Somoedlər — Vikipediya

Samodiylər və ya Samoedlər — , Eneslər, Nqanasanlar, Selkuplar və hazırda tam məhv olmuş (, Koyballar, , Tayqiyslər, Karaqalar və Soyotlar) verilmiş ümumi addır. Ural dil ailəsinin Fin-uqor dillərinin Samodi dilləri qrupuna daxildir. Samoedlərin böyük əksəriyyəti (Neneslər, Eneslər, Nqasanlar, Selkun) Nenes muxtar dairəsi, Arxangelsk, Yamal-Nenes muxtar dairəsi, Tyumen vilayəti, Taymır Dolqan-Nenes rayonu və Kranoyarsk diyarı ərazilərində ysyılmışlar.

Samoyedic map XVII-XX.png

Adlanması

İlk əvvəllər Samoedamlar (həmcinin «samoyad», «samoedin») samoedlərin ən iri xalqı olan nenesləri adlandırırdılar. Sonradan isə bu ad bir-biri ilə əlaqəsi olan Samoad dillırində danışan xalqlara şamil edilir. Samodiy adı rus dialekt forması ilə əlaqədar əmələ gəlmişdir. Ruslar Nqanasları və Enesləri bu çür adlandırırlar. 1930-cı illərə qədər şimal xalqlarının adı ruslarınn onları adlandırdığı kimi əsas götürülürdü. 1938-ci ildə sovet linqvisti Qergiy Nikolayeviç Prokofev Samodiy xalqı adlandırılması təklifini irəli sürür. Bir müddətdən sonra samodiy adı geniş yayılır. Digər avropa ölkələtində isə onların adı samoed olaraq keçir (alm. Samojeden‎)

Tarixi

 
Samoedlər.

XVIII əsrdə məlum olmuşdur ki, onlar şimal və cənub mərkəzlərinə bölünmüşlər. Filologiya Professor və səyahətçi Matias Aleksandr özünə məxsüs fikir irəli sürür. Onun firincə b,e I və II min illiklərində xalqların böyük köçü zamanı Türklərin təsiri ilə Dayan dağlarından şimala doğu irəliləməli olmuşlar. Bunun nəticəsində hazırki Neneslər, Eneslər, Selkunlar kimi xalqlar meydana gəlmişdur. Cənuba istiqamətlənən samoedlər isə , , Şorların tərkibinə daxil olaraq tam yox olmuşlar. Saylarının azlığına səbən doğumun azlığı, iqlimin sərtliyi mühüm təsir göstərir. Gələcəkdə bura daxil xalqların soyunun tükənməsi ehtimalı yüksəkdir. Onlardan Eneslərin sayı barmaqla sayılır.

Məşquliyyətləri

Əsas kənt təsərrüfatı Maralçılıqdır. Ailədə qadın mühüm rol oynaydı. Tarix boyu onların sayı az olmuşdur. Ovçuluq və balıqçılıq belə yayılmışdı. .

Adətləri

Etnoqrafik araşdırmalar bu xalqların əsas koma tipli yaşayış məntəqələrində (Çum) yaşayırdılar.

Mənbə

İstinadlar

  1. . 2012-06-23 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 2015-11-27.
Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar


Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2021