Turnefor dağdağanı

Ukrayna, Əfqanıstan, Şimali Afrika, Kiçik Asiya, Sicilya adası və Cənubi Balkan ölkələrində təbii arealları vardır.

Turnefor dağdağanı Naxçıvan MR-ın dağlıq bölgələrdə (İlandağ, Darıdağ) rast gəlinir.

Turnefor dağdağanı Azərbaycanın nadir bitki növüdür. CR A1ab; B1b (i,iii,iv).

Turnefor dağdağanı əsasən quru, daşlı-qayalı torpaqlarda təbii halda bitir.

Turnefor dağdağanın təbii ehtiyatı Azərbaycanda çox deyildir.

Turnefor dağdağanı təbiətdə 5–10 m hündürlüyü olan ağacdır. Bitkinin cavan budaqları açıq qəhvəyi və ya sarımtıl rəngdə olub, tüklüdür. Yarpaqları 3-7 sm uzunluğunda, ucu sivri və yarpaqlarının qaidə hissəsi ürəkvaridır. Bitkinin yarpağının üst hissəsi tündyaşıl, alt üzü isə mavi ya tündyaşıl rəngdədir. Yarpaqlarının çoxu tüksüz, bəzən isə tüklü olur. Yetişmiş meyvələrinin rəngi sarımtıl-qırmızı olur. Dağdağanın digər növlərinə nisbətən quraqlığa daha davamlıdır. Meyvələri şar formalıdır.

Turnefor dağdağanı əsasən toxumla çoxalır.

Turnefor dağdağanının təbii ehtiyatının dəyişilməsinin başlıca səbəbi insan fəaliyyətidir.

Turnefor dağdağanı park və bağlarda becərilir. Geniş becərilməsi haqda məlumat yoxdur.

Turnefor dağdağanının qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

Azərbaycanın “Qırmızı Kitabı”na daxil edilməsi tövsiyə olunur.

• Деревья и кустарники СССР. Т.4. 1951.;
• Флора Азербайджана. т.6.1955;
• Azəraycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
• Azərbaycan florasının konspekti. I-III cildlər.2005;2006;2008;
• Naxçıvan MR florasının taksonomik spektrı.2008;
• Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması.2011.
• Azərbaycanın nadir və nəsli kəsilməkdə olan oduncaqlı bitkilərinin in sutu və ex situ şəraitində bioekoloji xüsusiyyətlərinin reproduksiyasının və repatriasiyasının elmi əsasları, b.e.d. alimlik dərəcəsi almaq üçün dissertasiya. Bakı. 2011

• Tofiq Məmmədov. Azərbaycan dendroflorası. II cild. Bakı: Səda, 2015.

http://dendrologiya.az/?page_id=112 Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine