"Taksonomiya" səhifəsinin versiyaları arasındakı fərqlər — Vikipediya
2.439 bayt əlavə edildi ,  12 il öncə
Düzəlişin təsviri yoxdur.
()
Redaktənin izahı yoxdur
() ()
Redaktənin izahı yoxdur
'''Taksonomiya''' və ya '''Taksonomik kateqoriyalar'''- sadədən mürəkkəbə doğru zəncirvari, ierarxiya üzrə inkişafinkişafı əks etdirən edənanlayışlar sistemsistemi.
 
Sistematikada bir ərazinin orqanizmləri öyrənilərkən ümumi əlamətləri olan oxşar fərdlər toplusu rast gəlir. Növü təşkil edən belə fərdlər toplusu başqa əlamətlərə malik fərdlər toplusundan aşkar fərqlənir. Məlumdur ki, yalnız eyni növdən olan və cinsi yolla çoxalan fərdlər bir-biri ilə cütləşir, ayrı-ayrı növ fərdləri arasında cütləşmə getmir. Bir çox ümumi əlamətlərə malik növləri taksonun daha yüksək ranqı (dərəcəsi) olan [[Cins|cinsə]] daxil edirlər. Cinslər isə [[Fəsilə|fəsilədə]] birləşdirilir və i.a. Taksonların bir-birinə tabe olan formalarının bu qayda ilə yüksəlməsi təsnifatda '''iyerarxiya sistemi''' adlanır. Bu sistem əsasında fərdlər, onun zirvəsnndə isə bu sistemin bütün dərəcələrinin tabe olduğu [[takson]] durur. İyerarxiyanın əsası ilə zirvəsi arasında müxtəlif taksonlar yerləşir ki, bunların hər birinin tərkibinə özündən aşağı səviyyədə duran bir və ya bir neçə takson daxildir və o özündən yüksəkdə duran mərtəbəyə tabedir. Belə düzülüş '''taksonomik iyerarxiya''', onun ayrı-ayrı mərtəbələri isə '''taksonomik ranqlar''' adlanır. Hər bir ranqın taksonları həmin taksonomik kateqoriyalara aiddir. Taksonomik kateqoriyaların iyerarxiyasını ilk dəfə [[L.|Karl Liniey]] yaratmışdır.
 
Yeni növlər yarandıqca və bu növlər arasında qohumluq əlaqələri barədə bilgilər artdıqca növlərin taksonomik vəziyyətini (yerini) daha dəqiq göstərməynn zəruriliyi meydana çıxdı. Bu, göstərilən yeddi kateqoriyanın bölünməsi və əvvəlki kateqoriyaların adlarına "üstü" (super), yaxud "yarım" (sub) sözlərinin əlavə olunması və yeni kateqoriyaların yaranması ilə əldə edilmişdir. Beləliklə, [[dəstəüstü]], [[yarımdəstə]], [[fəsiləüstü]], [[yarımfəsilə]], [[triba]] və s. kateqoriyalar yaranmışdır. Bəzi təbiətşünaslar əlavə bölgü kimi [[infrasinif]], [[infradəstə]] terminlərindən də istifadə etmişlər. [[Paleontoloq]]lar dəstə və sinif arasında kaqorta kateqoriyası işlədirlər.
 
Müasir təsnifatda müxtəlif əhəmiyyətli 20-dən artıq kateqoriya var. Onlar 3 qrupa bölünür: növ kateqoriyası, növ daxilində populyasiyaları göstərən kateqoriyalar və yüksək taksonların kateqoriyası.
 
 
{{Şablon:Taksomaniya}}

Informasiya Melumat Axtar


Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2022