Mintaka (Delta Orionis, δ Orionis və ya 34 Orionis) — Orion bürcündə yerləşən və Günəşdən təxminən 1,200 işıq ili məsafədə olan çoxlu ulduz sistemidir. Alnitak (Zeta Orionis) və Alnilam (Epsilon Orionis) ilə birlikdə bu üç ulduz Orion Kəmərini təşkil edir. Mintaka göy ekvatoruna çox yaxın yerləşir. Orion göyün meridianına yaxın olduqda, şimal yarımkürəsindən cənuba baxan müşahidəçi üçün Mintaka Kəmərin ulduzları arasında ən sağda yerləşir.[7]
| Mintaka | |||
|---|---|---|---|
| Ulduz | |||
 | |||
| Müşahidə məlumatları (Dövr J2000.0) |
|||
| Birbaşa çıxma | 5s 32d 0,40s[1] | ||
| Meyl | −0° 17′ 56,74″[1] | ||
| Görünən ulduz ölçüsü (V) | 2,41 ± 0,01[2] | ||
| Bürc | Orion | ||
| Astrometriya | |||
| Radial sürəti (Rv) | 18,5 ± 0,5 km/san[3] | ||
| Fərdi hərəkət | |||
| • Birbaşa çıxma | 0,64 ± 0,56 mas/il[1] | ||
| • Meyl | −0,69 ± 0,27 mas/il[1] | ||
| Parallaks (π) | 4,71 ± 0,58 mas[1] | ||
| Mütləq ulduz ölçüsü (V) | −4,99 | ||
| Spektral xüsusiyyətləri | |||
| Ulduz təsnifatı | O9.5IINwk[4] | ||
| Rəng indeksi | |||
| • B−V | −0,39 | ||
| • U−B | −1,06 | ||
| Fiziki xüsusiyyətləri | |||
| Radiusu | 15,8 R☉ | ||
| Temperaturu | 30.100 K[5] | ||
| Fırlanma | 121 km/san[6][4] | ||
| Orbit elementləri | |||
|
|||
| Verilənlər bazasında məlumat | |||
| SIMBAD | * del Ori | ||
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |||
Delta Orionis ulduzun Bayer təyinatı, 34 Orionis isə Flamsteed təyinatıdır. Mintaka adı ərəb dilində "kəmər" mənasını verən منطقة (manṭaqa) sözündən gəlir.[8] 2016-cı ildə Beynəlxalq Astronomiya İttifaqı (IAU) Ulduz Adları üzrə İşçi Qrup (WGSN) təşkil etdi və ulduzların düzgün adlarını kataloqlaşdırmaq və standartlaşdırmaq məqsədi daşıyırdı.[9] WGSN-in iyul 2016-cı il tarixli ilk bülletenində Mintaka bu ulduz üçün təsdiq edilmiş adlar siyahısına daxil edildi və indi də IAU Ulduz Adları Kataloqunda qeyd olunub.[7][10]
Mintaka Orion Kəmərinin üç ulduzundan ən qərbdə yerləşənidir. Çılpaq gözlə asanlıqla görünən və göy səmasının ən parlaq ulduzlarından biri olan Mintaka qədim dövrlərdən bəri məlumdur. 1900-cü ildə Paris Rəsədxanasında Anri-Aleksandr Deslandres tərəfindən aparılan radial sürət ölçmələri göstərdi ki, Mintaka dəyişən radial sürətə malikdir və buna görə də spektroskopik ikili sistemdir. Onun ilkin orbital dövr təxmini 1,92 gün idi, lakin 1904-cü ildə Yohannes Franz Hartmann Potsdam Rəsədxanasında çəkilmiş fotoşəkillər əsasında orbital dövrün 5,7 gün olduğunu göstərdi. Hartmann həmçinin qeyd etdi ki, ulduzun spektrindəki 393,4 nanometr dalğa uzunluğuna malik kalsium K xətti ulduzun orbital hərəkəti səbəbindən xətlərin dövri yerdəyişməsində iştirak etmir və Mintaka-ya baxış xəttində kalsium olan bir buludun olduğunu nəzəriyyələşdirdi. Bu, qalaktikalararası mühitin ilk aşkarlanması idi.[11]
δ Orionis çoxlu ulduz sistemidir. İkinci ulduz ölçüsünə malik əsas ulduzdan təxminən 52 qövs saniyəsi məsafədə 7-ci ulduz ölçüsünə malik bir ulduz və onların arasında daha zəif bir ulduz var. Sistem Vaşinqton İkili Ulduz Kataloqunda WDS 05320-0018 kimi qeyd olunub, burada 14-cü ulduz ölçüsünə malik ulduz B komponenti, 7-ci ulduz ölçüsünə malik ulduz isə C komponenti kimi siyahıya alınıb.[12][13]
- ↑ 1 2 3 4 5 Leeuwen F. v. Validation of the new Hipparcos reduction (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2007. Vol. 474, Iss. 2. P. 653–664. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361:20078357 arXiv:0708.1752
- ↑ Fabricius C., Høg E., Makarov V. V., Mason B. D., Wycoff G. L., Urban S. E. The Tycho double star catalogue (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2002. Vol. 384, Iss. 1. P. 180–189. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361:20011822
- ↑ Pourbaix D., Tokovinin A. A., Batten A. H., Fekel F. C., Hartkopf W. I., Levato H., Morrell N. I., Torres G., Udry S. SB9: The ninth catalogue of spectroscopic binary orbits (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2004. Vol. 424, Iss. 2. P. 727–732. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361:20041213 arXiv:astro-ph/0406573
- ↑ 1 2 Burssens S., Simón-Díaz S., Bowman D. M., Holgado G., Michielsen M., de Burgos A., Castro N., Barbá R. H., Aerts C. Variability of OB stars from TESS southern Sectors 1-13 and high-resolution IACOB and OWN spectroscopy (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2020. Vol. 639. P. 61. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/202037700 arXiv:2005.09658
- ↑ Holgado G., Simon-Diaz S., Barba R. H., Puls J., Herrero A., Castro N., Garcia M., Maiz Apellaniz J., Negueruela I., Sabin-Sanjulian C. The IACOB project. V. Spectroscopic parameters of the O-type stars in the modern grid of standards for spectral classification (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2018. Vol. 613. P. 65–65. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/201731543 arXiv:1711.10043
- ↑ Simón-Díaz S., Godart M., Castro N., Herrero A., Puls J., Telting J., Grassitelli L., Aerts C. The IACOB project. III. New observational clues to understand macroturbulent broadening in massive O- and B-type stars (ing.). // Astron. Astrophys. / T. Forveille EDP Sciences, 2016. Vol. 597. 17 p. ISSN 0004-6361; 0365-0138; 1432-0746; 1286-4846 doi:10.1051/0004-6361/201628541 arXiv:1608.05508
- ↑ 1 2 "IAU Catalog of Star Names". İstifadə tarixi: 28 iyul 2016.
- ↑ Allen, Richard Hinckley. Star-names and their meanings. New York, NY: Dover Publications. 1963 [1899]. səh. 314. ISBN 1-931559-44-9.
- ↑ "IAU Working Group on Star Names (WGSN)". 10 iyun 2016 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 22 may 2016.
- ↑ "Bulletin of the IAU Working Group on Star Names, No. 1" (PDF). İstifadə tarixi: 28 iyul 2016.
- ↑ Mason, Brian D.; Wycoff, Gary L.; Hartkopf, William I.; Douglass, Geoffrey G.; Worley, Charles E. "The 2001 US Naval Observatory Double Star CD-ROM. I. The Washington Double Star Catalog". The Astronomical Journal. 122 (6). 2001: 3466. Bibcode:2001AJ....122.3466M. doi:10.1086/323920.
- ↑ Samus, N. N.; Durlevich, O. V.; və b. "VizieR Online Data Catalog: General Catalogue of Variable Stars (Samus+ 2007–2013)". VizieR On-line Data Catalog: B/GCVS. 2009. Bibcode:2009yCat....102025S.
- ↑ Zasche, P.; Wolf, M.; Hartkopf, W. I.; Svoboda, P.; Uhlař, R.; Liakos, A.; Gazeas, K. "A Catalog of Visual Double and Multiple Stars with Eclipsing Components". Astronomical Journal. 138 (2). 2009: 664. arXiv:0907.5172. Bibcode:2009AJ....138..664Z. doi:10.1088/0004-6256/138/2/664.