Taksim Hərbi kazarmaları
Taksim Hərbi kazarmaları və ya Xəlil Paşa Artilleriya kazarmaları (türk. Topçu Kışlası) — 1806-1940-cı illərdə İstanbulun Taksim meydanında, bu gün Taksim Gəzi Parkının yerləşdiyi yerdə yerləşən tikili. Hərbi məqsədlərdən əlavə, bina akrobatik şoular, at yarışları və yunan zəvvarları üçün yaşayış yeri kimi də istifadə olunurdu.[1] 1940-cı ildə o vaxtkı İstanbul valisi və meri Lütfi Kırdarın xahişi və Avropa şəhərsalma mütəxəssisi Henri Prostun məsləhəti ilə sökülən kazarmaların yerində yaşayış və sosial fəaliyyət sahələrinin tikilməsi qərara alındı, lakin plan üzrə tam olaraq hərəkət edilmədi.[1] Hazırda binanın yerində Taksim Gezi Parkı yerləşir.
| Taksim Hərbi kazarmaları | |
|---|---|
| türk. Topçu Kışlası | |
 | |
 | |
| Ümumi məlumatlar | |
| Növü | kazarma |
| Ölkə |
 Türkiyə |
| Şəhər | İstanbul |
| Koordinatlar | 41°02′18″ şm. e. 28°58′13″ ş. u. |
| Tikintisinin başlaması | 1803 |
| Tamamlanıb | 1806 |
| Sökülüb | 1940 |
| Dizayn və konstruksiya | |
| Memar | Qriqori Balyan |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
.jpg)
Kazarmanın yenidən qurulması üçün söküntü işləri 28 may 2013-cü ildə başlasa da, etirazlar səbəbindən dayandırılıb.[2][3]
Taksim kazarması 1806-cı ildə Osmanlı sultanı III Səlimin hakimiyyəti dövründə inşa edilmişdir.[4] Qabaqçı Mustafa üsyanı zamanı zədələnmiş bina II Mahmudun hakimiyyəti dövründə təmir edilmişdir.[5]
.jpg)
Baş verən yanğınlardan sonra bina, Topxana komandiri gürcü əsilli Xəlil Rüfət Paşanın səyləri sayəsində, Sultan Əbdülməcidin hakimiyyəti dövründə, XIX əsr memarlıq üslubunda çox dəbdəbəli şəkildə yenidən quruldu. Geniş həyəti olan iki mərtəbəli binanın hər fasadının küncü və ortasında üç mərtəbəli hündür hissələri var idi. Rus və Hind memarlığının izlərini daşıyan, Hərbiyə və Təlimxana kazarmalarının tam ortasında yerləşən binanın iki monumental giriş qapısı var idi.[5]
Kazarma 1860-1870-ci illər arasında Osmanlı ordusunun modernləşməsində mühüm rol oynamışdır. Kazarmanın tarixində əhəmiyyətli hadisə isə Sultan Əbdüləzizin 1864-cü ildə Misir səfərindən qayıtdıqdan sonra oraya baş çəkməsi və yemək yeməsi olmuşdur.
Üsyandan sonra əhəmiyyətini itirən kazarma 1913-cü ildə Osmanlı Milli Sənaye və Ticarət Şirkətinə satıldı.[1] Binanın mərkəzi hissəsindəki təlim sahəsi futbol meydançasına çevrildi, uzun illər futbol matçları və müxtəlif nümayişlər üçün istifadə edildi. Birinci Dünya müharibəsindən sonra kazarma işğal altındakı İstanbuldakı Fransa qüvvələrinin komandanlığı altında Seneqal əsgərlər üçün təsis edildi.[1]
Cümhuriyyətin elanından sonra, kazarmanın həyətindəki futbol meydançasından istifadə edilməyə davam edildi və kazarma Taksim Stadionu kimi tanındı. 1923-cü ildə Türkiyə milli futbol komandası ilk rəsmi oyununu bu meydanda Rumıniyaya qarşı keçirib.
1940-cı ildə Anri Prostun təklifindən sonra kazarmanın sökülməsi və yerində yaşayış və sosial fəaliyyət sahələrinin tikilməsi qərarı alındı.[1] Lakin, kazarmanın sökülməsindən sonra planlaşdırılan tədbirlərin çox az hissəsi həyata keçirildi. Kazarmanın yerində Taksim Gəzi Parkı tikildi.
16 sentyabr 2011-ci ildə İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi Şurası strukturun yenidən qurulmasına qərar verdi.[6] Lakin, 17 yanvar 2013-cü ildə Mədəni İrsin Qorunması üzrə Regional Şura Gezi Parkının İstanbulun kollektiv yaddaşında önəmli rolunu əsas gətirərək binanın tikintisini təsdiqləmədi.[7] İstanbul Böyükşəhər Bələdiyyəsi bu qərardan Mədəni və Təbii İrsin Qorunması üzrə Ali Şuraya apellyasiya şikayəti verdi. Ali Şura 1 mart 2013-cü ildə regional şuranın qərarını ləğv edərək, kazarmanın yenidən qurulmasını təsdiqlədi.[8] 31 may 2013-cü ildə İstanbul 6-cı İnzibati Məhkəməsi Gezi Parkında Artilleriya kazarmasının tikintisini təsdiqləyən Mədəni İrsin Qorunması üzrə Ali Şuranın qərarına xitam verdi.[9]
28 may 2013-cü ildə səhər tezdən Taksim Gəzi Parkında kazarmanın tikintisi üçün yaradılan tikinti sahəsinə söküntü avadanlığı gətirildi. Vəziyyətdən sosial media vasitəsilə xəbər tutan ətraf mühit fəalları və ictimaiyyətin bəzi üzvləri parkda düşərgə salaraq, iməclik keçirdilər.[10]
- 1 2 3 4 5 "hayal-et sergisi'nde Kışla". 2010 Avrupa Kültür Başkenti. 2010. 7 Nisan 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 Mayıs 2013.
- ↑ "İktidar geceleri kol geziyor". Taraf Gazetesi. 29 Mayıs 2013. 8 Haziran 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 Mayıs 2013.
- ↑ "Gezi Parkı'nda direnişe polis müdahalesi". Radikal Gazetesi. 29 Mayıs 2013. İstifadə tarixi: 29 Mayıs 2013.
- ↑ Bardakçı, Murat. "Murat Bardakçı - Taksim Kışlası". Habertürk Gazetesi. 3 Haziran 2013. 20 Şubat 2020 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 20 Şubat 2020.
- 1 2 "Taksim Kışlası'nın Kaderini Topçular Çizdi". Yeni Şafak Gazetesi. 11 Haziran 2011.
- ↑ "Belediye Taksim Meydanı için kararını verdi". Radikal Gazetesi. 16 Eylül 2011. 16 Nisan 2015 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 Mayıs 2013.
- ↑ "Erdoğan'ın projesine onay çıkmadı". Vatan Gazetesi. 17 Ocak 2013. 15 Haziran 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 Mayıs 2013.
- ↑ . Taraf Gazetesi. 1 Mart 2013 http://www.taraf.com.tr/haber/reddi-reddettiler.htm (#bare_url_missing_title). 8 Haziran 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 Mayıs 2013.
- ↑ "Gezi Parkı Nasıl Kurtulur?..." Radikal Gazetesi. 2 Haziran 2013. 12 Ağustos 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 3 Haziran 2013.
- ↑ "Polis Gezi'de müdahale etti". Hürriyet gazetesi. 15 Haziran 2013 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 Mayıs 2013.
- Hayal-et projesi kapsamında Taksim KışlasıArxivləşdirilib 2016-04-07 at the Wayback Machine