Trombon və ya şeypur (it. trombone) — Truba ailəsinə aid nəfəsli musiqi aləti. O, ucunda ağızlıq olan nəfəsli mis musiqi alətidir. Trombonun bir neçə reqistr variasiyaları mövcuddur, bunlardan əsasları tenor trombonu və tenor bas trombonudur, onlar B-bənzər (B-də) səslənir.
| Trombon | |
|---|---|
 | |
| Təsnifat | nəfəsli musiqi aləti |
| Hornbostel–Zaks təsnifatı | 423.22 |
| Əlaqəli alətlər |
Klavesin Klavikord |
| Mənşə ölkəsi | İtaliya |
| Audio nümunəsi | |
|
|
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Trombonun mənşəyi XV əsrə gedib çıxır. Ümumiyyətlə qəbul edilir ki, alətin sələfləri musiqiçiyə alətin borusunu hərəkət etdirməyə imkan verən və beləliklə, xromatik qamma yaradan slayd trubaları idi. Bu trubalar trubanın tembrinin insan səsinə bənzərliyini nəzərə alaraq kilsə xorlarının səslərini ikiqat artırmaq üçün istifadə olunurdu. Oxşar intonasiyaya nail olmaq çox vacib idi, buna görə də xromatiklik və vibrato təmin edən slayd trubası yaradıldı.[1]
Mövcudluğu boyunca trombon dizaynında demək olar ki, heç bir köklü dəyişiklik edilməmişdir.
İlk alətlər, əsasən trombonlar, sakbuts (fransızca "saquer" sözündən "özünə tərəf çəkmək" və "bouter" sözündən "özündən uzaqlaşmaq" mənasını verir) adlanırdı. Onlar müasir alətlərdən daha kiçik idilər və ikiqat artırdıqları və təqlid etdikləri tembrlərin reyestrlərində bir neçə variasiyaya malik idilər: soprano, alt, tenor və bas. Xromatik gamutları sayəsində sakbuts dərhal orkestrlərdə daimi bir əşya halına gəldi. Sakbutda edilən kiçik təkmilləşdirmələr XVII əsrdə praktik olaraq müasir alətlərin meydana gəlməsinə səbəb oldu və artıq italyanca "trombon" sözü də bu alətlərə tətbiq olunurdu.[2]
XVIII əsrin ortalarında trombonların əsas istifadə sahəsi kilsə musiqisi idi. Bu alətlər ən çox qoşa müğənnilərin səslərinə aid edilirdi. Trombon yalnız XVIII və XIX əsrlərin sonlarında orkestrin daimi üzvü oldu.[3]
Trombon simfonik orkestrlər, estrada orkestrlər, pop orkestrlər və caz biq-bəndləri da daxil olmaqla müxtəlif orkestrlərin tərkib hissəsidir.[4]
Tenor, tenor bas və bas trombonunun təbii qammaları bunlardır:[4]
- ↑ Пронин Б.А., Цилинко А.П. Общие принципы обучения игре на альтовом, теноровом и басовом тромбонах // Мир науки, культуры, образования (журнал). № 2 (99). М. 2023. 251—255. 2023-11-11 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ Тромбон // Товарный словарь. Том 8. М.: Госторгиздат. Гл. ред. И.А. Пугачёв. 1960.
- ↑ Мундштук 48A // Yamaha Mouthpieces — С. 16. — 31 с. Arxiv surəti 25 avqust 2023 tarixindən Wayback Machine saytında // yamaha.com
- 1 2 Чулаки М.И. Тромбон // Инструменты симфонического оркестра (3-е изд). М.: Музыка. 1972. 128–134, 103.
- Adey, Christopher. Orchestral Performance. London: Faber & Faber. 1998. ISBN 0-571-17724-7.
- Baines, Anthony. Brass Instruments: Their History and Development. London: Faber & Faber. 1980. ISBN 0-571-11571-3.
- Bate, Philip. The Trumpet and Trombone. London: Ernest Benn. 1978. ISBN 0-510-36413-6.
- Blatter, Alfred. Instrumentation and Orchestration. Belmont: Schirmer. 1997. ISBN 0-534-25187-0.
- Blüme, Friedrich, redaktoren:Die Musik in Geschichte und Gegenwart. Kassel: Bärenreiter. 1962.
- Carter, Stewart (2011). The Trombone in the Renaissance: A History in Pictures and Documents. Bucina: The Historic Brass Society Series. Hillsdale, N.Y.: Pendragon Press. ISBN 978-1-57647-206-4.
- Del Mar, Norman. Anatomy of the Orchestra. London: Faber & Faber. 1983. ISBN 0-520-05062-2.
- Gregory, Robin. The Trombone: The Instrument and its Music. London: Faber & Faber. 1973. ISBN 0-571-08816-3.
- Guion, David. The Trombone: Its History and Music, 1697–1811. Gordon and Breach. 1988. ISBN 2-88124-211-1.
- Guion, David M. A History of the Trombone. Lanham, Maryland: Scarecrow Press. 2010. ISBN 9780810874459.
- Herbert, Trevor; Wallace, John, redaktorlar The Cambridge Companion to Brass Instruments. en:Cambridge Companions to Music. Cambridge: Cambridge University Press. 1997. ISBN 0-521-56522-7.
- Herbert, Trevor. The Trombone. New Haven: Yale University Press. 2006. ISBN 978-0-300235-75-3.
- Kunitz, Hans. Die Instrumentation: Teil 8 Posaune. Leipzig: Breitkopf & Härtel. 1959. ISBN 3-7330-0009-9. This source is now considered unreliable.
- Lavignac, Albert, redaktorEncyclopédie de la musique et Dictionnaire du Conservatoire. Paris: Delagrave. 1927.
- Maxted, George. Talking about the Trombone. London: John Baker. 1970. ISBN 0-212-98360-1.
- Montagu, Jeremy. The World of Baroque & Classical Musical Instruments. New York: The Overlook Press. 1979. ISBN 0-87951-089-7.
- Montagu, Jeremy. The World of Medieval & Renaissance Musical Instruments. New York: The Overlook Press. 1976. ISBN 0-87951-045-5.
- Montagu, Jeremy. The World of Romantic & Modern Musical Instruments. London: David & Charles. 1981. ISBN 0-7153-7994-1.
- Sadie, Stanley; Tyrrell, John, redaktorlar Trombone // The New Grove Dictionary of Music and Musicians (2nd). London: Macmillan Publishers. 2001. ISBN 978-1-56159-239-5.
- Wick, Denis. Trombone Technique. Oxford: Oxford University Press. 1984. ISBN 0-19-322378-3.
- Yeo, Douglas. An Illustrated Dictionary for the Modern Trombone, Tuba, and Euphonium Player. Dictionaries for the Modern Musician (ingilis). Illustrator: Lennie Peterson. Lanham: Rowman & Littlefield. 2021. ISBN 978-1-5381-5966-8. LCCN 2021020757. OCLC 1249799159. OL 34132790M. Wikidata Q111040546.
- Trombone // Britannika Ensiklopediyası. 27 (XI). 1911.
- International Trombone Association
- Online Trombone Journal
- British Trombone Society
- Trombone History Timeline by Will Kimball, Professor of Trombone at Brigham Young University
- Acoustics of Brass Instruments from Music Acoustics at the University of New South Wales
- Sources for the Prescribed Sheet Music for the ABRSM practical exams
- Two Frequencies Trombone
- NPR story about trombone bands (2003)
- Overview of trombones on the MIMO (Musical Instrument Museums Online) portal
- Merriam Webster