Bu məqalə sürətli silmə kriteriyalarına əsasən yaxın vaxtda silinə bilər. |
Sərrac — yəhər və sair qoşqu ləvazimatı qayırıb satan adam, dəridən müxtəlif məmulat hazırlayan usta[1]; dəri və gön materiallarından at yəhəri, yüyən, cilov, üzəngi qayışı, kəmər və digər minik və təsərrüfat ləvazimatları hazırlayan sənətkardır. Sərraclıq qədim sənət növlərindən biri hesab olunur və xüsusilə atçılığın inkişaf etdiyi bölgələrdə geniş yayılmışdır. Ənənəvi atçılıq mədəniyyətinin mühüm hissəsini təşkil edir.
“Sərrac” sözü ərəb mənşəli olub “sarrāj” sözündən gəlir və “yəhər düzəldən usta” mənasını verir. Azərbaycan dilində bu söz həm sənətkarın adını, həm də bu peşə ilə məşğul olan şəxsi ifadə edir.
Sərraclıq sənəti atçılıq mədəniyyətinin formalaşması ilə sıx bağlıdır. At minmə ənənəsinin geniş yayıldığı qədim dövrlərdə yəhər və digər minik avadanlıqlarına böyük ehtiyac yaranmışdır. Buna görə də sərraclar cəmiyyətin mühüm sənətkarlarından hesab olunmuşdur.
Orta əsrlərdə sərraclar şəhərlərdə fəaliyyət göstərən sənətkar birliklərinin və bazarların bir hissəsi idi. Azərbaycan şəhərlərində — xüsusilə karvan yolları üzərində yerləşən ticarət mərkəzlərində — sərrac dükanları geniş yayılmışdı. Məsələn, Gəncənin Dəmirçilər məhəlləsinin cənubda olan Şah Abbas meydanında Sərrac bazarı var idi.[2]
Sərracların əsas işi müxtəlif dəri məmulatlarının hazırlanmasıdır. Sərraclıqda əsas material kimi emal olunmuş dəri və gön istifadə edilir. Bu sənətkarlar aşağıdakı işləri görürlər:
- at yəhərlərinin hazırlanması;
- yüyən və cilovların düzəldilməsi;
- üzəngi və qayışların hazırlanması;
- dəri kəmərlər və digər məişət əşyalarının hazırlanması;
- minik avadanlıqlarının təmiri.
Azərbaycanın ənənəvi sənətkarlıq sahələri arasında sərraclıq mühüm yer tutur. Tarixən atçılığın geniş yayılması bu sənətin inkişafına səbəb olmuşdur. Bir çox bölgələrdə sərrac ustaları öz sənət sirlərini şagirdlərinə və nəsildən-nəslə ötürmüşlər.
Bu sənət həm də xalq sənətkarlığının bir hissəsi hesab olunur və milli atçılıq ənənələri ilə bağlıdır.
- ↑ Azərbaycan dilinin izahlı lüğəti
- ↑ N.Quliyeva, E.Həsənov. "Gəncənin sənətkarlıq məhəllələri XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində" (PDF). static.bsu.az. 2013. 12 dekabr 2019 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 12 dekabr 2019.