Səhnə incəsənəti, İfaçılıq sənəti, Səhnə sənəti (rus. Исполнительские искусства) və ya Performans incəsənəti (ing. Performing arts) — incəsənət fəaliyyətlərini fərdiləşən incəsənət və ya bütövləşdirən (kollektiv) incəsənət olaraq iki yerə ayırmaq mümkündür.[1][2]
Məsələn, bir ədəbi əsəri fərd təkbaşına oxuya bilər və öz şəxsi dəyərlərinə görə qiymətləndirə bilər. Nəticə etibarilə, hər kəsin bir əsərdə bəyənəcəyi və ya bəyənməyəcəyi tərəflərin olması təbiidir. Bu baxımdan bütövləşdirən incəsənət — eyni zamanda hər hansı bir kütləyə və ya cəmiyyətə təqdim olunan incəsənətlər kimi xarakterizə olunur.
Canlı performans tələb edən bütün səhnə və vizual incəsənətləri bura daxildir:
- Canlı konsertlər;
- Canlı şeir gecələri;
- Canlı performans tələb edən teatr tamaşaları.
Lakin kinematoqrafiya və ya pleybək (yazılmış səs) kimi fərdi şəkildə istənilən zaman və məkanda nümayiş etdirilə bilinən incəsənət növləri, hətta bir cəmiyyət daxilində izlənilsə belə, səhnə incəsənəti hesab olunmur.[3]
Səhnə incəsənəti — canlı və qarşılıqlı ünsiyyətə əsaslanan, səhnədə nümayiş olunan incəsənət növlərinə verilən akademik bir tərifdir.[4]
- Sinxronluq: İfaçı və izləyici eyni zaman kəsiyində və eyni məkanda (və ya canlı yayımda) qarşılıqlı təsirdə olur.
- Təkrarlanmazlıq: Hər bir canlı performans özünəməxsusdur və eynilə təkrar oluna bilinməz.
- Kollektiv qavrayış: İncəsənət əsəri eyni anda bir qrup insan tərəfindən izlənilir və ümumi emosional sahə yaradır.
- ↑ "ИСПОЛНИТЕЛЬСКИЕ ИСКУССТВА это что такое ИСПОЛНИТЕЛЬСКИЕ ИСКУССТВА: определение — Философия.НЭС" (rus). terme.ru. 17 iyul 2017 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 12 iyul 2017.
- ↑ Мортимер Адлер. Искусство говорить и слушать. Litres. 12 yanvar 2017. ISBN 9785457240452.
- ↑ "the-performing-arts noun – Definition, pictures, pronunciation and usage notes | Oxford Advanced Learner's Dictionary at OxfordLearnersDictionaries.com". www.oxfordlearnersdictionaries.com. 30 iyul 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 19 yanvar 2021.
- ↑ Oliver, Sophie Anne. "Trauma, Bodies, and Performance Art: Towards an Embodied Ethics of Seeing". Continuum. 24. fevral 2010: 119–129. doi:10.1080/10304310903362775.
