Numan ibn Mahmud əl-Alusi (ərəb. نعمان الآلوسي; 1836[1], Bağdad, Bağdad əyaləti[d] – 1899[1], Bağdad — kəlam və fiqh alimi.
| Numan əl-Alusi | |
|---|---|
| ərəb. نعمان بن محمود الآلوسي | |
| Doğum tarixi | 1836[1] |
| Doğum yeri |
|
| Vəfat tarixi | 1899[1] (62–63 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Atası | Şəhabəddin əl-Alusi |
| Fəaliyyəti | üləma, fəqih, yazıçı |
O, Şəhabəddin Mahmud əl-Alusinin beş oğlundan biri olub, 1836-cı ildə Bağdadda dünyaya gəlmişdir.[2]
Numan əl-Alusi təhsilini əvvəl atasından, daha sonra isə Bağdadın qabaqcıl alimlərindən almışdır. Numan din elmlərilə yanaşı ədəbiyyat da öyrənmişdir. Müxtəlif yerlərdə qazılıq etmiş, 1878-ci ildə həcc ziyarətinə getmişdir. Həccə ziyarəti vaxtı Misirə də gəzmiş, 1883-cü ildə İstanbula yollanmışdır. O, həmçinin Suriya və Anadolunun müxtəlif şəhərlərini də gəzmişdir. Getdiyi yerlərdə elm adamları ilə görüşmüç və onların rəğbətini qazanmışdır. İki illik səyahətdən sonra Bağdada qayıtmış və burada ona "rəisül-müdərrisin" titulu verilmişdir.[2] Numan əl-Alusi Bağdadda ömürünü kitab yazmaqla və nadir kitabları toplamaqla keçirmişdir. Bu sayədə də bu gün Bağdadın ən zəngin kitabxanalarından biri sayılan özəl bir kitabxananın əsasını qoymuşdur.[3]
Ən mühüm əsərləri bunlardır:
- Əl-Cavabül-fəsih (fi rəddi Əbdil-Məsih, Lahor, hicri 1306).
- Əl-Əcvibətül-əqliyyə li-əşrəfiyyətiş-şəriətil-Məhəmmədiyyə (Mumbay, hicri 1314).
- Cilaül-eyneyn fi mühakimətil-Əhmədeyn.
- Səlisül-qəniyət fi zəvatit-tərəfeyn minəl-kəlimət (Beyrut, hicri 1319).
- Qəliyətül-mövaiz və misbəhül-müttəiz (Qahirə, I, hicri 1301, II, hicri 1329).
- Hədiqətül-vürud fi əxbəri-Əbis-Səna Şəhabəddin Mahmud.[3]
- 1 2 3 4 Library of Congress Authorities (ing.). Library of Congress.
- 1 2 3 "نعمان بن محمود بن عبد الله أبي البركات خير الدين الآلوسي". تراجم. 15 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 yanvar 2026.
- 1 2 Yavuz, Yusuf Ş. "Alusi, Numan b. Mahmud". TDV İslâm Ansiklopedisi. 1989. 15 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 yanvar 2026.
- ↑ "ابن الألوسي". shamela.ws. 15 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 yanvar 2026.