Siyaku kənd məscidi — Astara rayonunun Siyaku kəndində tikilmiş məscid. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.
| Siyaku kənd məscidi | |
|---|---|
| Ölkə |
 Azərbaycan |
| Yerləşir | Siyaku |
| İstinad nöm. | 4138 |
| Əhəmiyyəti | Yerli əhəmiyyətli |
| 38°35′28″ şm. e. 48°47′11″ ş. u. | |
 |
|
  Maşxan kənd məscidi |
|
Siyaku kənd məscidi 1905-ci ildə Siyaku kəndində tikilib.[1] Məscid kənd sakini Şeyx Məhəmmədin təşəbbüsü ilə tikilib. Şeyx Məhəmməd Misirdə, Mədinədə, İstanbulda təhsil alıb və məsciddə dini dərsləri təşkil edib. Sovet işğalına qədər məscidin həyətində mədrəsə fəaliyyət göstərib. Sonrakı illərdə məscidin təmirinə Hacı Zeynalabdin Tağıyev dəstək olub.[1][2]
Sovet işğalından sonra 1928-ci ildə Azərbaycanda rəsmi olaraq dinlə mübarizəyə başladılar.[3] Bir çox məscid, kilsə və sinaqoqlar maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verildi.[4] Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi.[4][5] Siyaku kənd məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırıb və 1987-ci ilə qədər məscidin binasından anbar kimi istifadə olunub.[2][6] 1987-ci ildə kənd camaatının vəsaiti hesabına məsciddə təmir bərpa işləri aparılıb və 1989-cu ildə yenidən dindarların istifadəsinə verilib.[1]
Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra 2 avqust 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid, yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.[7][8] Məsciddə Siyaku kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.[9]
Məscidin binası düzbucaqlı formadadır və qırmızı kərpicdən tikilib. Tutumu 240 nəfər olan məscidin tavanı üç taxta sütun üzərində dayanıb. Bir giriş qapısı və yeddi pəncərəsi var. Mehrabın hündürlüyü 3 metrdir. Minbər taxtadan düzəldilib və üçpilləlidir. Günbəz dördgüşəlidir və üstü kirəmitlə örtülüb.[1][2]
- 1 2 3 4 Mistanlı, 2020. səh. 224
- 1 2 3 "Astara rayonu Siyaku kənd məscidi". Sirat.az (az.). 19 oktyabr 2021. 28 sentyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2026.
- ↑ Yunusov, 2004. səh. 140
- 1 2 Yunusov, 2004. səh. 141
- ↑ Ələsgərova, Nəsrin. "Ислам в Азербайджане: история и современность | Heinrich Böll Stiftung | Tbilisi - South Caucasus Region". ge.boell.org (rus). 15 yanvar 2005. 13 sentyabr 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 sentyabr 2024.
- ↑ Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası, 2001. səh. 31
- ↑ "Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında". e-qanun.az (az.). 2 avqust 2001. 12 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2026.
- ↑ "Siyaku məscidi". lankaran.mct.az. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2026.
- ↑ "Məscidlər və dini icmalar - Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti". irs.gov.az. 13 oktyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2026.
- Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası (az.). Bakı: Beynəlxalq Əlhuda. 2001. səh. 310. ISBN 964-8121-59-1. 3 avqust 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2026.
- Mistanlı, Aqşin. Cənub bölgəsinin abidələr ensiklopediyası (az.). Bakı: Adiloğlu nəşriyyatı. 2020. səh. 508. ISBN 978-9952-37-379-0.
- Yunusov, Arif. Azərbaycanda İslam (PDF) (az.). Bakı: Zaman. 2004. səh. 364. ISBN 9952-8052-2-5. 5 iyul 2023 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 14 dekabr 2022.