Şair Cavad (tam adı Cavad Hüseynov Bayram oğlu; 1898 – fevral 1969) — XX əsr Azərbaycan aşıq sənətinin tanınmış nümayəndələrindən biri, şair, aşıq, din xadimi və ictimai xadim.
| Cavad Hüseynov | |
|---|---|
 |
1898 |
| Doğum yeri | Ağsu (Rüstəm Əliyev ) Gədəbəy |
| Vəfat tarixi | 1969 (70–71 yaşında) |
| Vəfat yeri | Təzəkənd Daşkəsən rayonu |
| Vətəndaşlığı | Azərbaycan SSR |
| Atası | Bayram |
| Milliyyəti | azərbaycanlı |
Cavad Hüseynov 1898-ci ildə Azərbaycan SSR-nin Gədəbəy rayonunun Ağsu (indiki Rüstəm Əliyev) kəndində anadan olmuşdur. İlk təhsilini
doğma kəndində mollaxanada almış, ərəb və fars dillərini öyrənmişdir. Klassik Azərbaycan və Şərq ədəbiyyatına şəxsi mütaliə yolu ilə yiyələnmişdir.
1914-cü ildə Rüstəm Əliyev kəndində açılmış rus məktəbində təhsil almışdır. Erkən yaşlarından şeir yazmağa başlamış, aşıq sənətinə maraq göstərmişdir. O, Qurbani, Abbas Tufarqanlı, Sarı Aşıq, Aşıq Alı, Xəstə Qasım, Hüseyn Bozarqanlı, Ağ Aşıq, Aşıq Hüseyn Şəmkirli və Aşıq Ələsgər kimi ustadların yaradıcılığını öyrənmiş, “Şair Cavad” təxəllüsü ilə tanınmışdır.
Cavad Hüseynov Gəncəbasar bölgəsi ilə yanaşı Gəncə, Şəmkir, Tovuz, Qazax, Gədəbəy, Göygöl, Kəlbəcər, Göyçə, Qarabağ və Aran bölgələrində aşıq məclislərində iştirak etmişdir.
Şair böyük ədiblərimiz Səməd Vurğunla, Məmməd Səid Ordubadi ilə yaxın dosluq əlaqələri yaratmışdır. Onlar saza-sözə meyilli şairi Azərbaycan xalq yaradıcılığı evinə aparmış, dəfələrlə Filarmoniyada çıxışlarının təşkil edilməsinə köməklik etmişlər.
1930-cu ildə ailəsi ilə birlikdə Dəstafura (indiki Daşkəsən rayonu) köçmüş və ömrünün sonunadək burada yaşamışdır.
Cavad Hüseynov Dəstafur bölgəsində müxtəlif vəzifələrdə çalışmışdır. Qabaqtəpə kənd sovetində katib və sədr vəzifələrini icra etmiş, 1940-cı illərdə SSRİ Kommunist Partiyasına üzv qəbul olunmuşdur. 1941–1945-ci illərdə Təzəkənd kolxozunun sədri olmuşdur.
Bununla yanaşı, ruhani din xadimi kimi də fəaliyyət göstərmişdir. Ümumilikdə 25 ilə yaxın müddətdə müxtəlif məsul vəzifələrdə çalışmışdır.
Şair Cavad klassik aşıq poeziyası janrlarında — qoşma, gəraylı, təcnis, bayatı, qıfılbənd və ustadnamələr yazmışdır. Onun yaradıcılığında həm ənənəvi mövzular, həm də dövrün ictimai-siyasi hadisələrini əks etdirən şeirlər yer alır.
Mənbələrdə Şair Cavadın 4000-dən çox şeiri və bir sıra dastanların müəllifi olduğu qeyd olunur. Onun dastanları sırasında aşağıdakılar göstərilir:
- İskəndərnamə
- Cavad və Xurda dastanı
- Hind şahının oğlu Novruz
- Hatəmin nağılı
- Əlinin qul Qəmbərinin nağılı
- Sonalar bulağı
- Tamara və sayr.
1932-ci ildə respublikada keçirilən aşıqların xalq yaradıcılığı olimpiadasının qalibi olmuşdur.
Şair Cavad aşıq sənətinin yaşadılmasına xüsusi önəm vermiş, bu sahədə istedadlı gənclərə ustadlıq etmişdir. Mənbələrdə onun 30-dan çox şagirdinin olduğu qeyd olunur. Tanınmış şagirdləri arasında Aşıq Məhəmməd Əskərov, Cümşüd Qurbanov, Xoşbulaqlı Hüseyn, İdris Əliyev, Teymur Gədəbəyli və Aşıq İslam Əkbərovun adları çəkilir.
Şair Cavad 1969-cu ilin fevral ayında Daşkəsən rayonunun Təzəkənd kəndində qəfil xəstəlik nəticəsində vəfat etmişdir. Təzəkənd qəbiristanlığında dəfn olunmuşdur.
Onun adı Daşkəsən rayonunda Təzəkənd tam orta məktəbinə verilmiş, rayon mərkəzində və bəzi kəndlərdə adına bulaqlar tikilmişdir.
Atası Bayram Hüseynov, anası Cəvahar Hüseynov olmuşdur. Şair Cavadın həyat yoldaşı Sona Hüseynova olmuşdur. Onların ailəsində 9 övlad dünyaya gəlmişdir — 5 oğlan və 4 qız.
Ay çiçək dərən, şeiri ən tanınmış şeirlərindəndir. Bu şeiri tanınmış aşıq Ulduz Sönməz 2013-cü ildə nəğmə qoşaraq ifa etmişdir.
Mədəniyyət TV-də yayımlanan saz-söz axşamı verlişinin bir buraxılışı Şair Cavada həsr olunmuşdur.
Lider TV də yayımlanan Gecənin Sehrində verlişinin bir buraxılışı Şair Cavada həsr olunmuşdur.
- Dan yeri. Bakı: Mücrü nəşriyyatı, 2021, 260 səhifə.
- Seçilmiş şeirlər. Bakı: Mücrü nəşriyyatı, 2021, 248 səhifə.
- Seçilmiş əsərləri. Bakı: Şur nəşriyyatı, 2007, 487 səhifə.