Vikipediya ?

Uqanda

Uqanda Respublikası (ing. Republic of Uganda, suah. Jamhuri ya Uganda) — Şərqi Afrikada dənizə çıxışı olmayan ölkə. Millətlər Birliyinə daxildir.

Uqanda Respublikası
Jamhuri ya Uganda
Uqanda
Uqanda gerbi
Gerbi
Himn: ""
Uqanda xəritədə yeri
Paytaxt
və ən böyük şəhər
Kampala
Rəsmi dillər İngilis dili,
Hökumət Demokratik quruluş
• Prezident
Yaranması
• Böyük Britaniya'dan müstəqillik
9 oktyabr 1962
Sahəsi
• Ümumi
236,040 km2 (91,140 sq mi)
• Su (%)
15.39
Əhali
• Təxmini  (2009)
32,369,558
• Siyahıya alma (2014)
34,634,650
• Sıxlıq
143.7/km2 (372.2/sq mi)
ÜDM (AQP) təxmini
• Adambaşına
$1,226
ÜDM (nominal) 2010 təxmini
• Ümumi
$17.703 billion
• Adambaşına
$514
İİİ (2010)  0.422
aşağı
Valyuta (UGX)
Saat qurşağı (UTC+3)
• Yay (DST)
 (UTC+3)
Telefon kodu +2561
İnternet domeni .ug

1 006 KeniyaTanzaniya.

Uqanda eyni vaxta "Afrikanın mirvarisi" adlanırdı. Ölkə şərqdə Keniya, şimaldan Cənubi Sudan, qərbdən Konqo, cənubdan isə Tanzaniya ilə həmsərhəddir. Cənub-Şərdən Viktoriya gölü ilə əhatələnir.İnzibati cəhətdən 4 vilayətə bölünür. Paytaxtı Kampala şəhəridir.

Mündəricat

Dövlət quruluşu

Uqanda respublikadır. Millətlər birliyinə daxildir. Konstitusiyası 1967-ci ildə qəbul olunmuşdur. 1987-ci ilin iyulun 27-də baş vermiş hərbi dövlət çevrilişi nəticəsində Konstutisiyanin qüvvəsi dayandırılmış, paytaxtda fövqəladə hal elan olunmuşdur. Ölkəni əsasən hərbiçilərdən ibarət hərbi Şura idarə edir.

Təbiət

Səthi,əsasən ayrı-ayrı dağlar olan zəif dalğalı platodur(hünd. 1100–1500 m). Faydalı qazıntıları :mis , qalay, kobalt, volfram və s.

İqlimi ərazisinin çox hissəsində ekvatorial-mussondur. Orta alyıq tempraturu 18-25 dərəcədir. İllik yağıntı 750–1500 mm-dir.

Çaylarə ərazisindən keçən Nil hövzəsi aiddir. Əsasən qırmızı ferralit torbaqlar yayılmışdır. Bitkiləri çox yerdə yüksəkotlu savannalardan ibarətdir. Heyvanları: Fil, kərgədan, begemot, antilop, zürafə, aslan, meymun və s. Çoxlu quş, sürünən (timsah, ilan) həşərat var. Milli Parklar(Ruvenzori , Kabareqa) yaradılmışdır.

Əhali

Əhalinin 97%-dən çoxu Afrika xalqlarıdır. Avropa və Asiyadan köçüb gələn də var. Rəsmi dilləri (1973 ildən) Svahili Və ingilis dilləridir. Əhalinin tərq. 65%-i xristian,5-6%-i müsəlman, qalanları isə ənənəvi din etqatları saxlayır. İşləyən əhalinin 154,3 min nəfəri xidmət sahəsində, 61,2 min nəfəri balıqçılıqla, 58,9 min nəfər sənayedə, 44,4 min nəfəri isə tikintidə çalışır. Orta sıxlıq 1 km²-ə 57 nəfərdir. Şəhər əhalisi 7,8 %-dir. Mühüm şəhərləri: Kampala Cinca, Mbale, Entebbe və s.

Tarixi

Ümumi ərazisi Aşağı Paleolitdən məskunlaşmışdır. 13-14-cü əsrlərdə yaşayan Kitara-Bunyoro dövləti 16-cı əsrdə Buqanda, Ankole, Karaqve və s. feodal dövlətlərə parçalandı. 19-cu əsrin ortalarında, əraziyə ərəblər köçüb gəlmişlər.19-cu əsrin 2-ci yarısında B.Britaniya, Almaniya və Fransanın ekspansiya obyektinə çevrilmişdir. 1890-cı ildən başlayaraq ərazisində olan dövlətlər B.Britaniyanın protektoratı altına keçməyə başladı.XX əsrin 23-30-cu illərində milli azadliq hərəkatı genişlənmişdi. İkinci Dünya müharibəsindən sonra istiqlaliyyət uğrunda mübarizəyə Milli Konqress(1952-ci ildə yaradılmışdır), sonra isə Uqanda Xalq Konqresi (UXK 1960-cı ildə yaradılmışdır) başçılıq etmişdir. 1962-ci ilin oktyabrında Uqanda müstəqil federativ dövlət elan edildi. A. M. Obote prezident seçildi. 1962-ci ildə BMT-yə qabul olundu. 1962-ildən SSRİ ilə diplomatik əlaqələr saxladı. 1967-ci ilin sentyabrın 8-də respublika elan edildi.1971-ci ildə hərbi çevriliş nəticəsində parlament buraxıldı. Ölkədə general İdi Əminin diktator rejimi quruldu.1979-cu ilin aprelində muxalifətçi qüvvələri birləşdirən Uqanda Milli Azadlıq Cəbhəsi Tanzaniya ordusunun köməyi ilə hakimiyyəti ələ aldı. 1980-cı ilin dekabrında parlament seçkiləri nəticəsində A.M Obote yenidən prezident seçildi.

Siyasi Partiyalar və Həmkarlar İttifaqı

  • Uqanda Demokratik Partiyasi(1956)
  • Uqanda Xalq Konqresi(1960)
  • Uqanda Vətənpərvərlik hərəkatı(1980)
  • Uqanda Milli Azadlıq Cəbhəsi(1979)
  • Uqanda Həmkarlar İttifaqının Milli Cəmiyyəti(1974)
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019