Urbisid (ing. Urbicide) — bir şəhərin birbaşa və ya dolayı yollarla qəsdən məhv edilməsi və ya "öldürülməsi"ni təsvir edən termin. Sözün birbaşa mənası "şəhər öldürmə"dir (latınca urbs “şəhər” + occido "öldürmək"). Termin ilkin olaraq ABŞ-də XX əsrdə aparılan şəhər yenidənqurma təcrübələrini təsvir etmək üçün şəhərsalma mütəxəssisləri və memarlar tərəfindən istifadə olunmuşdur. Ada Luiz Haksteybl və Marşal Berman kimi müəlliflər aqressiv yenidənqurmanın şəhər mühitində sosial təcrübəyə təsirlərini vurğulamışlar.
Xüsusilə Sarayevonun mühasirəsindən sonra termin getdikcə daha çox şəhər ərazisinin məhv edilməsinə xüsusi olaraq yönəlmiş zorakılığı təsvir etmək üçün istifadə olunmağa başlamışdır. Yuqoslaviya müharibələrinin başa çatmasından sonra urbisid beynəlxalq hüquqda ayrıca hüquqi anlayış kimi formalaşmağa başlamışdır. Bu terminin dəqiq çərçivəsi və tərifi hələ də müzakirə mövzusudur və urbisidin öyrənilməsi beynəlxalq siyasət, antropologiya və sosiologiya daxil olmaqla bir sıra elmi sahələrlə kəsişdiyindən, bütün bu sahələri qane edən vahid tərifin müəyyənləşdirilməsi alimlər və siyasətçilər üçün çətin olmuşdur.[1]
Termin sürətli qloballaşma və urbanizasiya dövründə meydana çıxmışdır və şəhər kontekstində sistemli zorakılıq və məhvetməyə yönəlmiş elmi diqqət nisbətən yeni olsa da, urbicid praktikası min illərdir mövcuddur.[1]
- ↑ 1 2 Jones, Charlie Lawrence. "Urbicide: the killing of a city is an attack on the human condition". City Monitor (ingilis). 23 yanvar 2018. İstifadə tarixi: 22 noyabr 2023.