Sürəyya Ayhan Kop (6 sentyabr 1978[1]) — orta məsafədə yarışmış türkiyəli atlet. Yüngül atletika üzrə Dünya çempionatı tarixində finala çıxan (2001), medal qazanan (2003) və Avropa Yüngül atletika çempionatında qızıl medal qazanan (2002) ilk türkiyəli idmançı.
| Sürəyya Ayhan | |
|---|---|
| türk. Süreyya Ayhan | |
| Şəxsi məlumatlar | |
| Doğum adı | Süreyya Ayhan |
| Vətəndaşlığı | |
| Doğum tarixi | 6 sentyabr 1978[1] (47 yaş) |
| Boyu | 163 sm[2] |
| Çəkisi | 52 kq[2] |
| İdman növü | yüngül atletika |
Atasının həvəskar atlet olması və ona dəstək olması ilə 16–17 yaşında yüngül atletikaya başladı. 1992-ci ildə indiki həyat yoldaşı Yücəl Kop ilə tanış oldu. O gündən Kopun rəhbərliyində məşq etmişdir.
Məktəbi bitirdikdən sonra Qəhrəmanmaraş idman akademiyasına başlayaraq Kahramanmaraşa getdi. Universitetdə oxuduğu dövrdə idmana davam etmək və məşq etməkdə çətinliklər yaşadı. Bu dövrdə Ağsaray bələdiyyəsinin dəstəkləriylə işlərini davam etdirdi. Ağsaray bələdiyyə idman klubu xaricində MTA, Ankara və Fənərbaxça klubları adına qaçdı. 2000-ci ildə Sidneydə təşkil edilən olimpiadada yarım final qaçaraq Türkiyədə məşhur olmağa başladı. 2001-ci ildə Yüngül atletika üzrə Dünya çempionatında 1500 metr finalında qaçaraq Türkiyə qadın yüngül atletikası tarixində bir ilki daha reallaşdırdı.
11 avqust 2002-ci ildə Avropa yüngül atletika çempionatında 1500 metrdə, dünya və olimpiya çempionu rumıniyalı atlet Qabriela Szabonu geridə qoyaraq çempion oldu. 2002 və 2003-cü illərdə bu məsafənin ən yaxşı atleti olaraq qəbul edilirdi. 2002-ci ildə Avropada ilin ən uğurlu qadın atleti seçildi.
Xüsusilə fərqli bir stillə yarışın lap əvvəlində kəskin fərq yaradaraq eyni tempdə yarışı bitirməsi ilə bir çox insanı heyrətləndirirdi.
Ayhan hələ də 3:55:33 ilə 1500 metr məsafədə qadınlar arasında Türkiyə rekordunun sahibidir.
2002-ci ildə əldə etdiyi Avropa çempionu titulu və hər çempionatda bir az daha inkişaf etdirdiyi dərəcələr ilə türk mətbuatı və bir çox idman həvəskarları Sürəyya Ayhandan 2003-cü ildə Parisdə təşkil ediləcək Yüngül atletika üzrə Dünya çempionatında qızıl medal gözləyirdi. 1993-cü ildə Pekində çinli yüngül atlet Yunsya Tsüy tərəfindən qırılmış dünya rekordunu təzələməsi belə gözlənilirdi.
Ancaq Ayhan üçün ilk böyük xəyal qırıqlığı 31 avqust 2003-cü ildə Sen-Deni stadionunda yaşandı. Rus atlet Dadana Tomaşovanın həmləsinə cavab verə bilməyərək gümüş medal qazandı. İlk dəfə bu qədər yaxınlaşan dünya çempionluğu üçün Sürəyya Ayhan və xüsusilə məşqçisi Yücəl Kop tənqidlərə uğradı. Cütlük təşkil edilən mətbuat konfransında yarışın Ayhanın reql dövrünə gəldiyini açıqlayınca mübahisələr böyüdü və günlərlə danışıldı.
2004-cü ildə Afinada təşkil ediləcək olimpiadadan əvvəl ölkənin medal ümidlərindən biri də Sürəyya Ayhan idi. Xüsusilə o ilə qədər yüngül atlektikada yalnız bir bürünc medal qazanmış bir ölkə üçün bir qadın atletin öz qaçış məsafəsində ən uğurlu idmançılardan biri olması olduqca əhəmiyyətli idi. Ancaq oyunlara az bir müddət qala əvvəl Sürəyya Ayhanın Almaniyada etdiyi məşqlərdə zədəli olduğu və oyunlara qatıla bilməyəcəyi açıqlandı. Bir müddət sonra Ayhanın olimpiadadan əvvəl məcburi olan dopinq testi etmək istəmədiyi və maneə törətdiyi açıqlandı. Test nəticələrinin təmiz çıxmasına baxmayaraq, vəzifəsini etməyə çalışan insanlara maneə törətdiyi səbəbindən Ayhana cəza verildi. Hadisədə günahlandırılan Yücəl Kop verdiyi açıqlamada Ayhanın qətiliklə dopinq istifadə etmədiyini, ancaq Beynəlxalq Anti Doping Təşkilatının (WADA) kişi əməkdaşının sidik testi əsnasında icazələri olmadan otağa girməyə çalışdığını və özünün bu vəziyyətə maneə törətdiyini açıqladı.
2008 olimpiadası üçün hazırlıqlarını ABŞ-də davam etdirən Sürəyya Ayhana edilən dopinq testi nəticısində nümunələrində iki qadağan olunmuş maddə müəyyən edildi. Daha əvvəl də 2 il cəza aldığı üçün ömür boyu beynəlxalq yarışlardan uzaqlardırılması cəzası müzakirə edilməyə başlandı. 25 yanvar 2008-ci ildə Yüngül Atletika Federasiyasının Cəza Komitəsi Sürəyya Ayhan Kopa ömür boyu beynəlxalq yarışlardan uzaqlardırma cəzası verdi. Lakin Gənclik və İdman Müdirliyi Təhkim Təşkilatı ömür boyu cəza alan atlet Sürəyya Ayhanın cəzasında dəyişiklik etdi. Gənclik və İdman Ümumi Müdirliyi cəzanı azaldaraq 4 ilə endirdi. Qurumun 4 illik cəzanın 2 ilini idmançının dopinq maddəsi istifadə etməsi səbəbindən, digər 2 ilini də xaricdə dopinq istifadə etməsi səbəbindən verdiyi ifadə edildi. Bu qərara etiraz edən Ayhana CAS tərəfindən 10 noyabr 2009-cu ildə təkrar ömür boyu beynəlxalq yarışlardan uzaqlardırılma cəzası verildi.