Təhsil öyrənmənin, yaxud başqa sözlə bilik, bacarıqlar, dəyərlər, inanclar və vərdişlər qazanılmasının asanlaşdırılması prosesidir. Təhsil metodlarına hekayə danışma, müzakirə, öyrətmə, təlim vermə və birbaşa araşdırma daxildir. Təhsil əksərən təhsilverənin bələdçiliyi ilə həyata keçirilir, ancaq öyrənənlər özləri özlərinə də təhsil verə bilərlər. Təhsil rəsmi və qeyri-rəsmi üslubda həyata keçirilə bilər və kiminsə düşünməsi. hiss etməsi. yaxud fəaliyyət göstərməsi üsuluna formalaşdırıcı təsiri olan hər hansı təcrübə də təhsilə aid hesab edilə bilər. Öyrətmənin metodologiyasına pedaqogika deyilir.

Ümumilikdə rəsmi təhsil formal olaraq məktəbəqədər və ya bağça, ibtidai məktəb, orta məktəb və daha sonra kollec, universitet, yaxud şəyirdlik kimi mərhələlərə bölünür.

almaq hüququ bəzi dövlətlər və BMT tərəfindən tanınmışdır. Əksər regionlarda müəyyən yaşa qədər təhsil icbaridir.

Haqqında

Təhsil ictimaiyyətin əldə etdiyi biliklərini, bacarıqlarını və dəyərlərini bir nəsildən digərinə ötürən bir prosesdir. Daha geniş mənada təhsilə şəxsin düşüncəsinin, xarakterinin və fiziki qabiliyyətinin təsiri ilə həyata keçirdiyi hər hansı bir hərəkət və ya təcrübə daxil edilə bilər. Təhsil, inkişafa, həmçinin sosial və iqtisadi uğurlara nail olmaq üçün fərdlərin və icmaların imkanları və potensialına əsaslı təsir göstərir. Təhsil inkişafın, eləcə də insanların gücləndirilməsi üçün lazım olan əsas faktorlardan biridir. Təhsil insanları bilik və məlumatlarla təmin edir, həmçinin özünə hörmət və özünə inam hissi yaratmağa və potensialı reallaşdırmağa kömək edir.

Dünyada təhsil

İlk ibtidai təhsil sistemi 1717-ci ildə Prussiyada yaradılmışdır. O, 19-cu əsrin birinci yarısında olduqca genişləndirilmiş və sonradan digər Avropa xalqları və ABŞ tər əfindən tətbiq edilmişdir. Bir çox ölkələr 20-ci əsrdə onların izi ilə davam etmiş, dünyada savadlılıq artmışdır.

Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən 2000-ci ildə Minilliyin İnkişaf Məqsədləri (MİM) qəbul edilmişdir. MİM-in 2-ci məqsədi, 2015-ci ilə qədər dünyadakı bütün oğlan və qız uşaqlarının ilk növbədə ibtidai t əhsil kursunu tam qurtara bilməsini təmin etməkdir. MİM-in 3-cü məqsədi isə gender bərabərliyinin təşviqi və təhsildə cinsi ayrı-seçkiliyin aradan qaldırılması üçün qadınların rolunu gücləndirməkdir. Hər il son dövrə qədər olan irəliləyişlərin geniş əhatəli qlobal qiymətləndirməsini təqdim edən bir hesabat hazırlanır.

Təhsilin ən vacib məqsədlərindən biri insanlara oxumaq və yazmağı öyrətməkdir. Biliyin təməli və təhsilin əsas komponenti kimi savadlılıq insan qabiliyyətinin artırılmasına yardım edir və təkcə fərdlər üçün deyil, həm də ailə, cəmiyyət və ictimaiyyət üçün fayda təmin edir. Savadlılıq yoxsulluğun aradan qaldırılmasına və cəmiyyətdə iştirakın genişləndirilməsinə kömək edir. YUNESKO-nun Statistika İnstitutu (YSİ) savadlılıq üzrə hədəflərə Minilliyin İnkişaf Məqsədlərinə uyğun olaraq nəzarət edir. YSİ-nin "Böyükl ər və gənclərin savadlılığı: gender bərabərliyində qlobal tendensiyalar" hesabatına əsasən, 2008-ci ildə dünyada 796 milyon yetkin şəxsin (15 yaş və yuxarı) oxuma və yazma qabiliyyəti olmamışdır. Dünya miqyasında oxuma və yazma qabiliyyəti olmayan yetkinl ərin təxminən dörddə üçünü Cənubi Asiya və Sub-Sahara Afrika dövlətlərində olanlar təşkil edir. Böyüklər arasında qlobal savadlılıq səviyyəsi 1990-cı ildə olan 76%-lə müqayis ədə hazırda 83% olmuşdur. Kəskin şəkildə irəliləyiş Şimali Afrikada və Şərqi və Cənubi Asiyada müvafiq olaraq 20% və 15% olmuşdur.

Bəzi ölkələrdə təhsil illərinin başlama tarixi

Ölkə Təhsil ilinin başlama tarixi Təhsil ilinin bitmə tarixi
1.   Azərbaycan 15 sentyabr 15 iyun
2.   Yaponiya 1 aprel 1 mart
3.   Hindistan 1 iyun 1 mart
4.   Danimarka   Finlandiya 1 avqust 1 iyun
5.   Türkiyə 19 sentyabr 17 iyun

Təhsil geniş anlayışdır.Təhsil tərbiyə işinə xidmət etməklə, müxtəlif istiqamətlərdə bilikalma və ixtisasa yiyələnmə prosesini həyata keçirir. Təhsil bilik, bacarıq və vərdişlərə yiyələnməyin məzmununu, həcmini, səviyyəsini, müddətini və tipini müəyyən edir.

Təhsil və ayrı-seçkilik

Təhsil ilə bağlı olan ayrı-seçkiliyin olunmaması prinsipi bir sıra məsələlərlə əlaqəlidir. 1. Birinci məsələ ondan ibarətdir ki, təhsil bütün səviyyələrdə hamı üçün ayrı-seçkiliyə yol verilmədən əlçatan və mövcud olmalıdır. 2. Təhsilin keyfiyyətinin, məzmununun və təchizatının ayrı-seçkilik edilmədən təmin edilməsi ikinci məsələdir. 3. Üçüncü məsələ isə, təhsilin özünün də hörmət və tolerantlığın öyrədilməsi məqsədi daşımasıdır.

Birinci məsələ ilə bağlı ÜİHB ibtidai təhsilin pulsuz v ə məcburi olmasını vacib hesab etmişdir. Texniki və peşə təhsili ümumilikdə mövcud olmalı və ali təhsil isə bütünlüklə bərabər bir şəkildə ona haqq qazanmış bütün insanlar üçün əlçatan olmalıdır. BMT-nin İqtisadi, Sosial və Mədəni hüquqlar üzrə Komitəsi təsdiq edib ki, təhsildə ayrı -seçkiliyə yol verilməməsi öhdəliyi qeyri-vətəndaşlar da daxil olmaqla, dövlətin ərazisində yaşayan bütün şəxslərə qədər tətbiq edilir və eyni zamanda Komitə vurğulayıb ki, "əsas təhsil əldə etmək hüququ, yaş və cinsiyyətlə məhdudlaşmır; bu hüququn əhatə dairəsi yaşlı insanlarda daxil olmaqla uşaqlara, gəncl ərə və böyüklərə qədər uzanır."5 Komit ə ayrı-seçkiliyə yol verilmədən ictimai təhsilə çıxış hüququnu dövlətlərin əsas minimum təhsi hüququ öhdəliyi kimi qəbul edibdir. Təhsilə çıxış imkanı baxımından ayrı-seçkiliyin aradan qaldırılmasının təmin edilməsi müəyyən stereotipik perspektivləri tələb edir. Məsələn, qızların və ya əlverişsiz qrupların təhsil əldə etmək hüququna mane olanlar aradan qaldırılmalıdır. İkinci məsələ isə "təhsilin özü ayrı-seçkilik edilməyən bir şəkildə fəaliyyət göstərməlidir" fikri ilə bağlıdır. İqtisadi, Sosial və Mədə ni Hüquqlar üzrə Komitə "münasibliyi" təhsil alma hüququndan istifadənin vacib bir aspekti olaraq vurğulayır. Eyni səviyyədə fəaliyyət göstərən bütün dövlət təhsil müəssisələrində təhsilin keyfiyyətinin bərabər olması vacibdir. Əgər müəyyən qruplar üçün, məsələn, iki cinsli, yaxud dini və ya etnik qruplar üçün ayrı təhsil müəssisəl əri olarsa, o zaman müəllim heyətinin keyfiyyəti, eləcə də məktəbin inzibati binaları və avadanlıqları da bərabər səviyyədə olmalıdır.

İstinadlar

Xarici keçidlər

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar


Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2022