Vikipediya ?

Tamilla Nəsirova

Tamilla Hilal qızı Nəsirova () — riyaziyyat elmləri doktoru, Azərbaycanın ilk qadın riyaziyyatçı professoru, AMEA-nın İdarəetmə Sistemləri İnstitutunun Laboratoriya rəhbəri.

Tamilla Nəsirova
Tamilla Hilal qızı Nəsirova
Tamilla Nəsirova .jpg
Doğum tarixi 20 oktyabr 1936 (1936-10-20) (83 yaş)
Doğum yeri Hacıqabul rayonu, Azərbaycan
Vətəndaşlığı Azərbaycan Azərbaycan
Elmi dərəcəsi Riyaziyyat elmləri doktoru
Elmi adı Professor
İş yeri AMEA-nın İdarəetmə Sistemləri İnstitutu
Təhsili Bakı Dövlət Universiteti

Mündəricat

Həyatı

Tamilla Nəsirova 20 oktyabr 1936-cı ildə Hacıqabul rayonun Navahi kəndində doğulub. Navahı kənd orta məktəbində beş il oxuduqdan sonra 1948-ci ildə Bakıya gəlir. Burada o, 1953-cü ildə 176 saylı orta məktəbi qızıl medalla bitirib, Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) fizika-riyaziyyat fakültəsinə daxil olur. Tamilla xanım 1958-ci ildə universiteti bitirdikdən sonra AMEA-nın Kibernetika İnstitutuna təyinatla işə götürülmüşdür. Həmin il aspiranturaya daxil olub, Ukrayna EA-nın Riyaziyyat İnstitutuna, oradan isə Moskva Dövlət Universitetinə göndərilir.

Tamilla Nəsirova 1964-cü ildə Daşkənd Dövlət Universitetində akademik B.V.Qnedenkonun rəhbərliyi altında “Kütləvi xidmət nəzəriyyəsinin bəzi məsələləri” mövzusunda namizədlik dissertasiyasını müdafiə edib. 1980-ci ildə isə BDU-nun tətbiqi riyaziyyat kafedrasına dosent vəzifəsinə seçilmişdir. Elmi axtarışlar, riyaziyyatın fundamental sahələrindən biri sayılan ehtimal nəzəriyyəsində aldığı nəticələr T.Nəsirovanı elm yollarında irəliyə aparmışdır. 1984-cü ildə “Elm” nəşriyyatında çapdan çıxmış “Yarımmarkov dolaşma prosesləri” (rus dilində) monoqrafiyası alimin sonrakı yaradıcılığında əsaslı dönüş yaratmışdır.

Ölkəmizdə ilk dəfə qadınlar arasında riyaziyyat üzrə elmlər doktoru adını almaq məhz T.Nəsirovaya nəsib olub. O, 1994-cü ildə Ukrayna EA-nın Riyaziyyat İnstitutunda “Semimarkov prosesləri’ mövzusunda doktorluq dissertasiyasını müdafiə etmiş, bir il sonra BDU-nun ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistika kafedrasının professoru seçilmişdir. Tamilla xanım 1996-cı ildən 1999-cu ilədək Türkiyənin Karadəniz Teknik Universitetində professor vəzifəsində çalışmışdır. Bu müddətdə o, bir monoqrafiya və bir dərslik yazmış, xarici jurnallarda isə beş məqalə çap etdirmişdir.

Təsadüfi proseslər sahəsində 80 elmi məqalənin, 3 monoqrafiya və 4 kitabın müəllifidir. Riyaziyyat üzrə yetişdirdiyi 7 fəlsəfə doktoru onun yaratdığı elmi-pedaqoji məktəbin davamçılarıdır. Alim mürəkkəb semimarkov dolaşma proseslərinin paylanmalarının və onların əsas sərhəd funksionallarının tədqiqini kəsr törəməli diferensial tənliklərin və Monjeron tənliklərin həllinə gətirmişdir. Tamilla xanımın 2000-ci ildə Azərbaycan Riyaziyyat Cəmiyyətində yüksək səviyyədə çıxışı olmuşdur. 2009-cu ildə T.Nəsirova Azərbaycan Respublikasının əməkdar müəllimi adına layiq görülmüşdür.

Moskvada nəşr olunan “Женщины-математики” №2 kitabında T.H.Nəsirova haqqında geniş oçerk dərc olunmuşdur.

T.H.Nəsirovanın adı “Математики Азербайджана ХХ века” və “Azərbaycanın Tanınmış alimləri” ensiklopediyalarına düşmüşdür.

2009-cu və 2018-ci illərdə T.H.Nəsirova haqqında AzTv-də “Birincilər” verilişində geniş məlumat verilmişdir.

Əmək və elmi fəaliyyəti

Elmi əsərlərin sayı

  • Çapdan çıxmış elmi əsərlərinin ümumi sayı: 80
  • Xaricdə çıxmış elmi əsərlərinin sayı: 50
  • Respublikada çıxmış elmi əsərlərinin sayı: 22
  • Konfrans məruzələri və tezislər sayı: 10
  • Müəlliflik şəhadətnamələrinin və patentlərin sayı: -

Əsas elmi nailiyyətləri

  1. Sıfırda gecikdirilən semimarkov dolaşma prosesinin Erlanq və Laplas paylanmaları halında erqodik paylanmasının və onun əsas sərhəd funksionallarının paylanmalarının aşkar şəkildə ifadələri alınmışdır.

Əsas elmi əsərlərinin adları

  1. "Definition of Laplace transforms for distribution of the first passage of zero level of the Semi-Markov Random process with positive tendency and negative jump", Applied mathematics, 2011, №2. pp. 908–912.
  2. "Определение числовых характеристик момента первого капитального ремонта компрессорного устройств", "АВТ".2011, №3, с.45-56.
  3. "Ehtimal", Baki, 2011.
  4. "İnvestigation of the distribution of the walk and delaying screen in zero", "Cybernetics and Systems Analysis", №3, 2013.
  5. "Исследование некоторых вероятностных характеристик одно класса полумарковских блужданий с задерживающими экранами", "АВТ", №2, vol.48, 2014, с.109-120.
  6. "Laplace Transformation of the Distribution of the Time of System Sojourns within a Band", "Mathematica Aeterna", Vol.4, 2014, №5, pp. 437–444.
  7. "Definition of laplace-stieltjes transform for the ergodic distribution of the semi-markov random process", "Sylwan journal", vol.158, 2014, issue.6 (ISSN: 0039-7660) [SYLWAN., 158(6)] ISI İndexedpp 50–58.
  8. "Investigation of some probabilistic characteristics of one class of semi-Markov wandering with delaying screens", "Automatic Control and Computer Sciences". AC&CS Vol.48, №2, 2014, pp. 109–119.
  9. "Преобразование Лапласа-Стилтьеса распределения процесса полумарковского блуждания с отражающим экраном в нуле", "Проблемы управления и информатики", №1, 2015, c.97-105.
  10. "Определение среднего и среднеквадратического отклонения уровня систем", "АВТ", 2015, №1, с.53-63.

Mükafatları

  1. 7 mart 2007-ci il "Fəxri Fərmanla" təltif edilmişdi.
  2. 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının "Əməkdar müəllim" adına layiq görülmüşdür.

Pedaqoji fəaliyyəti

  • 52 il Bakı Dövlət Universiteti.
  • 1964-2018 illərdə BDU-Universitetinin "Ehtimal nəzəriyyəsi və riyazi statistika" kafedrasında çalışmış.
  • 1996-2000-ci illərdə Türkiyənin "Karadeniz Teknik" universitetində professor vəzifəsində çalışmış və özünün elmi-pedoqoji fəaliyyəti haqqında müsbət iz buraxmışdır.

Həmçinin bax

İstinadlar

Xarici keçidlər

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019