü ilə bağlı "Fırtına Cadugəri" (ing. Storm Hag) adlı oxşar varlıq mövcuddur. Yaşıl dərili, köpək balığı dişlərinə bənzər yaşıl dişlərə və parlaq sarı gözlərə malikdir. Presk Ayl sahillərində gölün dibində yaşayır və gəmilər yaxınlaşanda sirli bir mahnı oxuyur.[9]
Mahnının sözləri belədir:
Suyun içinə gəl, sevgilim, dalğaların altında rəqs et,
Dənizçilərin sümükləri mənim zəfər mağaramda uyuyur.
Bu mahnını eşidən gəmilər fırtınaya tutulur, batan ekipaj isə Fırtına Cadugəri tərəfindən yeyilir.
1985-ci ildə çəkilmiş Ridley Skottun "Əfsanə" fantastik filmində Meq Маklbouns göl monstru Yaşıldişli Cennidən ilhamlanmışdır.[10] Şair Con Hit Stabbs "The Green Man's Last Will and Testament" (Yaşıl Adamın Son Vəsiyyəti) şeirində Yaşıldişli Cenninin adını çəkmişdir.[11]Saymon Braunun "Water Babies" (Su sevən uşaqlar) adlı qısa romanında o, uşaq oğurlayan su şeytanı kimi təsvir edilir. Terri Pratçettin "The Wee Free Men" (Kiçik Azad İnsanlar) romanında Yaşıldişli Cenni baş qəhrəman Tiffani Ekinqvə qardaşı Ventvorta hücum edir. "Dungeons & Dragons"un (Zindanlar və Əjdahalar) 5-ci versiyasında bir neçə macəra modulunda Yaşıldişli Cenni personajı yer alır.
- ↑ Hjortsberg, William. "Legend making". figmentfly.com. İstifadə tarixi: 1 November 2014.
- ↑ Vickery, (1983). səh. 247
- ↑ Reid, Thomas. "Tales Trees Tell". İstifadə tarixi: 21 March 2017.
- ↑ Merwin, Shawn. "Suits of the Mist". İstifadə tarixi: 21 March 2017.
- ↑ Higson, (1870). səh. 157
- ↑ The Nineteenth Century and After. Twentienth Century. 1910. 556.
- ↑ Silver, (2000). səh. 155–156
- ↑ Hart, Ken. "The Ghost". İstifadə tarixi: 16 November 2016.
- ↑ Marks, Greg. "The Dark Lord". İstifadə tarixi: 16 November 2016. Purchase necessary.
- ↑ C A Duffy ed., The Map and the Clock (London 2016) p. 506-7
- ↑ Brown, (2006). səh. 213
- Katharine Briggs, An Encyclopeidia of Fairies, Hobgoblins, Brownies, Boogies, and Other Supernatural Creatures, "Jenny Greenteeth", p 242. ISBN 0-394-73467-X
- Brown, Simon, Sparks, Cat (redaktor), Agog! Smashing Stories, Wildside Press LLC, 2006, ISBN 978-0-8095-5634-2
- Higson, John, Notes and Queries, 5, Oxford University Press, 1870
- Silver, Carole G., Strange and Secret Peoples: Fairies and Victorian Consciousness, Oxford University Press, 2000, 14 November 2007 tarixində orijinalından arxivləşdirilib
- Vickery, Roy, "Lemna Minor and Jenny Greenteeth", Folklore, 94 (2), 1983: 247–250, doi:10.1080/0015587X.1983.9716284, JSTOR 1260499
- Young, Simon, "In Search of Jenny Greenteeth", Gramarye, 16 (winter), 2019: 25–38
- Young, Simon. "Folklore Pamphlet: The Sources for Jenny Greenteeth and Other English Freshwater Fairies, 2nd edn". academia.edu. 6 September 2019. İstifadə tarixi: 13 January 2019.