Minhəcüs-Sünnə

Əsərin müəllifi sələfi düşüncənin banisi olan müsəlman alim İbn Teymiyyədir.

Əsərin tam adı "Minhəcüs-Sünnətin-nəbəviyyə fi nəqdi kəlamiş-Şiə vəl-Qədəriyyə"dir. Əsər bəzi mənbələrdə "Rəd alər-Rəvafiz fil-imamə alə İbn Mütəhhər",^[1] "Minhəcüs-Sünnətin-nəbəviyyə fi nəqdi kəlamiş-Şiyə vəl-Qədəriyyə",^[2] "Minhəcül-itidəl fi nəqdi kəlami əhlir-Rəfz vəl-itizəl"^[3] kimi adlarla da qeyd edilmişdir.

İbn Teymiyyə əsərini qələmə alma məqsədini açıqlayarkən qeyd edir ki, Əhli-Sünnəyə mənsub bir qrup şəxs ona şiə alimlərindən biri tərəfindən yazılmış, İmamiyyə məzhəbini təşviq edən və dini bilikləri kifayət qədər olmayan dövlət adamlarına təsir göstərə biləcək məzmunlu bir kitab təqdim etmişdir. Həmin şəxslər, zahirdə müsəlman kimi görünən, lakin əslində Batini meyilli olan bəzi kəslərin bu görüşlərin yayılmasına fəal şəkildə dəstək verdiklərini də bildirmişlər. Onlar xüsusilə Elxani hökmdarı Olcaytu xanın şiə baxışlarına yönəlməsində sözügedən kitabın mühüm rol oynadığını vurğulayaraq, İbn Teymiyyədən bu əsərə qarşı elmi bir rəddiyyə yazmasını xahiş etdiklərini ifadə etmişlər.^[4]

Bununla yanaşı, Olcaytu xanla yaxın münasibətlər qurmuş, şiəlik tərəfdarı kimi tanınan Məkkə əmiri Humeydə ilə İbn Teymiyyə arasında baş vermiş elmi-ideoloji mübahisənin də bu əsərin yazılmasına zəmin hazırladığı qeyd edilməlidir.^[5]

İbn Teymiyyənin ifadələrindən əsərin hicri 710-cu (1310) il ətrafında yazıldığı məlum olur. Əsərin möhtəviyyatı "Minhəcül-Kərəmə"yə uyğun olaraq, bir müqəddimə ilə altı fəsildən (bölmədən) ibarətdir. Əsərdə şiə alimi İbnül-Mütəhhərin toxunduğu mövzulara tək-tək toxunularaq, irəli sürülən iddialar əqli və nəqli dəlillərlə cavablandırılır və bu minvalda mövzu ilə dolaylı şəkildə əlaqəli olan bəzi məsələlər haqqında da məlumatlar verilir. Əsər sistemli bir quruluşa sahib deyildir. Əsərdə şiəlik ilə bağlı dəyərləndirmələr də mövcud. Əsərdə İbnül-Mütəhhərin müqəddiməsində irəli sürdüyü iddialar da rədd olunmuşdur.^[5]

Əsərinin Süleymaniyyə (Rəisül-küttab Mustafa Əfəndi, nömrə 559, baş tərəfdən əskik) və Nuru Osmaniyyə (nömrə 2138) kitabxanalarında əlyazma nüsxələri mövcuddur.

Əsərin müxtəlif nəşrləri həyata keçilirmişdir.^[6]

1. ↑ Səfədi. əl-Vəfi (ərəb). VII. Visbaden. 1962. 26.
2. ↑ Çələbi, Katib. Kəşfüz-Zünun (ərəb). II. İstanbul. 1941–1943. 1872.
3. ↑ İsmayıl paşa, Bağdadlı. İzahul-məknun (ərəb). II. İstanbul. 1945–1947. 585.
4. ↑ İbn Teymiyyə. Minhəcüs-Sünnə (ərəb). I. Ər-Riyad. 1986. 4–8, 21.
5. ↑ ^{1 2} Yavuz, Saleh S. "Minhâcü's-Sünne". TDV İslâm Ansiklopedisi. 2020. 9 yanvar 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 yanvar 2026.
6. ↑ Sərkis. Mucəm (ərəb). Qahirə. 1928–1930. 59.