Təfsir əl-Bəyzavi (ərəb. تفسير البيضاوي) və ya Ənvərüt-tənzil və əsrarüt-təvil (ərəb. أنوار التنزيل و أسرار التأويل) — Abdullah əl-Bəyzavinin Quran təfsiri.
| Təfsir əl-Bəyzavi | |
|---|---|
| ərəb. أنوار التنزيل و أسرار التأويل ərəb. تفسير البيضاوي | |
| Müəllif | əl-Bəyzavi |
| Janr | təfsir |
| Orijinalın dili | ərəb dili |
| Orijinalın nəşr ili | 17 iyul 2016 |
| Tərcüməçi | Haddad[d] |
Təfsirin yazılmasında Bəyzavinin müəllimi Məhəmməd ibn Məhəmməd əl-Kühcaninin mühüm təsiri olmuşdur.[1]
Təfsir ortahəcmli bir əsər olub, təfsirdə rəvayət və dirayət metodlarından birlikdə istifadə edilmişdir. Ayələr təfsir edilərkən digər ayələrə, hədislərə, səhabə və tabiin fikirlərinə müraciət edilmişdir. Bu ifadələrdən zəif olanları "qilə" və ya "ruviyə" sözləri ilə bildirilmişdir. Təfsirdə İsrailiyyatdan bəzi rəvayətlərə də yer verilmişdir. Əsərdə keçmiş müfəssirlərin fikirləri xülasə edilmiş və bu fikirlərə bəzən ərəb şeiri ilə istişhad edilərək, dil qaydaları və əqli istidlallara əsaslanaraq nümayiş etdirilən yeni görüşlər əlavə edilərək dirayət metodundan istifadə edilmişdir. Bunlar da müəllifin təfsir elmindəki dərin biliyini nümayiş etdirən nüanslardır. Etiqadi məsələlərlə bağlı ayələrin təfsirində isə Mötəzilə və Əhli-Sünnə arasındakı ziddiyyətlərə toxunulmuş və ümumi olaraq Əhli-Sünnənin görüşləri məqsədəuyğun hesab edilmişdir. Əsərin əsas istinad mənbələri Zəmaxşərinin "əl-Kəşşaf"ı, Fəxrəddin ər-Razinin "Məfatihül-Qeyb"i və Rəqib əl-İsfahaninin "əl-Müfrədat"ıdır.[2]
Əsər dəfələrlə İstanbulda, Qahirədə, Mumbayda, Ləknəvdə və Leypsiqdə nəşr edilmişdir.[3]
- ↑ Çələbi, Katib. Kəşfüz-Zünun (ərəb). I. İstanbul. 1941–1943. 187.
- ↑ Bəyzavi, Abdullah ibn Ömər. Ənvər ət-tənzil və əsrar ət-təvil (ərəb). İstanbul. hicri 1282.
- ↑ Cerrahoğlu, İsmail. "Envârü't-tenzîl ve esrârü't-teʾvîl". TDV İslâm Ansiklopedisi. 1995. 13 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 13 yanvar 2026.