Tavan — otağın və ya məkanın yuxarı hissəsini örtən daxili səth. Tavan, adətən, müstəqil daşıyıcı tikinti elementi hesab edilmir və otağın üzərində yerləşən döşəmə və ya dam konstruksiyasını altdan gizlətmək, həmçinin interyerin formalaşdırılmasında estetik və funksional rol oynamaq məqsədi daşıyır.[1]
.jpg)
.jpg)
.jpg)
Tavanlar yaşayış, ictimai və sənaye binalarında geniş yayılmışdır və onların konstruktiv həlli, forması və bəzədilməsi memarlıq üslubundan, funksional tələblərdən və texniki imkanlardan asılıdır.[2]
"Tavan" sözü türk mənşəlidir və məkanın üst hissəsini, örtüyünü bildirən termin kimi işlədilir. Azərbaycan dilində bu anlayış məişət və memarlıq terminologiyasında geniş istifadə olunur.
Memarlıq və tikinti sahəsində tavana aid aşağıdakı terminlərdən istifadə olunur:
- karniz
- plintus
- rozet
- kesson
Qədim dövrlərdə tavan anlayışı əsasən dam və döşəmə konstruksiyaları ilə birbaşa bağlı olmuşdur. Antik memarlıqda tavan funksiyasını açıq şüalar, daş plitələr və taxta örtüklər yerinə yetirirdi. Orta əsrlərdə tağvari və günbəzli konstruksiyaların inkişafı ilə tavan həm konstruktiv, həm də bədii əhəmiyyət kəsb etməyə başlamışdır.
Renessans və sonrakı dövrlərdə tavanlar freskalar, stukkolar və relyef bəzəklərlə zənginləşdirilmiş, barokko və rokoko memarlığında isə interyerin əsas dekorativ elementlərindən birinə çevrilmişdir. Müasir dövrdə texnoloji materialların meydana çıxması ilə tavanların funksional imkanları xeyli genişlənmişdir.
Tavan, bir qayda olaraq, aşağıdakı konstruksiyaların alt səthini təşkil edir:[3]
- mərtəbələrarası döşəmələr;
- dam örtüyü;
- asma və ya yığma sistemlər.
Konstruktiv baxımdan tavan daşıyıcı yük daşımır, lakin səs izolyasiyası, istilik mühafizəsi və kommunikasiya xətlərinin (elektrik, havalandırma və s.) gizlədilməsi kimi mühüm funksiyalar yerinə yetirir.
Tavanların hazırlanmasında müxtəlif materiallardan istifadə olunur:
- suvaq və boya;
- gipskarton;
- ağac;
- metal panellər;
- plastik materiallar;
- parça və polimer örtüklər.
Material seçimi otağın təyinatından, rütubət və temperatur şəraitindən, həmçinin estetik tələblərdən asılıdır.
Tavan yalnız konstruksiyanı gizlətmək üçün deyil, həm də:
- işıqlandırma elementlərinin yerləşdirilməsi;
- akustikanın tənzimlənməsi;
- interyerin vizual həcminin dəyişdirilməsi;
- dekorativ vurğuların yaradılması kimi funksiyaları yerinə yetirir.
- ↑ Покрытие здания//Энциклопедия современной техники. Строительство. Том 2 (Кинотеатр — Проектирование) — М.: Советская энциклопедия, 1964
- ↑ Потолок//Энциклопедия современной техники. Строительство. Том 2 (Кинотеатр — Проектирование) —М.: Советская энциклопедия, 1964
- ↑ Meyers-Levy, Joan; Zhu, Rui (Juliet). "The Influence of Ceiling Height: The Effect of Priming on the Type of Processing That People Use". Journal of Consumer Research. 34 (2). avqust 2007: 174–186. doi:10.1086/519146. JSTOR 10.1086/519146.
- ↑ Corky Binggeli. Interior Graphic Standards: Student Edition. John Wiley & Sons. 2011. səh. 220. ISBN 978-1-118-09935-3.
- ↑ "Casa de las Ratas 2/2/2003". 29 sentyabr 2008 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 14 sentyabr 2008.
Vikianbarda Tavan ilə əlaqəli mediafayllar var.- Ceiling // Britannika Ensiklopediyası. 5 (XI). 1911.
- Şablon:Cite NIE
- Merriam-Webster ceiling definition
