Toy (komediya, 1938)

Komediya "Şəfəq" kolxozunda baş verən mənfi hallara: şəxsiyyətə pərəstişə, özündən müştəbehliyə, rüşvətxorluğa, əliəyriliyə qarşı mübarizəyə həsr olunub. Kolxoz sədri olan Kərəmov və onun əlaltıları Salmanov və Mirzə Hüseyn kimi tiplərin cəmiyyətə qarşı törətdikləri nöqsanlar kolxozçular tərəfindən ifşa edilir. Ziynət, Şeyda müəllim, Dəmirçi Musa və Zalxa kimi mütərəqqi insanlar bu mübarizədə qalib gələrək "kərəmovçuluğa" toy tuturlar.

Komediya ölkəmizin demək olar ki, bütün teatrlarında dəfələrlə tamaşaya qoyulub.

1. Kərəmov — "Şəfəq" kolxozunun sədri
2. Salmanov — kolxozun katibi
3. Mirzə Hüseyn — hesabdar
4. Ziynət — briqadir
5. Surxay — briqadir
6. Zalxa — kolxozçu
7. Mehralı — kolxozçu
8. Şirəli — kolxozçu
9. İbrahim kişi — kolxozçu
10. Təmraz — kolxozçu
11. Məmmədəli — kolxozçu
12. Musa — dəmirçi, təktəsərrüfatçı
13. Şeyda — müəllim
14. Kamilə — makinaçı, Kərəmovun qardaşı qızı

Kolxozçular, qonaqlar və başqaları

• "Toy" — ilk tamaşası 28 aprel 1939-cu ildə M. Əzizbəyov ad. Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında Məhərrəm Haşımovun quruluşunda oynanılıb. Rəssamları Rüstəm Mustafayev və Əsgər Abbasovdur, bəstəkarı Səid Rüstəmov. İlk tamaşada Kərəmov (Mirzağa Əliyev), Ziynətin (Sona Hacıyeva), Mirzə Hüseyn (Məmməd Sadıqov), Salmanov (Abbas Rzayev), Surxay (İsmayıl Osmanlı, S. Tağızadə), Musa (Sidqi Ruhulla).
• "Toy" — M. Əzizbəyov ad. Azərbaycan Dövlət Dram Teatrında Əşrəf Quliyevin quruluşunda 14 aprel 1963-cü ildə göstərilib. Rəssamı Nüsrət Fətullayev, bəstəkarı Nurəddin Fətullayev. Kərəmov (Əlağa Ağayev), Salmanov (Abbas Rzayev və Yusif İsgəndərov), Mirzə Hüseyn (Məmməd Sadıqov və Rafiq Əzimov), Ziynət (Leyla Bədirbəyli), Surxay (Lütfi Məmmədbəyov), Kamilə (Səfurə İbrahimova və Xuraman Hacıyeva), Şeyda (Həsən Məmmədov və Həsən Əbluc), Dəmirçi Musa (Ağadadaş Qurbanov), Mehralı (Hacıməmməd Qafqazlı), Zalxa (Əzizə Məmmədova və Hökümə Qasımova), Şirəli (Mustafa Süleymanov), İbrahim kişi (Hüseyn Rafi), Təmraz (Nəcəf Həsənzadə), Məmmədəli (Məmmədəli Əliyev).
• "Toy" — C. Cabbarlı ad. Gəncə Dövlət Dram Teatrında İsmayıl Talıblının quruluşunda 29 may 1941-ci ildə səhnəyə qoyulub. Rəssam Zahid Əsgərov. Kərəmov (İsmayıl Talıblı və Məmmədrza Şeyxzamanov), Dəmirçi Musa (Sadıq Həsənzadə, Əhməd Salahlı və Əşrəf Yusifzadə), Salmanov (Əlihüseyn Qafarlı), Mirzə Hüseyn (Məmməd Bürcəliyev), Ziynət (İzabella Tağızadə və Solmaz Orlinskaya), Surxay (Kərim Sultanov və Səməd Tağızadə), Kamilə (Rəmziyyə Veysəlova və Almaz Ələsgərova), Şeyda (Məcid Abdullayev və Məmmədsadıq Nuriyev), Mehralı (Hacıməmməd Qafqazlı), Zalxa (İsmət Əliyeva və Məxfurə Yermakova).
• "Toy" — C. Cabbarlı ad. Gəncə Dövlət Dram Teatrında Mehdi Məmmədovun quruluşunda 18 fevral 1944-cü ildə oynanılıb. Rəssam Süleyman Hacıyev. Kərəmov (İsmayıl Talıblı və Əşrəf Yusifzadə), Dəmirçi Musa (Sadıq Həsənzadə), Salmanov (Məmməd Bürcəliyev), Mirzə Hüseyn (Məmməd Cəfərov), Ziynət (Rəmziyyə Veysəlova), Surxay (Firudin Məmmədov), Kamilə (Barat Şəkinskaya), Şeyda (Əmir Dadaşlı), Mehralı (Paşa İsmayılov), Zalxa (Məxfurə Yermakova).
• "Toy" — C. Cabbarlı ad. Gəncə Dövlət Dram Teatrında Hüseyn Sultanovun quruluşunda 16 aprel 1955-ci ildə tamaşaya qoyulub. Rəssam Həsənağa Mustafayev. Kərəmov (İsmayıl Talıblı), Dəmirçi Musa (Əşrəf Yusifzadə), Salmanov (Rza Nadirov), Mirzə Hüseyn (Məmməd Bürcəliyev), Ziynət (Ətayə Əliyeva), Surxay (Ələddin Abbasov), Kamilə (Mənsurə Cəfərova), Şeyda (Əli Həsənov), Mehralı (C. Bağırov), Zalxa (Reyhan Tağıyeva).
• "Toy" — C. Cabbarlı ad. Gəncə Dövlət Dram Teatrında Faiq Qasımovun quruluşunda 29 sentyabr 2002-ci ildə oynanılıb. Rəssam Vahab Cəfərov, bəstəkarı Tünzalə Mustafayeva. Kərəmov (Novruz Cəfərov), Dəmirçi Musa (Sayad Vəliyev), Salmanov (Ramiz Vəliyev), Mirzə Hüseyn (Əllədin Məmmədov), Ziynət (Sevda Orucova), Surxay (Yusif Cəfərov), Kamilə (Şükufə Salmanova və Şəfa Qədirova), Şeyda (Mətləb Təhmazi və Samir Abbasov), Mehralı (Rövşən Şərifov), Zalxa (Rəhilə Məmmədova).
• "Toy" — İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrında Baxşı Qələndərlinin quruluşunda 7 sentyabr 1940-cı ildə səhnəyə qoyulub.
• "Toy" — İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrında Hilal Həsənovun quruluşunda 20 dekabr 1974-cü ildə ilk tamaşası olub. Rəssamı Məmməd Qasımov, bəstəkarı Kamil Misgərov. Kərəmov (Şamil Dəmirçiyev), Salmanov (Abbasqulu Tağıyev), Dəmirçi Musa (Vidadi Əliyev), Ziynət (Marieta Kərimov, Surxay (Məmməd Byramov).
• "Toy" — H. Ərəblinski ad. Sumqayıt Dövlət Dram Teatrında Ağakişi Kazımov quruluşunda 7 avqust 1970-ci ildə oynanılıbi. Rəssamı Süleyman Hacıyev.
• "Toy" — N. B. Vəzirov ad. Lənkəran Dövlət Dram Tearında Baba Rzayevin quruluşunda 10 dekabr 1976-cı ildə səhnəyə qoyulub. Kərəmov (Nazir Əliyev), Dəmirçi Musa (Elşad Zeynalov).
• "Toy" – C. Məmmədquluzadə ad. Naxçıvan Dövlət Milli Dram Teatrında ilk dəfə Səməd Mövləvinin quruluşunda 22 noyabr 1939-cu ildə oynanılıb. Rəssamı Şamil Qazıyev, bəstəkarı Tapdıq Hüseynov, rejissor assistenti Əliheydər Həsənzadə. Kərəmov (İbrahim Bənəniyarlı), Dəmirçi Musa (Sadıq Həsənzadə), Şeyda (Tələt Nəcəfov və İbrahim Həmzəyev), Kamilə (Xədicə Qazıyeva), Ziynət (Rüxsarə Ağayeva), Surxay (Əyyub Haqverdiyev), Zalxa (Firuzə Əlixanova), Salmanov (Yusif Haqverdiyev və Yaqub Əliyev), Mirzə Hüseyn (Əliheydər Həsənzadə), Mehralı (Kazım Şeyxov).
• "Toy" – C. Məmmədquluzadə ad. Naxçıvan Dövlət Milli Dram Teatrında İbrahim Həmzəyevin quruluşunda 27 dekabr 1945-ci ildə səhnəyə qoyulub. Rəssamı Əyyub Hüseynov, bəstəkarı Tapdıq Hüseynov, rejissor assistenti Kazım Hüseynov. Kərəmov (Mirhəsən Mirişli), Salmanov (Məmməd Quliyev), Mirzə Hüseyn (Yusif Haqverdiyev), Dəmirçi Musa (Kazım Hüseynov), Şeyda (Əkbər Qardaşbəyov), Kamilə (Pakizə Məmmədova), Ziynət (Zəroş Həmzəyeva), Surxay (Əyyub Abbasov və Əyyub Məmmədov), Zalxa (Firuzə Əlixanova).
• "Toy" – C. Məmmədquluzadə ad. Naxçıvan Dövlət Milli Dram Teatrında Səməd Mövləvinin quruluşunda 11 yanvar 1954-cü ildə tamaşaya qoyulub. Rəssamı Şamil Mustafayev, bəstəkar Manuk Manvelov, rejissor assistenti Yusif Haqverdiyev. Kərəmov (Mirhəsən Mirişli), Salmanov (Məmməd Quliyev), Mirzə Hüseyn (Yusif Haqverdiyev), Dəmirçi Musa (Kazım Hüseynov), Şeyda (Əyyub Haqverdiyev), Kamilə (Pakizə Məmmədova), Ziynət (Roza Cəfərxanova), Surxay (Əyyub Məmmədov), Zalxa (Zəroş Həmzəyeva), Mehralı (Əyyub Abbassov).
• “Toy” – C.Məmmədquluzadə ad. Naxçıvan Dövlət Milli Dram Teatrında Baxşı Qələndərlinin quruluşunda 27 mart 1977-ci ildə səhnəyə qoyulub. Rəssamı Məmməd Qasımov, bəstəkarı Məmməd Məmmədov, rejissor assistenti Tofiq Mövləvi. Kərəmov (İbrahim Bənəniyarlı və İsgəndər Abdullayev), Salmanov (Yusif Haqverdiyev), Mirzə Hüseyn (Məmməd Quliyev), Dəmirçi Musa (Kazım Hüseynov), Şeyda (Elxan Şeyxov və Tofiq Mövləvi), Kamilə (Sürəyya Qurbanova və Sürəyya Lətifova), Ziynət (Zemfira Əliyeva və Ballı Əzizova), Surxay (Vaqif Əsədov), Zalxa (Sofya Hüseynova).
• "Toy" — S. Rəhman ad. Şəki Dövlət Dram Teatrında ilk dəfə Haçıbaba Səlimovun quruluşunda 26 fevral 1940-cı ildə oynanılıb. Rəssamı Ələkbər Bağırov. Kərəmov (Məmmədkəbir Hacıoğlu), Mirzə Hüseyn (Məmməd Xalıqov), Dəmirçi Musa (İbrahim Azəri), Ziynət (Tamara Kərimova), Surxay (Yusif Vəliyev), Zalxa (Bilqeyis Ələsgərova).
• "Toy" — S. Rəhman ad. Şəki Dövlət Dram Teatrında Cahangir Novruzovun quruluşunda 17 iyun 1983-cü ildə səhnəyə qoyulub. Rəssamı Qüdrət Məmmədov, bəstəkar Emin Sabitoğlu. Kərəmov (Muxtar İbadov və Cahangir Novruzov), Salmanov (Aydın Əliyev), Mirzə Hüseyn (Novruz Cəfərov), Dəmirçi Musa (Rafiq Yunusov və Arif İsmayılov), Ziynət (İradə Əmirova və İradə Novruzova), Şeyda (Ələkbər Hüseynov və Vahab Haqverdiyev), Surxay (Ayşad Məmmədov və Akif Yusifov), Zalxa (Rəhilə Məmmədova və Qənirə Mikayılova), Kamilə (Zemfira Abdullayeva).

• Sabit Rəhman

• Sabit Rəhman. Seçilmiş əsərləri (PDF) (az.). 2 cilddə (1-ci cild). Bakı: Avrasiya Press. 2005. 312. ISBN 9952-421-26-3.

1. Ağayeva Məlahət. "Sabit Rəhman pyeslərində rejissor işi". Qobustan jurnalı. Bakı (№3). 2015: 27–30.
2. Cəfərov Cəfər. Azərbaycan teatrı. Bakı: Azərnəşr. 1974. səh. 315.
3. Cəfərov Cəfər. Azərbaycan teatrı. Bakı: Zərdabi Nəşr MMC. 2023. səh. 440.
4. Cəfərov Cəfər. "İyirmi beş il sonra". Ədəbiyyat və incəsənət qəzeti (№34 (98)). 4 yanvar 1964.
5. Yusifli Vaqif. "Müasir komediyamızın banisi" (#bad_url). 11 aprel 2016. İstifadə tarixi: 29 may 2024.
6. Əhmədov Bədirxan. Sabit Rəhman: həyatı, mühiti, yaradıcılığı. Bakı: Elm və təhsil. 2010. səh. 296.
7. Sabit Rəhman. Seçilmiş əsərləri. IV cild. Bakı: Azərnəşr. 1954. səh. 371.
8. Kərimov İnqilab. Azərbaycan Dram Teatrı. Bakı: İşıq Nəşriyyatı. 1974. səh. 206.
9. Kərimov İnqilab. Azərbaycan peşəkar teatrının tarixi və inkişaf mərhələləri. Bakı: Maarif Nəşriyyatı. 2002. səh. 575.
10. Rəhimli İlham. Gəncə Teatrı. Bakı: Elm. 2017. səh. 656.
11. Rəhimli İlham. İrəvan Dövlət Azərbaycan Dram Teatrı. Bakı: E.L. Nəşriyyat və Poliqrafiya Şirkəti MMC. 2007. səh. 318.
12. Rəhimli İlham; Cəlil Vəzirov. Naxçıvan teatrı. Bakı: Aspoliqraf. 2008. səh. 352.
13. Rəhimli İlham. Şəki teatrı. Bakı: Qanun Nəşriyyatı. 2016. səh. 383.
14. Rejissor Ağakişi Kazımov. Bakı: Çaşıoğlu. 2005. səh. 236.
15. Səfərov Cabir. ""Kərəmovçuluq" ifşa edilir...". Bakı qəzeti (312 (4589)). 28 dekabr 1963.
16. Səfiyev Arif. Sabit Rəhman (Dramaturqun komediya yaradıcılığı). Bakı: Yazıçı. 1987. səh. 198.
17. Əfəndiyev İlyas. "Kərəmovçuluğa atəş!". Kommunist qəzeti (№2 (3756)). 5 yanvar 1964.