Rəmzi Raşa (türk. Remzi Raşa; 1928 – 23 iyul 2015[1], XIV arondisman[1]) — kürdmənşəli Türkiyə rəssamı.
| Rəmzi Raşa | |
|---|---|
 | |
| Doğum adı | Mehmet Remzi Raşa[1] |
| Doğum tarixi | 1928 |
| Vəfat tarixi | 23 iyul 2015[1] (86–87 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Dəfn yeri | |
| Fəaliyyəti | rəssam, rəssam-qravürçü[d] |
| Təhsili | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Rəmzi Raşa 1928-ci ildə Antakyaya bağlı Qırıqxan rayonunda torpaq sahibi olan kürd ailəsində anadan olmuşdur.[2] Atası Urfanın Şeyhanlı tayfasından Hüseyn Avni bəy, anası isə Suriya kürdlərindən Fəridə xanım olmuşdur.[3] Tayfa başçısı olan atası Rəmzinin doğumundan qısa müddət əvvəl anasını tərk etmişdir. Uşaqlıq illərində əvvəlcə qohumlarının himayəsində böyümüş, 1937-ci ildə anasının yenidən ailə qurmasından sonra onun yanına köçmüşdür, lakin anasının laqeyd münasibəti səbəbindən 1940-cı ildə atasının və ögey anasının yanına getmişdir. Bir il ərzində Suriyada bir məktəbdə təhsil almış, 1941-ci ildə isə Antakyada orta məktəbə başlamışdır.[4]
Torpaq, kətan yağı və benzindən istifadə edərək öz boyalarını hazırlamağa başlamışdır. 1944-cü ildə portret janrında ilk yağlı boya əsərini yaratmışdır. 1946-cı ildə İstanbula getmiş, Leopold Levi tərəfindən idarə olunan Gözəl Sənətlər Akademiyasının imtahanını müvəffəqiyyətlə keçmiş və Bədri Rəhmi Əyyuboğlunun emalatxanasına qəbul olunmuşdur. Yay aylarında Qırıqxana qayıdaraq biçin mövsümündə çalışmış, qardaşından aldığı maddi dəstəklə İstanbuldakı təhsilini davam etdirmişdir.[2]
1947-ci ildə Qırıqxan, Antakya və İskəndərunda ilk sərgilərini açmışdır. 1948-ci ildə bir dostu ilə birlikdə Şişli Xalq Evində sərgi təşkil etmişdir. 1950–1952-ci illərdə Bədri Rəhmi Əyyuboğlunun tələbələri tərəfindən yaradılmış "Onlar Qrupu"nun fəaliyyətində iştirak etmişdir. 1953-cü ildə Akademiyanı bitirdikdən sonra Parisə getmiş, burada muzeyləri ziyarət etmiş və tikinti sahələrində boyaçı kimi çalışmışdır. 1960-cı ildə Leopold Levi ilə birlikdə Fransanın cənubunda yerləşən Seyrestə səfər edərək yerli insanları təsvir etmişdir. 1965-ci ildə Fikrət Muallanını ziyarət etmək məqsədilə getdiyi Aleziya məhəlləsində, Ru Ruye dalanında yerləşən emalatxananı ömrünün sonunadək istifadə etmişdir. Məcburi hərbi xidmətini yerinə yetirmədiyinə görə 1966-cı ildə Türkiyə vətəndaşlığından çıxarılmışdır.[2]
Yarım əsr ərzində Fransa, İtaliya, İsveçrə, Almaniya və Türkiyədə çoxsaylı fərdi sərgilər açmış, həmçinin qrup sərgilərində iştirak etmişdir. 2012-ci ildə İstanbulda Santral İstanbulda və Diyarbəkirdə "Yalnızlığı Seçmek: Retrospektiv 1946–2006" adlı retrospektiv sərgiləri təşkil olunmuşdur. Rəmzi Raşa 25 iyul 2015-ci il tarixində Parisdə vəfat etmiş və Montmartr qəbiristanlığında dəfn edilmişdir.[5]
Rəmzi Raşanın bədii dünyası əsasən qaranlıq tonlarla səciyyələnmişdir. Parisdə yaratdığı ilk əsərlərdə kafelər, qatar və ya metro vaqonlarının daxili məkanları kölgəli təsvir olunmuş, işığın sanki duman təbəqəsi altında sıxışdırıldığı təsiri yaranmışdır. Qadınların tənha və əzilmiş vəziyyəti onun yaradıcılığına güclü təsir göstərmiş, əsas modelləri məhz qadınlar olmuşdur. Rəssamın tablolarında portretlər, dağ mənzərələri, çılpaq fiqurlar, şarküteri dükanları, kafelər və emalatxana kimi interyer səhnələri tez-tez rast gəlinən kompozisiyalar olmuşdur.[6]
Onun əsərləri Montparnas Muzeyi, Karnavale Muzeyi, Durdan Muzeyi, Laon Milli Muzeyi və Paris Şəhər Müasir İncəsənət Muzeyinin kolleksiyalarında saxlanılır.[6]
Rəssamın həyat və yaradıcılığına dair geniş tədqiqat Şəhmus Gözəl tərəfindən aparılmış və 2006-cı ildə "Remzi: Hayat, Renk, Işık" adı ilə müsahibə-nəqliyyat xarakterli kitab şəklində nəşr olunmuşdur.[2]
| 1947 | Antakya | |
| 1947 | İstanbul | |
| 1948 | Şişli Halkevi | İstanbul |
| 1950 | Kırıkhan | |
| 1956 | Galeri Şehir | İstanbul |
| 1958 | Surindépendants Salonu | Paris |
| 1969 | Boulogne sur Seine | |
| 1971 | Musée National de Laon | Mantes la Jolie |
| 1972 | Galeri Tivey-Faucon | Paris |
| 1972 | Galeri Chantepierre | İsviçre |
| 1974 | Salon d'Art | Mantes la Jolie |
| 1980 | Galeri de Nevers | Paris |
| 1980 | Galeri J. Auriel | Toulouse |
| 1982 | Galeri Ikuo | Paris |
| 1982 | Galeri J. Auriel | Toulouse |
| 1982 | Association « La Rue de Bourgogne » | Paris |
| 1983 | I.N.E.P. | Marly-le-Roi |
| 1985 | Galeri Istria-Damez | Paris |
| 1985 | Galeri J. Auriel | Toulouse |
| 1988 | Artefieria | Bologne İtalya |
| 1989 | Galeri Nadalini | Paris |
| 1989 | Galeri des Artistes | Paris |
| 1993 | Galeri Étienne de Causans | Paris |
| 1997 | La Capitale Galeri | Paris |
| 2001 | Galeri Claudine Legrand | Paris |
| 2005 | Musée du Montparnasse | Paris |
| 2008 | La Capitale Galeri | Paris |
| 2012 | Santral Istanbul | İstanbul |
| 2012 | Diyarbakır | |
| 2012 | Artisan Sanat Galerisi | İstanbul |
| 2017 | Bétonsalon - Centre d'art et de recherche
Exposition de groupe Tell me the story of all these things. Beginning wherever you wish, tell even us. |
Paris |
|---|
- ↑ 1 2 3 4 5 Fichier des personnes décédées mirror.
- ↑ 1 2 3 4 "Kırkhan'dan Montparnasse'a Remzi Raşa". Sol gazetesi (türk). 11 fevral 2012. 3 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ "Bir hayat bir!". Ayorum.com (türk). 6 avqust 2015. 21 mart 2018 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ Sitat səhvi: Yanlış
<ref>teqi;maroonadlı istinad üçün mətn göstərilməyib - ↑ Güzel, M. Şehmus. "Remzi Raşa, Ayrılık Saati". Cerideimulkiye.com (türk). 2 avqust 2015. 20 mart 2018 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ 1 2 Petek, Gaye, Remzi Raşa, Santral İstanbul - Anadolu Kültür - Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Yayını Nisan 2012