İran müharibəsi (2026): lər arasındakı fərq

 

== İranda hökumət əleyhinə etirazlar və ABŞ-ın ilkin yerləşdirmələri ==

 

2025-ci ilin dekabr ayının sonlarından etibarən İranda əsasən iqtisadi böhran, rialın dəyərsizləşməsi və qiymət artımları ilə bağlı səbəblərdən irimiqyaslı ümummilli hökumət əleyhinə etirazlar baş qaldırmışdır. Rejim dəyişikliyi çağırışlarını da əhatə edən bu etirazlar miqyasına görə 1979-cu il inqilabından bəri ən geniş hadisələr hesab olunmuş,<ref>{{Cite news |date=2026-01-13 |title=Iranian regime rallies supporters in bid to quell unrest |language=en |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2026/01/13/iranian-regime-rallies-supporters-in-bid-to-quell-unrest_6749359_4.html |access-date=2026-03-01}}</ref> ölkənin 100-dən çox şəhərinə yayılmışdır.<ref>{{Cite web |date=2026-01-13 |title=Inside an exiled prince’s plan for regime change in Iran |url=https://www.politico.eu/article/reza-pahlavi-iran-revolution-exiled-prince-plan-regime-change/ |access-date=2026-03-01 |website=POLITICO |language=en-GB}}</ref> İran rejimi buna zorakı repressiyalarla, o cümlədən etirazçıların kütləvi şəkildə qətlə yetirilməsi halları ilə cavab vermiş, ən ölümcül hadisələr isə 2026-cı ilin 8 və 10 yanvar tarixlərində qeydə alınmışdır.<ref>{{Cite web |last=Pourahmadi |first=Mostafa Salem, Jomana Karadsheh, Sarah Dean, Florence Davey-Attlee, Adam |date=2026-01-23 |title=The night Iran went dark: Witness accounts and video reveal violence inflicted during Iran’s internet blackout |url=https://www.cnn.com/2026/01/23/middleeast/iran-internet-blackout-violent-crackdown-intl-cmd |access-date=2026-03-01 |website=CNN |language=en}}</ref> ABŞ-da yerləşən İnsan Hüquqları Fəalları Xəbər Agentliyi '''('''Human Rights Activists News Agency - HRANA) qurbanların sayını 7.000 nəfər olaraq qiymətləndirmiş, İran hökuməti isə ölənlərin sayının 3.117 nəfər olduğunu bildirmişdir; [[Donald Tramp]] və digər şəxslər isə bu rəqəmin 32.000 nəfər olduğunu iddia etmişlər.<ref>{{Cite web |date=2026-02-23 |title=Iran anti-government student protests spread to more universities |url=https://www.bbc.com/news/articles/clyxrv8z0vdo |access-date=2026-03-01 |website=www.bbc.com |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=Iran Protest Death Toll Could Top 30,000, According to Local Health Officials |url= |url-status=https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/ |archive-url=http://web.archive.org/web/20260125063424/https://time.com/nextgen-preview/7228edd7c55f97e885492382190da5ed793b2bc4232f62e28dc1fe33fca070ed/article/7357635/}}</ref> AP News-un məlumatına görə, hökumətin həddindən artıq zor tətbiqi İran cəmiyyətində ümidsizlik yaratmış və bəzi vətəndaşlar arasında ABŞ tərəfindən mümkün hərbi müdaxilə ilə bağlı ümidlərin formalaşmasına səbəb olmuşdur.<ref>{{Cite web |date=2026-02-19 |title=Iranians grieve defiantly for thousands killed in last month's crackdown |url=https://apnews.com/article/iran-protests-memorials-chehelom-71e5db503a287126a2d31cb32a2809eb |access-date=2026-03-01 |website=AP News |language=en}}</ref> Bir sıra alimlər İran hökumətinin hazırda onun süqutuna gətirib çıxara biləcək kövrək vəziyyətlə üzləşdiyini irəli sürmüşlər.<ref>{{Cite web |last=Ansari |first=Ali |date=2026-01-14 |title=How much longer can Iran’s Islamic Republic survive? |url=https://www.newstatesman.com/international-politics/2026/01/how-much-longer-can-irans-islamic-republic-survive |access-date=2026-03-01 |website=New Statesman |language=en-US}}</ref>

== Döyüş zərbələri ==

 

 

=== İlkin İsrail və Amerika zərbələri ===