Seyid Qasım Qubavi (XVIII əsr, Quba xanlığı – XIX əsr, Daşqəssab[d], İstanbul ili) — Azərbaycanda Xəlvətiyyə təriqətinin sonuncu böyük nümayəndəsi, din xadimi və mürşid. O, məşhur təsəvvüf alimi Yusif Müskürinin nəslindəndir.[2]
| Seyid Qasım Qubavi | |
|---|---|
| Doğum tarixi | XVIII əsr |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | XIX əsr |
| Vəfat yeri |
|
| İstiqaməti | Xəlvətilik |
| Əsas maraqları | Xəlvətilik |
| Təsirlənib | Şəmsəddin Sivasi[d][1] |
Seyid Qasım Qubavi XVIII əsrdə Quba xanlığında anadan olmuşdur. O, bölgənin tanınmış seyid ailələrindən birinə mənsub idi və şəcərəsi birbaşa Şeyx Yusif Müsküriyə bağlanırdı.[2]
XIX əsrin birinci yarısında Rusiya imperiyasının bölgəni işğal etməsi və mənəvi mühitin daralması səbəbindən Seyid Qasım Osmanlı imperiyasına, İstanbula hicrət etmək məcburiyyətində qalmışdır.[3] İstanbulda yaşadığı müddətdə Seyid Qasım təsəvvüf fəaliyyətini davam etdirmişdir. Tarixi mənbələrə (xüsusilə Hüseyn Vassafın "Səfinə-i Övliya" əsərinə) əsasən, o, İstanbulun Taşkasap məhəlləsində yerləşən Zeyn-i Səadət dərgahında şeyxlik etmişdir. O, Xəlvətiyyə təriqətinin Şəmsiyyə qoluna (Şəmsəddin Sivasiyə bağlı qol) mənsub bir mürşid kimi tanınmışdır. Azərbaycandakı sonuncu böyük Xəlvəti şeyxi hesab olunur.[2][3]
Seyid Qasım Qubavinin mənəvi irsinin bir hissəsi ailə üzvləri tərəfindən qorunub saxlanılmışdır. Xaçmazın Xudat bölgəsində, Seyidlər kəndində yaşayan nəvəsi Ramiz Əliyevin arxivində şeyxə aid olan "Virdü-Səttar" (Xəlvətilərin gündəlik duaları) kitabı mövcuddur. Həmin kitabın üzərindəki möhürdə şeyxin tam künyəsi və mənşəyi belə qeyd olunub:[2]
"Hadimu’l-fukara, ahkaru’l-vera’ an evladı Yusuf-u Mahdum es-Seyyid, el-Hac eş-Şeyh Kasım Kubadi Postnişin-i Şemseddin Sivasi Halveti" Tərcüməsi: "Fəqirlərin xidmətçisi, məxluqatın ən aşağısı, Şəmsəddin Sivasi Xəlvətinin dərgah rəhbəri, Seyid Yusif Məhdum nəslindən möhtərəm seyid, hacı, şeyx Qasım Qubadi."[4]
- ↑ Seyid Qasım Qubavi.
- ↑ 1 2 3 4 Rıhtım, Mehmet. "IX-XIX. Asırlar Azerbaycan Kültür Tarihinde Tasavvufi Hareketler". Avrasya etüdleri 35/2009-1 (33-60) (türk): 44–45.
- ↑ 1 2 Xəlilli, Farix; Xəlilli, Şəhla. "Xəlvəti mürşidi Yusif Müskürinin silsilənaməsi". Tarixi yerlər və Abidələr. I Beynəlxalq Quba Simpoziumu (az.). Bakı. 2010: 207.
- ↑ "Azərbaycandakı son Xəlvəti şeyxi — Seyid Qasım Qubavi". "Quba Xanlığı" YouTube kanalı.