Xırdayarpaq çərən (lat. Suaeda microphylla) — bitkilər aləminin qərənfilçiçəklilər dəstəsinin pəncərkimilər fəsiləsinin çərən cinsinə aid bitki növü.
| Xırdayarpaq çərən | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Elmi təsnifat | ||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Cins: Növ: Xırdayarpaq çərən |
||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||
| ||||||||
İranda və Orta Asiyada yayılmış, Terek və Kumey çayları arasından təsvir edilmişdir.
Hündürlüyü 20-90 sm olan çoxbudaqlı kolcuqdur, cavan zoğları rənglidir. Yarpaqları xırda və ətli olub, saplağa tərəf qısa, ensizləşəndir. Çiçəkləri ikicinsli, şarvarı, uzunsov-yumurtavarı, qaidədən bir-biri ilə bitişikdir. Çiçəkyanlığı yaşıldır, əksər hallarda ətlidir, sərbəst və ya yarıya qədər bitişmişdir. Erkəkciyi 5-dir. Dişiciyi 2-5 ağızcıqlı, çiçəkaltlıqları içində topa şəklində 2-6 (20) ədəd olur. May ayında çiçəkləyir, oktyabrda meyvə verir. Toxumları 0,75-1,25 mm uzunluğunda, ovalşəkilli hamar, qara, parlaqdır.
İstiyə və duzadavamlı bitkidir. Şoranlaşmış torpaqlarda bitir.
Abşeron,Kür-Araz ovalığı və onun şərq hissəsində Salyan, Muğan çölündə, Cənub-şərqi Şirvanda, Naxçıvan düzənliyində yayılmışdır. Cəngəlliklərdə rast gəlinir. Müstəqil qruplaşmalar əmələ gətirir və şoran səhra və yarımsəhralarda bitir.
Potaş hazırlanmasında istifadə olunur. Tərkibində alkaloidlər vardır.
- Chenopodina microphylla (Pall.) Moq.
- Lerchia microphylla (Pall.) Kuntze
- Schoberia microphylla (Pall.) C.A.Mey.
- Chenopodina biebersteiniana Moq.
- Chenopodium biebersteinianum Schult.
- Chenopodium crassifolium M.Bieb.
- Chenopodium villosum Spreng.
- Schoberia biebersteiniana C.A.Mey.
- Suaeda biebersteiniana K.Koch