Qaralama:Müasir Azərbaycan mədəniyyətşünaslığı

Müasir Azərbaycan mədəniyyətşünaslığı — dünya mədəniyyətinin inkişafında bir çox mürəkkəb prosesləri, hadisələri və qanunauyğunluqları müəyyən etmək üçün açardır. Bu — bəşəriyyətin qədim dövrlərdən müasir dövrlərə qədər inkişafının bütün mərhələlərində ən mühüm milli, regional və qlobal proseslərin həllinin, həmçinin gələcəyin proqnozlaşdırılmasının elmi və praktiki yollarını, forma və üsullarını müəyyən edir.

Mədəniyyətşünaslıq — əsaslı və əhəmiyyətli bir elmdir və ona- bir çox tədqiqatlar, fundamental və əhəmiyyətli beynəlxalq forumlar, simpoziumlar və konfranslar həsr edilmişdir. Mədəniyyət sahəsində əsas istiqamətlər — Azərbaycanın elm haqqında qanunlarında da müəyyən edilib, bu da mədəniyyətşünaslıq sahəsində tədqiqatların əhəmiyyətini və zəruriliyini, onun bir elm kimi daha da inkişaf etdirilməsinin vacibliyini qeyd edir. Şərqin və Qərbin bir çox mədəniyyətlərini birləşdirən, müxtəlif xalqların mədəniyyətini özündə cəmləşdirən Azərbaycan — öz milli kimliyini itirməmişdir.

Bu məqsədə nail olmaq üçün "mədəniyyət" anlayışının, onun mahiyyətinin, strukturunun, funksiyalarının, xüsusiyyətlərinin, mədəniyyətin nəzəri problemlərinin əhəmiyyətini aydın dərk edilməsi, tədqiqi və yeni səslənməsi üçün — mədəniyyətşünaslığın müvafiq konseptual-kateqorik aparatının işlənib hazırlanması və təkmilləşdirilməsi tələb olunur.

Hər bir mədəniyyət - özünün daxili spesifikliyini, yəni adət-ənənələrini, ayinlərini, dinini, milli xüsusiyyətlərini əks etdirir və öz koloritinə və rəngarəngliyinə görə unikaldır, o — digər mədəniyyətlərlə təmasda olur və onların sintezini və bütövlüyünü, eləcə də müxtəlifliyini təmsil edir. Bu qarşılıqlı əlaqə — bəşər cəmiyyətinin bütün dövrlərində baş vermişdir: müharibələr, ticarət və mədəni əlaqələr — mədəniyyəti təzələmişdir, onun inkişafında yeni meyillər gətirmişdir. Texniki və informasiya inkişafı dövründə bu cür qarşılıqlı əlaqə daha da güclənərək genişmiqyaslı xarakter alıb, mədəniyyətin hər bir xüsusiyyətinin təzahür etdiyi, eyni zamanda onların interpenetrasiyası və sinkretizminin baş verdiyi mədəniyyətlər konqlomeratı yaratmışdır.

Azərbaycan mədəniyyətşünaslığı sahəsində aparılan tədqiqatlar bu fənnin hərtərəfli öyrənilməsini tələb edir. İşlənmiş və fundamental əsərlər arasında aşağıdakıları vurğulamaq lazımdır: Fuad Məmmədov: "Kulturologiya (Mədəniyyətşünaslıq) – nəzəri və tarix məsələləri" (5, s. 128–287), burada "Dünya mədəniyyətinin inkişafı tarixinin əsas dövrləri, qanunauyğunlıqları və xüsusiyyətləri haqqında" bölməsinda — dünya mədəniyyətinin tarixi- qədim dövrdən başlayaraq,, antik, orta əsrlər, həmçinin Müsülman Renessansı, Avropa Renessansı, Reformasiyası, Yeni dövr və Müasir dövr əks olunur, burada görkəmli şəxsiyyətlərin timsalında bəşəri cəmiyyətinin mədəni inkişafının təkamül prosesı təqdim olunur."Mədəniyyətşünaslıq - səmərəli həyat fəaliyyətinə aparan yol kimi"

Burada - Mədəni irsin qorunub saxlanmasının və Azərbaycan mədəniyyətinin müasirləşdirilməsinin həyati vacibliyini vurğulayan Azərbaycanın bir çox aparıcı alim və mütəfəkkir nəsillərinin təhsil ideyalarının məntiqi inkişafını izləyə bilərik.

M.F.Axundov, A.A. Bakıxanov, H. Cavid, Əhməd Ağaoğlu, Əlibəy Hüseynzadə, M.Ə.Rəsulzadə, Ü. Hacıbəyov, S.Vurğun və Azərbaycan ziyalılarının digər görkəmli nümayəndələri ölkənin geriliyinin aradan qaldırılmasında, Azərbaycan xalqının milli dirçəlişində və mütərəqqi inkişafında ən mühüm amil kimi mədəniyyətin müəyyən rolunun üzə çıxarılması, bu məqsədə çatmağın yollarının göstərilməsidir.