Vikipediya ?

Rüriklər sülaləsi

Rurik sülaləsi (rus. Рю́риковичи, Ryurikoviçi, ukr. Рю́риковичі, belar. Ру́рыковичи) — Kiyev Rus və daha sonra Moskva knyazlığını idarə edən xanədan.

Rüriklər sülaləsi
Rüriklərin gerbi
Banisi Rürik
Sonuncu hökmdar
Hazırki rəhbər Yoxdur
Əsası qoyulan il 862
Kiçik xətlər
Titullar
Knyaz
Commons-logo.svg Rüriklər sülaləsi Vikianbarda

Mündəricat

Kökənləri

İlkəl bir kültür və mədəniyətə sahib olan Slavyanlar torpaqlarını və nüfuslarını sürəkli olaraq artıraraq, ormanlıq bölgədən çaylar boyunca —özəlliklə Dnepr, DonVolqa— yerləşim yerləri quraraq genişlətmişdilər. Qəbilələr halında və böyük bir qargaşa və qovga içində yaşayan Slavyanlar, IX əsrdə Baltik dənizindən QaradənizXəzər dənizinə qədər ticarət aparan və Skandinaviyadan gələn Varyaqlar (Vikinqlər)dən özlərinə başçı seçmişlər aralarındaki qargaşaya son vermək üçün onlardan yardım istəmişdilər.

Bu şəkildə İsveçli Varyaq liderlərindən Rürik (Ryurik), Novqorod şəhəri mərkəz olaraq 862-ci ildə Rus knyazı olmuş, çevrədəki Slavyanları birləşdirməyi başararaq ilk Rus dövlətini qurdu.

Əmələ gəlməsi və sonu

Rürikin varisi Oleq (ö. 912) Kiyevi ələ keçirdi (y. 882) və Dnepr çayı boyunca Novqoroddan Qaradənizə uzanan ticarət yolunu dənətim altına aldı. Rurikin oğlu olduğu sanılan İqor (hökmdarlığı 912-945) və daha sonra yerinə keçən arvadı (naib, 945-969) ilə oğlu (hökmdarlığı 945-972) knyazlığın torpaqlarını daha da genişlətdilər. Svyatoslavın oğlu I Vladimir (Əziz) (hökmdarlığı y. 980-1015) hanədanın egəmənliğini sağlamlaştırdı.

Vladimir ilk yasalarını sistemli halə gətirdi və bölgədə Xristianlığın yayılmasını sağladı. Ayrıca başlıca şəhərləri oğulları arasında paylaştırarak Kiəv Rus topraklarını birləşik bir konfədərasyon biçimində örgütləndi. Buna görə ən büyük oğlu Kiəv büyük prənsi olacak, öbür kardəşlər isə Kiəv'in ən təpədə olduğu kəntlər hiyərarşisi içində bir ağabəyin yüksəlməsi ya da ölümüylə boşalan yərə gəçərək birbirlərini izləyəcəklərdi. Ən gənc kardəşin də ölməsi durumunda, yərinə bir büyük prənsin oğlu olan ən büyük yəğəni gəçəcəkti.

Bu vərasət düzəninə (1015-19), (1019-1054), onun oğulları (1054-1068, 1069-73 və 1077-78), Svyatoslav (1073-1076) və Vsəvolod (1078-93) ilə İzyaslav'ın oğlu olan II. Svyatopolk (1093-1113) dönəmlərində gənəlliklə uyuldu. Amma həmən hər dəyişikliyə biriç savaş əşlik ətti. Prənslərin konumlarını zorla dəğiştirməyə çalışmaları və bazən kantlərin kəndilərini yönətəcək prənsə karşı çıkmaları sistəmin işləməsini əngəlliyordu. Ayrıca prənslərin kənttən kəntə taşınmak yərinə yönəttikləri bölgədə kalmak istəmələri də istikrarsızlık yaratıyordu.

1097'də bütün Kiəv Rus prənsləri 'tə ('un kuzəybatısı) buluştular və topraklarını babadan oğula gəçən bölgələrə ayırmaya karar vərdilər. Büyük prənslik vərasətində isə kuşak düzəninə bağlı kalındı. Böyləcə kuzəni 'un yərinə gəçərək Kiəv büyük prənsi oldu. Hükümdarlığı sırasında (1113-25) Kiəv Rus topraklarında birliği yənidən sağlamak için uğraşan Vladimir'i oğulları (hükümdarlığı 1125-32), (hükümdarlığı 1132-39), (hükümdarlığı 1139) və 1140'lardaki karışıklıkların ardından (hükümdarlığı 1149-57) izlədi. Ama hanədanın bəlirli kolları ülkənin Kiəv dışındaki başlıca mərkəzlərində ( [Galiç], və ) kəndi yönətimlərini kurdular. Bu yörələrin prənsləri, Kiəv'i dənətim altına almak için birbirləriylə çatışmaya girdilər. Suzdal prənsi sonunda kənti ələ gəçirdiğində (1169) 'ə ('nə bağlı bir kənt) döndü və büyük prənslik sarayını bu kəntə taşıdı. Andrəy Bogolyubski'nin kardəşi onun yərinə gəçərək Vladmir büyük prənsi oldu (hükümdarlığı 1176-1212). Vsəvold'un yərini sırasıyla oğulları Yuri (hükümdarlığı 1212-1238), Yaroslav (hükümdarlığı 1238-1246) və Svyatoslav (hükümdarlığı 1246-1247) ilə torunu Andrəy (hükümdarlığı 1247-52) aldı.

Aleksandr Nevski (hükümdarlığı 1252-1263) kardəşi Andrəy'in yərinə gəçti; onu ötəki kardəşləri və oğulları izlədi. Ama hiçbiri Vladimir'ə yərləşmədi. Yərəl başkəntlərində kalan büyük prənslər kəndi hanədanlarını güvəncə altına alma yoluna gitti. Bu da parçalanma əğilimini daha da güçləndirdi. Böyləcə Aləksandr'ın kardəşi Yaroslav , Aləksandr'ın oğlu Danilo isə 'nı kurdu.

Monqol istilasından (1240) sonra, Rus böyük knyazları hökm sürə bilmək üçün Monqol xanından bərat almaq məcburiyyətində qaldılar. Bu dönəmdə Vladimir Böyük knyazliğinin öndərliği üçün özəlliklə Tver və Moskova xanədanları arasında bir rəqabət doğdu. Moskova knyazları zamanla üstün duruma gəçərək, Moskova Böyük Prənsliğini kurdular və 1598-ci ildə son ərkək varisləri ölüncəyə dəğin hüküm sürdülər.

İstinadlar

Həmçinin bax

Xarici keçidlər

Mənbə — ""

Informasiya Melumat Axtar

Anarim.Az

Sayt Rehberliyi ile Elaqe

Saytdan Istifade Qaydalari

Anarim.Az 2004-2019