Maşxan kənd məscidi — Astara rayonunun Maşxan kəndində tikilmiş məscid. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 2 avqust 2001-ci ildə verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.
| Maşxan kənd məscidi | |
|---|---|
| Ölkə |
 Azərbaycan |
| Yerləşir | Maşxan |
| Tikilmə tarixi | 1905 |
| İstinad nöm. | 4130 |
| Əhəmiyyəti | Yerli əhəmiyyətli |
| 38°33′04″ şm. e. 48°49′13″ ş. u. | |
 |
|
  Maşxan kənd məscidi |
|
Məscid 1905-ci ildə Maşxan kəndində tikilib.[1][2] İnşa tarixi məscidin giriş qapısının sol tərəfində yerləşən lövhədə qeyd olunub.[3]
Qırmızı kərpicdən tikilən məscidin damı isə kirəmitlə örtülüb. Kişi və qadın hissələrinə bölünmüş məscidin içərisində ümumilikdə 153 nəfər ibadət edə bilər.[3][1] Günbəzi və minarəsi yoxdur. Tavanı taxtadandır və sütunlar üzərində dayanıb. Üç qapısı və yeddi pəncərəsi var. Pəncərələr şəbəkəlidir və tağvari formaya malikdir.[3] İbadət zalında minbər və mehrab var.[3][4]
Sovet işğalından sonra 1928-ci ildə Azərbaycanda rəsmi olaraq dinlə mübarizəyə başladılar.[5] Bir çox məscid, kilsə və sinaqoqlar maarifləndirici istiqamətlərdə istifadə üçün klubların balansına verildi.[6] Əgər 1917-ci ildə Azərbaycanda 3.000 məscid var idisə 1927-ci ildə bu rəqəm 1.700, 1928-ci ildə 1369, 1933-cü ildə isə 17 idi.[6][7] Maşxan məscidi də bu dövrdə fəaliyyətini dayandırıb və 1989-cu ilə qədər məscidin binasından anbar kimi istifadə olunub.[8]
Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etdikdən sonra məscid dindarların istifadəsinə verilib. 2 avqust 2001-ci ildə Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin verdiyi 132 nömrəli qərar ilə məscid, yerli əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin siyahısına salınıb.[9][10][11] Məsciddə Maşxan kənd məscidi dini icması fəaliyyət göstərir.[12]
- 1 2 Mistanlı, 2020. səh. 221
- ↑ Şükürzadə, İldırım. "Pensər- tolerantlıq nümunəsi - bura yeganə kənddir ki, ərazidə yaşayan sünni və şiə məzhəbindən olanların məscidləri bir-birindən 100 metr məsafədə yerləşir". Cenub.az (az.). 22 aprel 2024. 18 may 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2026.
- 1 2 3 4 "Astara rayonu Maşxan kənd İmam Hüseyn məscidi". Sirat.az (az.). 10 oktyabr 2021. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2026.
- ↑ Mistanlı, 2020. səh. 222
- ↑ Yunusov, 2004. səh. 140
- 1 2 Yunusov, 2004. səh. 141
- ↑ Ələsgərova, Nəsrin. "Ислам в Азербайджане: история и современность | Heinrich Böll Stiftung | Tbilisi - South Caucasus Region". ge.boell.org (rus). 15 yanvar 2005. 13 sentyabr 2019 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 4 sentyabr 2024.
- ↑ Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası, 2001. səh. 36
- ↑ "Azərbaycan Respublikası ərazisində dövlət mühafizəsinə götürülmüş daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin əhəmiyyət dərəcələrinə görə bölgüsünün təsdiq edilməsi haqqında". e-qanun.az (az.). 2 avqust 2001. 12 avqust 2022 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2026.
- ↑ "Lənkəran-Astara Regional Mədəniyyət İdarəsi". l-a.rmi.az. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2026.
- ↑ Şükürzadə, İldırım. "Maşxan abidələri" (PDF). Kredo qəzeti. 27 iyul 2022. səh. 16. 9 iyun 2024 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 30 yanvar 2026.
- ↑ "Məscidlər və dini icmalar - Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti". irs.gov.az. 13 oktyabr 2023 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 30 yanvar 2026.
- Azərbaycan Respublikası Məscidlərinin Ensiklopediyası (az.). Bakı: Beynəlxalq Əlhuda. 2001. səh. 310. ISBN 964-8121-59-1. 3 avqust 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 29 yanvar 2026.
- Mistanlı, Aqşin. Cənub bölgəsinin abidələr ensiklopediyası (az.). Bakı: Adiloğlu nəşriyyatı. 2020. səh. 508. ISBN 978-9952-37-379-0.
- Yunusov, Arif. Azərbaycanda İslam (PDF) (az.). Bakı: Zaman. 2004. səh. 364. ISBN 9952-8052-2-5. 5 iyul 2023 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 14 dekabr 2022.