Mehmed Avni Doğan (türk. Mehmet Avni Doğan; 1 yanvar 1892, Yozqat, Ankara vilayəti – 14 iyun 1965) — Türkiyə bürokratı və siyasətçisi.
| Mehmed Avni Doğan | |
|---|---|
 | |
| Şəxsi məlumatlar | |
| Doğum tarixi | 1 yanvar 1892 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 14 iyun 1965 (73 yaşında) |
| Partiya | |
| Fəaliyyəti | siyasətçi |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Mehmed Avni Doğan 1892-ci ildə Yozqatda anadan olmuşdur. O, Məclisi-Məbusanın III çağırış deputatı Xeyrulla Əfəndinin oğludur.[1] Mülkiyyə Məktəbini bitirmişdir. Boğazlıyan və Konya Ereğlisi kaymakamlıqları vəzifələrində çalışmış, Sivas Divanı-Hərbi-Örfi Hərbi Katibliyində xidmət etmişdir. Türkiyə Böyük Millət Məclisinin II çağırış dövründə Bozok, III, IV və V çağırış dövrlərdə (1 oktyabr 1936-cı il tarixində Konya valisi təyin edilməsi səbəbilə istefa vermişdir) Yozqat, VI və VII çağırış dövrlərdə isə (2 avqust 1943-cü il tarixində istefa vermişdir) Çankırı millət vəkili olmuşdur. Bundan əlavə, II çağırış dövründə Diyarbəkir İstiqlal Məhkəməsinin üzvü kimi fəaliyyət göstərmişdir.[2] Məhkəmə fəaliyyətinin ilkin mərhələsində əsasən İstanbulda yaşayan kürd elitasını, xüsusilə Kürdüstanın Yüksəlişi Cəmiyyətinin keçmiş üzvlərini hədəf almış və onların bir qismini ölüm cəzasına məhkum etmişdir. Cəmiyyətin keçmiş rəhbərləri Seyyid Əbdülqədir və onun oğlu Seyyid Mehmed,[3] Fuad Berxo və jurnalist Hizanizadə Kamal Fövzi 27 may 1925-ci ildə Diyarbəkir Ulu məscidinin qarşısında edam edilmişdir.[4] Məhkəmənin çıxardığı hökmlər qəti xarakter daşıyır və apellyasiya qaydasında şikayət edilə bilmirdi.[5]
Doğan bundan başqa, Kastamonu, Samsun və Ankara valisi vəzifələrini icra etmişdir. O həmçinin, II və IV çağırış dövrlərində Divanı-Rəyasət İdarə məmuru, II, III və IV çağırış dövrlərdə isə Divanı-Rəyasət katibi olmuşdur.[2]
Mehmed Avni Doğan TBMM-nin IX çağırış dövründə Yozqat, XI dövründə Ankara millət vəkili seçilmiş, 6 yanvar 1961-ci il – 15 oktyabr 1961-ci il tarixləri arasında Qurucu Məclisdə Ankara ili üzrə nümayəndə kimi təmsil olunmuşdur.[6] XII (I) çağırış dövrùndə Kastamonu millət vəkili olmuş, eyni zamanda 26-cı Hökumətdə Dövlət naziri vəzifəsini icra etmişdir. Evli olmuş və üç övlad atası idi.[7] O, "Yeşilçam" aktyoru Süha Doğanın atasıdır.
- ↑ Çapanoğlu, A.Kadir. "YOZGAT MEBUSU HAYRULLAH EFENDİ". Yozgat Gazetesi. 18 aprel 2016. 18 iyul 2021 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ 1 2 BABUÇOĞLU, Murat. Birinci Dönem Meclis Albümü 1920 - 1923. TBMM Albümü Cilt 1. TBMM Basımevi. ISBN 978-605-2089-82-8. 11 aprel 2015 tarixində arxivləşdirilib – tbmm.gov.tr vasitəsilə.
- ↑ Ozoglu, Hakan. Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries (ingilis). SUNY Press. 1 yanvar 2004. 89. ISBN 978-0-7914-5994-2.
- ↑ Üngör, Ugur Ümit. "Young Turk social engineering : mass violence and the nation state in eastern Turkey, 1913- 1950" (PDF). University of Amsterdam. 240–242. İstifadə tarixi: 9 aprel 2020.
- ↑ Göçek, Fatma Müge. Denial of Violence: Ottoman Past, Turkish Present, and Collective Violence Against the Armenians, 1789-2009 (ingilis). Oxford University Press. 2015. 311. ISBN 978-0-19-933420-9.
- ↑ BABUÇOĞLU, Murat. Dördüncü Dönem Meclis Albümü 1960 - 1983. TBMM Albümü Cilt 4. TBMM Basımevi. ISBN 978-605-2089-52-1. 26 iyun 2015 tarixində arxivləşdirilib – tbmm.gov.tr vasitəsilə.
- ↑ BABUÇOĞLU, Murat. İkinci Dönem Meclis Albümü 1950 - 1980. TBMM Albümü Cilt 2. TBMM Basımevi. ISBN 978-975-8805-05-1. 2 fevral 2016 tarixində arxivləşdirilib – tbmm.gov.tr vasitəsilə.