Səfər Aşurov(11 avqust 1959, Axaməd, Noraşen rayonu) — arxeoloq, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent. AMEA-nın Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun "İlk tunc dövrü şöbəsi"nin müdiri.
| Səfər Aşurov | |
|---|---|
| Doğum tarixi | 11 avqust 1959 (66 yaş) |
| Doğum yeri | |
| Təhsili |
|
I Maxta yaşayış kompleksində, Çaqqalıtəpə abidəsində, Çovdar nekropolunda, II Kültəpə abidəsində arxeoloji qazıntılara rəhbərlik edib. 8 kitabın və 200-ə yaxın məqalənin müəllifidir.
Səfər Hüseyn oğlu Aşurov 1959-cu il avqustun 11-də Şərur rayonunun Axaməd kəndində anadan olub.[1][2] 1966-1969-cu illərdə Naxçıvan şəhəri 1 №-li orta məktəbdə, 1969-1974-cü illərdə Axaməd kənd məktəbində, 1974-1976-cı illərdə isə Şərur rayonu Kərimbəyli kənd orta məktəbində orta təhsil alıb. 1980-1984-cü illərdə Naxçıvan Dövlət Pedaqoji İnstitutunun Tarix-filologiya fakültəsində tarix ixtisası üzrə ali təhsil alıb. 1984-1988-ci illərdə AMEA Tarix İnstitutunda aspirantura pilləsində Arxeologiya ixtisası üzrə təhsilini davam etdirib.[1] 1992-ci ildə “Naxçıvanın ilk tunc dövrü keramikası” adlı dissertasiya mövzusunu müdafiə edib və Tarix üzrə fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsini alıb.[2] 1993-cü ildən AMEA-nın Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutunda işləməyə başlayıb. 2005-2015-ci illərdə institutun “Nəşrlər və Elmi əlaqələr” sektorunun müdiri, 2015-2022-ci illərdə “Tədris və beynəlxalq əlaqələr” şöbəsinin müdiri, 2022-2024-cü illərdə “Beynəlxalq əlaqələr” şöbəsinin müdiri, 2024-2025-ci illərdə isə “Tunc dövrü arxeologiyası” şöbəsinin müdiri vəzifəsində fəaliyyət göstərib. 2025-ci ilin mart ayında AMEA Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutun “İlk tunc dövrü arxeologiyası” şöbəsinin müdiri təyin olunub. 2018-ci ildə Ali Attestasiya Komissiyası tərəfindən dosent elmi adına layiq görülüb.[1]
Səfər Aşurov tərəfindən Naxçıvanın ilk tunc dövrü abidələri olan II Kültəpə, Ovçulartəpəsi, Aşağı Daşarx, I Maxta[3] yaşayış yerləri tədqiq olunub və bu tədqiqatlara əsasən Kür-Araz mədəniyyətinin tarixi xronologiyasına dair yeni elmi mülahizələr irəli sürülüb.[1] Səfər Aşurov I Maxta yaşayış yerində apardığı tədqiqatların nəticələrinə uyğun olaraq Azərbaycanda inzibati idarəetmənin və dövlətçilik ənənələrinin e.ə.IV minilliyin sonlarından mövcud olduğu mülahizəsini irəli sürüb.[1][2][4] 2008-ci ildən-2015-ci ilə qədər I Maxta yaşayış yerində aparılan arxeoloji qazıntılara rəhbərlik edib. 2015-ci ildən etibarən isə Şabran rayonunda yerləşən Çaqqalıtəpə abidəsində arxeoloji qazıntı işlərinə rəhbərlik edir.[5][6] 2017-ci ildə Almastəpə abidəsində arxeoloji kəşfiyyat işləri, bir il sonra Şabran şəhər yerində xilasetmə işləri aparıb. 2019-cu ildə Çovdar nekropolunda arxeoloji qazıntı işlərinə rəhbərlik edən arxeoloqlardan biri olub.[1]
2021-ci ildən başlayaraq “Beşbarmaq dağı” Dövlət Tarix-Mədəniyyət və Təbiət qoruğu ərazisində qazıntı işləri aparır. 2022-ci ildə “Keşikçidağ” Dövlət Tarix-Mədəniyyət qoruğunda kurqan qazıntısını aparıb. 2024-cü ildən Azərbaycan-Almaniya Beynəlxalq layihəsi çərçivəsində II Kültəpə abidəsində arxeoloji qazıntılara rəhbərlik edir.[1] Bir çox elmi konfranslarda iştirak edib. Türkiyə, Qazaxıstan,[7][8] Almaniya, Bolqarıstan və bir sıra ölkələrdə beynəlxalq elmi konfranslarda elmi məruzələri ilə çıxış edib.[1]
Səfər Aşurov 8 kitabın və 200-ə yaxın məqalənin müəllifidir.[1] "Naxçıvanın ilk tunc dövrü keramikası" adlı kitabı 2002-ci ildə, "Naxçıvanda arxeoloji tədqiqatlar (2001-2002-ci illər)" və "Borsunlu kurqanı" (həmmüəllif Q.Qoşqarlı, N.Müseyibli) adlı kitabları 2003-cü ildə, "Ovçulartəpəsi" (həmmüəllif V.Baxşəliyev, C.Marro) və "Naxçıvanda arxeoloji tədqiqatlar (II Kültəpə, I Maxta Kültəpəsi, Oğlanqala və digər abidələrdə aparılan tədqiqatların ilkin nəticələri)" (həmmüəllif V.Baxşəliyev, L.Ristvet, H.Gopnik) kitabları 2010-cu ildə, "Qədim Şərur" (həmmüəllif A.Seyidov, V.Baxşəliyev, S.Məmmədov) adlı kitabı 2012-ci ildə, "I Maxta ilk tunc dövrü abidəsi – I kitab " ( həmmüəllif S.A.Hüseynova, F.A.Əliyeva) kitabı isə 2020-ci ildə çap olunub.
2018-ci ildə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin və “PAŞA Həyat Sığorta” Açıq Səhmdar Cəmiyyətinin birgə layihəsi çərçivəsində Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi tərəfindən təsis edilmiş “Milli irs mükafatı” ilə təltif olunub.[1][9]
- ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "Arxeoloq alim Səfər Aşurovun 65 yaşı tamam olur". science.gov.az (az.). 11 avqust 2024. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2026.
- ↑ 1 2 3 "Aşurov Səfər Hüseyn oğlu". science.gov.az. İstifadə tarixi: 22 dekabr 2025.
- ↑ "Naxçıvanda Azərbaycan tarixinin daha da qədim olduğunu sübut edən nadir eksponatlar tapılıb". old.525.az. 19 avqust 2010. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2026.
- ↑ İsabalayeva, İlhamə. "Azərbaycanın qədim yaşayış yerində yeni tapıntılar əldə edilib". Trend.Az (az.). 22 avqust 2014. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2026.
- ↑ Yusifli, Elxan. "Çaqqallıqtəpə abidələr kompleksində arxeoloji qazıntıların növbəti mərhələsinə başlanılıb". Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi. 7 iyun 2022. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2026.
- ↑ Yusifli, Elxan. "Arxeloqlar Şabrandakı Çaqqallıqtəpə abidələr kompleksində qədim nekropolun olmasını ehtimal edir". Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi. 3 sentyabr 2020. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2026.
- ↑ "International Academic Events of TURKSOY in Aktau: Presentation by the Azerbaijani Scholar Met with Great Interest". arxeologiya.az. 3 iyun 2025. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2026.
- ↑ "Azərbaycanlı arxeoloqlar Qazaxıstanda beynəlxalq konfransda iştirak ediblər". Azərbaycan Dövlət İnformasiya Agentliyi. 18 mart 2019. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2026.
- ↑ "Arxeoloq Səfər Aşurov "Milli İrs mükafatına" layiq görüldü". Qaziler.az (az.). 22 aprel 2017. İstifadə tarixi: 7 yanvar 2026.
- Səfər Aşurov - Naxçıvanın ilk tunc dövrü keramikası, Bakı, Nafra Press nəşriyyatı 2002-ci il.
- Vəli Baxşəliyev, Catherine Marro, Səfər Aşurov - Ovçulartəpəsi, Bakı, Elm nəşriyyatı, 2010-cu il.
- Vəli Baxşəliyev, Lauren Ristvet, Hilary Gopnik, Səfər Aşurov - Naxçıvanda arxeoloji tədqiqatlar: II Kültəpə, I Maxta Kültəpəsi, Oğlanqala və digər abidələrdə aparılan tədqiqatların ilkin nəticələri, Naxçıvan, Əcəmi NPB, 2010-cu il.
- A. Seyidov, Vəli Baxşəliyev, S.Məmmədov, Səfər Aşurov - Qədim Şərur, Bakı, 2012-ci il.
- Səfər Aşurov, Sevinc Hüseynova, Fidan Əliyeva - I Maxta ilk tunc dövrü abidəsi – I kitab, Bakı, Apostrof A, 2020-ci il.