Vikipediya ?

Xoy xanlığı

Xoy xanlığı - Cənubi Azərbaycan ərazisində (indiki İran ərazisində) xanlıq. (XVIII yüzilin ortaları - sonları). Mərkəzi Xoy şəhəri. Xoy xanlığı Araz çayı,Naxçıvan, Maku, Urmiya, Təbriz xanlıqları və Türkiyə ilə hüdudlanırdı.

Xanlıq
Xoy xanlığı
Azerbaijani khanates in the 18th-19th centuries.png
Azərbaycan xanlıqları XVIII — XIX əsrlərdə
 Nadir Shah Flag.svg
Tricolour Flag of Iran (1886).svg 
1747 — 1813

Paytaxt Xoy
Dil(lər) Azərbaycan dili
Fars dili
Din İslam (Şiəlik)
Əhalisi Azərbaycanlılar, Ermənilər, Kürdlər, Farslar, Aysorlar
İdarəetmə forması Mütləq monarxiya
Sülalə Dünbuli eli
Xan
 · (1747-1763) Şahbaz xan Dünbili (ilk)
 · (1798-1806) Cəfərqulu xan Xoyski (son)

Mündəricat

Ümumi məlumat

Xoy xanlığının əsasını dünbuli tayfa başçıları qoymuşdu. Dünbuli Əhməd xan XVIII əsrin 60-cı illərində Təbrizdə də möhkəmlənmişdi. Xoy xanlığı İrəvan, NaxçıvanQaradağ xanlığını da özünə tabe etmişdi. Qarabağ xanlığı ilə müttəfiqlik hakimiyyətinin möhkəmlənməsinə müsbət təsir göstərdi.

1775-ci ildə Xoy xanı Əhməd xandan Çıldır valisi Süleyman paşaya göndərilən məktubda "Şimali Qafqazın istilasından qüvvət alan Rusiyanın və onunla ittifaq yaradan İrakli xanın təcavüzünə imkan verməməsi üçün Azərbaycan və Qafqaz xanlarının "Dövləti-Aliyyə" (Osmanlı imperiyası - Q.G.) ilə birgə mübarizə aparmasının vacib olduğu bildirilirdi".

Xoy xanlığı ilə Kərim xan Zəndin zərbələrindən sonra dirçəlməyə başlayan Urmiya xanlığı arasında ziddiyyət var idi. Xanlıqlar arasındakı döyüşdə Urmiya xanlığı məğlub oldu. Bu Xoy xanlığının nüfuzunu xeyli artırdı. Kərim xan Zənd Xoy xanlığının güclənməsindən narahat olub, Əhməd xanı sarsıtmaq üçün tədbirlər görməyə başladı. Bu məqsədlə onun qardaşı Şahbaz xanın oğlanlarını əmilərinə qarşı mübarizəyə hazırlayırdı. Kərim xan Zəndin səpdiyi düşmənçilik toxumu onun ölümündən sonra belə özünü göstərdi. Şahbaz xanın oğlanları Əhməd xana qəsd edib, onu öldürdülər. Qəsdçilər hakimiyyəti ələ keçirməyə nail ola bilmədilər. Cəfərqulu xan Xoylu xilas ola bildi, onları cəzalandırdı və qardaşı Hüseynqulu xanı azad edərək hakimiyyətə gətirdi.

Xoy xanlığı yaranmış vəziyyətdə əvvəlki mövqeyini itirdi. İrəvan xanlığı müstəqillik əldə etdi. İrəvan və Qaradağ xanlığı yalnız Qarabağdan asılı oldu. Təbriz də əldən çıxdı. Xanlıqlar arasında yeni çəkişmələr başlandı.

Xoy xanlığı Qacarlardan asılı vəziyyətə düşdü, sonra xanlığa son qoyuldu.

Xanlığın inzibati qurluşu

Xanlıq inzibati cəhətdən 11 mahala bölünürdü. Bu mahallar aşağıdakılardır:

  1. Avacıq mahalı
  2. Sökmənabad mahalı

Həmçinin bax

Xanları

Mənbə

  • Ənvər Çingizoğlu, Xoy xanlığı, Bakı: Mütərcim, 2012.
  • Cemal Gökce. Kafkasya ve Osmanli Impratorlugunun Kafkasya siyaseti, Istambul, 1979,
  1. Muriel Atkin (2008). Russia and Iran, 1780—1828. 2nd. ed.. Minneapolis:University of Minnesota Press Press. ISBN 0-521-58336-5.
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019