Tamkənaryarpaq dovşanalması (lat. Cotoneaster integerrimus) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin dovşanalması cinsinə aid bitki növü.
| Tamkənaryarpaq dovşanalması | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 | ||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Triba: Yarımtriba: Cins: Növ: Tamkənaryarpaq dovşanalması |
||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||
| ||||||||
Təbiətdə Baltikyanı ölkələrdən Şimali Qafqaza qədər olan ərazilərdə bitir.
Düz dayanan, çox budaqlı, hündürlüyü 2 m-ə qədər olan, yumru çətirli, yarpağı tökülən koldur. Cavan zoğları tüklü olur, sonradan çılpaqlaşır. Yarpaqları uzunluğu 5 sm olub, enli-yumurtavari formadadır, üstü tünd yaşıl, parlaq, hamar, alt tərəfi isə bozdur. Çiçəkləri çəhrayı-ağ rənglidir, 2-4 ədəd sallaq salxımlarda yerləşir. May-iyun ayında çiçəkləyir, meyvələri avqust ayında yetişir. Meyvələri alqırmızı, diametri 1 sm-ə qədərdir. Meyvələri payızın axırına qədər ağacda qalır. Toxum və qələmlə çoxalır.
İşıqsevən, quraqlığa və istiyə davamlı bitkidir, günəşli yerlərdə bitir. Torpağa az tələbkardır, əhəngli torpaqlarda yaxşı inkişaf edir. Qışa yüksək davamlılığı ilə fərqlənir.
Yaşıllaşdırmada dekorativ qrupların və canlı hasarların yaradılmasında istifadə edilir. Mədəni şəraitdə 1656-cı ildən becərilir. Yaşıllaşdırmada geniş istifadə olunur.
Böyük Qafqaz (BQ) Quba, BQ şərq, BQ qərb, Kiçik Qafqaz (KQ) şimal, KQ cənub, KQ mərkəzi, Naxçıvan dağları, Lənkəran dağları. Yuxarı dağ vəhündürlüyü 2200 m-ə qədər olan subalp qurşağında, bəzən orta və aşağı dağ qurşaqlarında; bəzi yerlərdə alp qurşağının aşağı zolağına keçir.
Daşlı qayalı yamaclarda, işıqlı meşələrdə meşənin yuxarı kənarında, kollar arasında rast gəlinir.
- Mespilus integerrima (Medik.) Buch.-Ham. ex D.Don
- Cotoneaster canescens Vestergr. ex B.Hylmö
- Cotoneaster cotoneaster (L.) H.Karst.
- Cotoneaster cotoneaster subvar. borealis (Dippel) Asch. & Graebn.
- Cotoneaster cotoneaster subvar. depressus (Fr.) Asch. & Graebn.
- Cotoneaster cotoneaster subvar. intermedius (Regel) Asch. & Graebn.
- Cotoneaster cotoneaster subvar. leucocarpus (M.Roem.) Asch. & Graebn.
- Cotoneaster estiensis J.Fryer & B.Hylmö
- Cotoneaster gilgitensis G.Klotz
- Cotoneaster humilis Dunn
- Cotoneaster integerrimus var. erythrocarpus (Bunge) Krylov
- Cotoneaster integerrimus f. fructo-nigro Medik.
- Cotoneaster integerrimus f. fructo-rubro Medik.
- Cotoneaster integerrimus var. intermedius (Regel) C.K.Schneid.
- Cotoneaster integerrimus var. leucocarpus (M.Roem.) C.K.Schneid.
- Cotoneaster integerrimus subsp. masclansii J.M.Monts. & Romo
- Cotoneaster integerrimus var. masclansii (J.M.Monts. & Romo) Rivas Mart. & M.J.Costa
- Cotoneaster integerrimus var. parvifrons Borbás
- Cotoneaster integerrimus var. prostratus Sennen
- Cotoneaster integerrimus var. pyrenaicus (Gand.) Rivas Mart. & M.J.Costa
- Cotoneaster integerrimus var. typicus C.K.Schneid.
- Cotoneaster integerrimus var. vulgaris (Lindl.) Fiori
- Cotoneaster intermedius Medik. ex Trautv.
- Cotoneaster juranus Gand.
- Cotoneaster kaganensis G.Klotz
- Cotoneaster kullensis B.Hylmö
- Cotoneaster mamajevii Knjaz.
- Cotoneaster mathonetii Gand.
- Cotoneaster obtusisepalus Gand.
- Cotoneaster pyrenaicus Gand.
- Cotoneaster scandinavicus B.Hylmö
- Cotoneaster suboblongus Gand.
- Cotoneaster vulgaris Lindl.
- Cotoneaster vulgaris var. borealis Dippel
- Cotoneaster vulgaris var. depressus (Fr.) DC.
- Cotoneaster vulgaris var. erythrocarpus Bunge
- Cotoneaster vulgaris var. glaber Vis.
- Cotoneaster vulgaris var. intermedius Regel
- Cotoneaster vulgaris var. leucocarpus M.Roem.
- Cotoneaster vulgaris var. luteus Fr.
- Cotoneaster vulgaris var. macrophyllus Vacc.
- Cotoneaster vulgaris var. microphyllus Vacc.
- Cotoneaster vulgaris var. minutifolius Zabel
- Cotoneaster vulgaris var. oxyphyllus Zabel
- Cotoneaster vulgaris var. typicus Regel
- Crataegus cotoneaster (L.) Borkh.
- Gymnopyrenium vulgare (Lindl.) Dulac
- Mespilus cotoneaster L.
- Mespilus cotoneaster var. depressa Fr.
- Mespilus cotoneaster var. lutea Wahlenb.
- Ostinia cotoneaster (L.) Clairv.
- Pyrus cotoneaster (L.) Moench
- Pyrus estiensis (J.Fryer & B.Hylmö) M.F.Fay & Christenh.
- Pyrus gotlandica M.F.Fay & Christenh.
- Pyrus humilis (Dunn) M.F.Fay & Christenh.
- Pyrus jurana (Gand.) M.F.Fay & Christenh.
- Pyrus kaganensis (G.Klotz) M.F.Fay & Christenh.
- Pyrus kullensis (B.Hylmö) M.F.Fay & Christenh.
- Pyrus mamajevii (Knjaz.) M.F.Fay & Christenh.
- Pyrus obtusisepala (Gand.) M.F.Fay & Christenh.
- Pyrus pyrenaica (Gand.) M.F.Fay & Christenh.
- Pyrus scandinavica (B.Hylmö) M.F.Fay & Christenh.