Xırdayarpaq ağcaqayın (lat. Acer pictum subsp. mono) — bitkilər aləminin sabunağacıçiçəklilər dəstəsinin sabunağacıkimilər fəsiləsinin ağcaqayın cinsinin acer pictum növünə aid bitki yarımnövü.
Xırdayarpaq ağcaqayın | ||||||
---|---|---|---|---|---|---|
![]() | ||||||
Elmi təsnifat | ||||||
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Cins: Növ: Yarımnöv: Xırdayarpaq ağcaqayın |
||||||
Beynəlxalq elmi adı | ||||||
|
Yaponiya, Koreya, Çin, Monqoliyada bitir.
Hündürlüyü 20–25 m-ə çatan, piramidal — şaxələnmiş çətirli, yarpağı tökülən ağacdır. Qabığı hamar, sonradan isə sarı-boz olur. Yarpaqları beş və ya yeddi pərli, eni 8–15 sm, hər tərəfdən yaşıl, zəif və ya mərkəzinədək kəsik, kənarları hamar, alt tərəfi tükcüksüz və ya əsas borucuqlarda yumşaq tükcüklüdür. Pərləri üçkünc, bərabər, ucu bizdir. Saplaqları uzundur. Payızda sarı, qırmızı rəng alır. Çiçəkləri sarı, salxımlara yığılmış, çiçək saplaqlarında 4–6 sm-dir. Yarpaqlarla eyni vaxtda və ya əvvəl əmələ gəlir. Bir ağacda ancaq erkək və ya ancaq dişi çiçəkləri olur. Tumurcuqları qışda tünd qırmızıdır. Aprel-mayda çiçəkləyir, sentyabrda meyvə verir. Meyvəsi cüt-cüt uzanmış qanadcıqlı, eni 1–1,5 sm, uzunluğu 3–3,5 sm, hamar qozanın uzunluğu 1–1,3 sm və eni 8–10 mm-dir. Qanadcıqları müxtəlif bucaqlar altında yerləşmişdir.
Meşələrdə, qayalıqlarda, dağlarda, dəniz səviyəsindən 1800 metr hündürlüklərdə bitir. Çox tez uyğunlaşır, nəmişli drenajlı torpaqlarda, zəif günəşli ərazilərdə bitir.
Bakıda, Gəncədə, Qalaltında mədəni şəraitdə park və bağlarda becərilir.
Meyvələri yeməlidir, tərkibində şəkər vardır, müxtəlif siropların hazırlanmasında istifadə edilir. Tək əkinlərdə istifadəsi məqsədəuyğundur.
- Acer cappadocicum subsp. mono (Maxim.) A.E.Murray
- Acer mono Maxim.
- Acer pictum var. mono (Maxim.) Maxim.
- Acer pictum subvar. mono (Maxim.) Maxim.
- Acer pictum f. mono (Maxim.) Schwer.
- Acer truncatum subsp. mono (Maxim.) A.E.Murray
- Acer hayatae var. glabrum H.Lév. & Vaniot
- Acer laetum var. parviflorum Regel
- Acer latilobum (Koidz.) Koidz.
- Acer lobulatum var. rubripes Nakai
- Acer mono f. acutissimum (Nakai) H.Hara
- Acer mono var. acutissimum Nakai
- Acer mono f. albomaculatum (Dippel) Rehder
- Acer mono f. dissectum Rehder
- Acer mono var. dissectum Sugim.
- Acer mono var. dissectum Honda
- Acer mono var. glabrum (H.Lév. & Vaniot) H.Hara
- Acer mono subsp. glabrum (H.Lév. & Vaniot) T.Z.Hsu
- Acer mono f. glabrum (H.Lév. & Vaniot) K.Ogata
- Acer mono f. heterophyllum Nakai
- Acer mono var. horizontale Nakai
- Acer mono f. horizontale (Nakai) M.Kim
- Acer mono var. incurvatum W.P.Fang & P.L.Chiu
- Acer mono subsp. incurvatum (W.P.Fang & P.L.Chiu) T.Z.Hsu
- Acer mono f. latialatum (H.Hara) H.Hara
- Acer mono var. latialatum H.Hara
- Acer mono var. magnificum H.Hara
- Acer mono f. magnificum (H.Hara) H.Hara
- Acer mono var. nikkoense Honda
- Acer mono var. paxii (Schwer.) Sugim.
- Acer mono subvar. pedatifolium (Sugim.) Sugim.
- Acer mono f. puberulum K.Ogata
- Acer mono subvar. pubinerve Sugim.
- Acer mono subvar. pubinerve Sugim.
- Acer mono f. pulvigerum K.Ogata
- Acer mono var. quelpaertense W.P.Fang
- Acer mono f. rubripes (Nakai) T.B.Lee
- Acer mono subvar. subtrifidum (Makino) Sugim.
- Acer mono var. subtrifidum (Makino) Honda
- Acer mono f. subtrifidum (Makino) Rehder
- Acer mono f. tashiroi (Hisauti) H.Hara
- Acer mono subvar. tashiroi Hisauti
- Acer mono var. truncatulum Nakai
- Acer mono var. velutinum (Koidz.) Nakai
- Acer pictum f. albomaculatum Dippel
- Acer pictum var. angustilobum Makino
- Acer pictum var. bicolor R.Sm. ex R.Hogg
- Acer pictum subsp. incurvatum (W.P.Fang & P.L.Chiu) H.Ohashi
- Acer pictum subvar. latilobum Koidz.
- Acer pictum f. magnificum (H.Hara) H.Ohashi
- Acer pictum f. novemlobum Koidz.
- Acer pictum var. parviflorum (Regel) C.K.Schneid.
- Acer pictum var. paxii Schwer.
- Acer pictum var. pedatifolium Sugim.
- Acer pictum f. puberulum (K.Ogata) H.Ohashi
- Acer pictum f. pulvigerum (K.Ogata) H.Ohashi
- Acer pictum f. septenlobum Koidz.
- Acer pictum subvar. subtrifidum Makino
- Acer pictum var. velutinum Koidz.
- Acer subpedatum H.Koidz.
- Acer truncatum var. paxii (Schwer.) A.E.Murray
- Acer truncatum subsp. quelpaertense (W.P.Fang) A.E.Murray