Vallabi (cins) — Kenqurular cinsinə aid məməli növü. Onlar kenqurulardan kiçik ölçüləri ilə fərqlənir.
| Vallabi | ||||
|---|---|---|---|---|
 | ||||
| Elmi təsnifat | ||||
|
XƏTA: latin parametri doldurulmayıb.
|
||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||
|
XƏTA HAQQINDA MƏLUMAT Bu parametr doldurulmayıb: latin |
||||
| ||||
Avstraliya və Yeni Qvineyaya məxsus kiçik və ya orta ölçülü heyvanlardır. Yeni Zelandiya, Havay, Böyük Britaniya və digər ölkələrə introduksiya edilmiş populyasiyaları da var.[1] Vallabilər kenqurularla eyni taksonomik ailəyə, bəzən isə eyni cinsə aiddir, lakin kenqurular xüsusi olaraq ailənin dörd ən böyük növü kimi təsnif edilir. "Vallabi" termini ümumiyyətlə kenqurudan kiçik olan və başqa cür təyin edilməyən hər hansı bir makropod üçün istifadə olunan qeyri-rəsmi bir təyinatdır.[2]
Vallabilər bir neçə geniş kateqoriyaya ayrılır:
- Kol vallabiləri (Notamacropus cinsi): Bu cinsə 9 növ (8 mövcud və 1 nəsli kəsilmiş) daxildir. Baş və bədən uzunluğu 45–105 sm (18–41 düym), quyruq uzunluğu isə 33–75 sm (13–30 düym) arasında dəyişir.
- Qaya vallabiləri (Petrogale cinsi): Bu cinsə 19 məlum növ daxildir. Qayalıq ərazilərdə, adətən su yaxınlığında yaşayırlar. Bu cinsdəki iki növ nəsli kəsilmək təhlükəsindədir.
- Vallabi-dovşan (Lagorchestes cinsi): Bu cinsdə iki mövcud növ var (digər iki növün nəsli kəsilmişdir). Dovşanların hərəkətlərini və bəzi davranışlarını təqlid edən kiçik heyvanlardır.
- Vallabi-antilop (Onychogalea cinsi): Bu cinsdə üç növ (iki mövcud və bir nəsli kəsilmiş) var. Quyruq ucunda boynuzvari bir çıxıntı var, lakin onun funksiyası məlum deyil.
- Padmelonlar və ya kol vallabiləri (Thylogale cinsi): Yeni Qvineya, Bismark arxipelaqı və Tasmaniyada yaşayan yeddi növ kiçik və möhkəm bədən quruluşuna malikdir, arxa ətrafları qısa və burunları itidir.
- Bataqlıq vallabisii (Wallabia cinsi): Bu cinsdə yeganə növdür.
- Kvokka və ya qısaquyruq kol vallabisi (Setonix cinsi): Bu növ indi Qərbi Avstraliyanın iki adası ilə məhdudlaşmışdır, bu adalarda introduksiya edilmiş yırtıcılar yoxdur.
- Meşə vallabisi (Dorcopsis və Dorcopsulus cinsləri): Yeni Qvineyaya məxsus yeddi növ var.
Vallabilərin əksər növləri kiçik olsa da, bəziləri təxminən iki metr uzunluğa (başdan quyruq ucuna qədər) qədər böyüyə bilər. Güclü arxa ayaqları yalnız yüksək sürətlə hərəkət etmək və böyük hündürlüklərə tullanmaq üçün deyil, həm də potensial yırtıcılardan qorunmaq üçün güclü təpiklər endirmək üçün istifadə olunur. Vallabilərin güclü quyruqları əsasən tarazlıq və dəstək üçün istifadə olunur.[3]
Vallabilər Avstraliya üzrə geniş yayılmışdır, xüsusən daha uzaq, meşəlik və ya dağlıq ərazilərdə. Böyük yarımsəhra düzənlikləri daha çox iri, arıq və daha sürətli kenqurular üçün uyğundur. Vallabilərə həmçinin Yeni Qvineya adasında da rast gəlinir.[4]
- ↑ (DOC), corporatename = New Zealand Department of Conservation. "Wallabies". www.doc.govt.nz (ingilis). İstifadə tarixi: 18 iyun 2018.
- ↑ "The Kangaroo". australianwildlife.com.au. İstifadə tarixi: 6 noyabr 2013.
- ↑ Biewener, A. A.; McGowan, C. Card, G. M. Baudinette, R. V. "Dynamics of leg muscle function in tammar wallabies (M. eugenii) during level versus incline hopping" (PDF). Journal of Experimental Biology. 207 (2). yanvar 2004: 211–223. Bibcode:2004JExpB.207..211B. doi:10.1242/Jeb.00764. PMID 14668306. 9 oktyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
- ↑ Biewener, A. A.; Baudinette, R. V. "In vivo muscle force and elastic energy storage during steady-speed hopping of tammar wallabies (Macropus eugenii)" (PDF). Journal of Experimental Biology. 198 (9). sentyabr 1995: 1829–1841. Bibcode:1995JExpB.198.1829B. doi:10.1242/jeb.198.9.1829. PMID 9319738. 9 oktyabr 2022 tarixində arxivləşdirilib (PDF).
- Roophilia – photographs of kangaroos and wallabies Arxivləşdirilib 4 mart 2021 at the Wayback Machine
- View the wallaby genome in en:Ensembl