Bu səhifədə iş davam etməkdədir. |
Məryəm Ananın Evi (türk. Meryem Ana Evi; ing. House of the Virgin Mary) —Türkiyənin Səlcuq şəhəri yaxınlığında, Efes ərazisinin ətrafında yerləşən Koressos dağında (türk. Bülbüldağı) yerləşən katolik ziyarətgahıdır. Ziyarətgah Səlcuqdan təxminən 7 kilometr (4.3 mil) məsafədədir.[1]
| Məryəm Ananın Evi | |
|---|---|
| türk. Meryem Ana Evi ing. House of the Virgin Mary | |
 Bülbüldağında yerləşən Məryəm Ananın Evi (müasir görünüş) | |
| Ölkə |
 Türkiyə |
| Status | Ziyarət və ibadət məkanı |
| Şəhər | Səlcuq, İzmir ili |
| Yerləşir | Bülbüldağı (Koressos dağı) |
| Aidiyyəti | Efes |
| Tikilmə tarixi | I əsr |
| Üslubu |
erkən xristian memarlığı; Bizans memarlığı |
| Texnikası | Daş hörgü |
| Sahəsi |
|
| Vəziyyəti | Aktiv ziyarət və ibadət məkanı |
| Rəsmi sayt | hzmeryemanaevi.com |
| Tipi | Mədəni |
| Kriteriya | iii, iv, vi |
| Təyin edilib | 2015 |
| İstinad nöm. | 1018 |
| Dövlət | Türkiyə |
| Region | Avropa və Şimali Amerika |
| 37°55′54″ şm. e. 27°19′30″ ş. u. | |
 |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Məkan XIX əsrdə Roma-katolik rahibəsi və mistiki Anne Catherine Emmerichin (1774–1824) vizyonlarında təsvir edilən məlumatların izinə düşülərək müəyyən edilmiş, bu vizyonlar isə onun ölümündən sonra Clemens Brentano tərəfindən kitab halında nəşr olunmuşdur.[2] Katolik Kilsəsi məkanın tarixi baxımdan həqiqətən Məryəmin yaşadığı ev olub-olmaması barədə rəsmi mövqe bildirməsə də, ziyarətgah aşkarlandığı vaxtdan etibarən davamlı şəkildə zəvvar ziyarətləri qəbul edir. Emmerich 3 oktyabr 2004-cü ildə Papa II İohann Pavel tərəfindən müqəddəs elan edilmişdir.
Ziyarətgah xristian və müsəlman zəvvarlar tərəfindən də ziyarət olunur; dini ənənələrdə İsanın anası Məryəmin Həvari Yəhya tərəfindən bu daş evə gətirildiyi və ömrünün sonunadək burada yaşadığına inanılır.[3][4]
II Vatikanın sənədlərindən olan Nostra Aetate layihəsi müzakirə edilərkən, maronit arxiyepiskopu Pietro Sfair xristianlar və müsəlmanlar arasında Məryəm kultu və Məryəmə ehtiram mövzusunun ortaq məqam kimi qeyd edilməsini vurğulamışdır.[5][6]
Ziyarətgah bir neçə dəfə apostol xeyir-duaları ilə yad edilmiş, həmçinin müxtəlif Roma papaları tərəfindən ziyarət olunmuşdur. Bu ziyarətlər sırasında VI Pavel, II İohann Pavel və XVI Benediktin səfərləri göstərilir.
Ziyarətgaha aparan yol üzərində ziyarətçilərin diqqətini çəkən, açar-deşiyi formasında təsvir edilən su hovuzu mövcuddur. Bəzi mənbələrdə bu məkanın erkən xristian icmaları üçün kənarda, gizli ibadət və ya vəftiz məqsədi daşıya bilən bir yer olduğu ehtimalı qeyd olunur.
Ziyarətgahın özü böyük ölçülü tikili deyil və daha çox kiçik kilsə-şapel formasında səciyyələndirilir. Daxildə bir əsas məkan və ibadət üçün altar yerləşir. Daxili kompozisiyada Məryəm heykəli və ziyarət ənənələrini əks etdirən dini atributlar ön plana çıxır.
Əsas məkana bitişik daha kiçik otaq da göstərilir. Ziyarət ənənələrində bu hissə Məryəmin istirahət etdiyi yer kimi təqdim olunur. Eyni ənənələrdə həmin otaqdan keçən axar su xətti barədə rəvayətlər mövcuddur və bu motiv günümüzdə binanın kənarındakı içməli su fontanı ilə əlaqələndirilir.
Ziyarətgahın kənarında zəvvarların niyyət və dualarını kağız və ya parça zolaqlarına yazaraq bağladıqları “arzu divarı” ənənəsi mövcuddur. Ərazidə müxtəlif bitkilər yetişdirildiyi, işıqlandırma və nəzarət vasitələrinin quraşdırıldığı, həmçinin yaxınlıqda su mənbəyinin olduğu qeyd edilir. Zəvvar ənənəsində həmin suyun şəfa və bərəkət simvolu kimi dəyərləndirildiyi hallar mövcuddur.
XIX əsrin əvvəllərində Anne Catherine Emmerich Almaniyada uzun müddət xəstə yatağında olarkən İsanın həyatının son günləri və Məryəmin həyatı barədə vizyonlar gördüyünü bildirmişdir. Onun bu vizyonları müxtəlif tanınmış şəxslərin diqqətini çəkmiş, Clemens Brentano isə Emmerichin söylədiklərini uzun müddət yazıya almışdır. Emmerichin ölümündən sonra Brentano həmin qeydlər əsasında 1852-ci ildə kitab nəşr etdirmişdir.
Emmerichin vizyonlarına əsaslanan nəşr edilmiş mətnlərdən istifadə edən fransız keşişi Abbé Julien Gouyet 18 oktyabr 1881-ci ildə Efes xarabalıqları yaxınlığında kiçik daş tikili müəyyən etdiyini bildirmişdir. Lakin onun kəşfi ilkin mərhələdə geniş qəbul olunmamışdır.
Sonrakı illərdə Sister Marie de Mandat-Grancey-nin təşviqi ilə Smyrnadan olan iki lazarist missioner 29 iyul 1891-ci ildə eyni mənbəyə əsaslanaraq tikilini yenidən müəyyən etmişdir. Mənbələrdə binanın yaxınlıqdakı Şirincə kəndi sakinləri tərəfindən uzun müddət ziyarət edildiyi, tikilinin “Panaya Kapulu” (“Məryəmə açılan qapı”) kimi tanındığı qeyd olunur. Zəvvar ənənəsində 15 avqust tarixi Məryəmlə bağlı dini mərasim günü kimi xüsusi yer tutur.
Mənbələrə görə Sister Marie de Mandat-Grancey ərazinin alınması, bərpası və qorunması prosesində əsas rol oynamış, bu fəaliyyət 1915-ci ilə qədər davam etmişdir.
Bərpa olunmuş hissə ilə qədim qalıqların sərhədinin vizual şəkildə ayrıldığı, bəzi tədqiqatçılar tərəfindən Məryəmlə Efes arasında əlaqənin tarixən gec dövrlərdə gücləndiyi barədə mülahizələrin irəli sürüldüyü qeyd edilir. Digər yanaşmalarda isə V əsrə aid Məryəm Kilsəsinin mövcudluğu ənənənin əsaslandırılması kimi göstərilir.
Roma-katolik kilsəsi ziyarətgahın tarixi autentikliyi barədə elmi cəhətdən qəti nəticə kimi təqdim olunan rəsmi qərar verməmişdir. Bununla belə, XIX əsrin sonlarından etibarən ziyarət ənənəsinə müsbət münasibət göstərildiyi, daha sonrakı dövrlərdə ziyarətgahın “müqəddəs məkan” statusunda qəbul edildiyi barədə məlumatlar mövcuddur. Məkan həm xristian, həm də müsəlman ziyarətçilər tərəfindən ehtiramla ziyarət edilir. 15 avqust tarixində Məryəmlə bağlı liturgik mərasimlərin keçirildiyi qeyd olunur.
Mənbələrə görə VI Pavel 26 iyul 1967-ci ildə, II İohann Pavel 30 noyabr 1979-cu ildə, XVI Benedikt isə 29 noyabr 2006-cı ildə ziyarətgaha səfər etmişdir.
Mənbələrdə Efes yaxınlığındakı erkən xristian abidələrinin bərpası və mühafizəsi ilə bağlı müxtəlif qeyri-kommersiya təşəbbüslərinin fəaliyyəti qeyd olunur. Bu çərçivədə Meryem Ana Evinin də qorunması və saxlanması istiqamətində işlər aparıldığı bildirilir.
Bəzi mənbələrdə Meryem Ana Evinin müxtəlif ölkələrdə yaradılmış nüsxələrinin mövcud olduğu göstərilir. Bu siyahıya Yamayka, ABŞ (Vermont), Niderland (Eyndhoven), Argentina (Buenos Ayres), Braziliya (Rio-de-Janeyro ştatı), Bosniya və Herseqovina (Mejduqorye) kimi məkanlar daxil edilir.
- ↑ Frommer's Turkey by Lynn A. Levine 2010 ISBN 0-470-59366-0 pages 254–255
- ↑ Sitat səhvi: Yanlış
<ref>teqi;Shoemakeradlı istinad üçün mətn göstərilməyib - ↑ The Catholic Encyclopedia, Volume XIV, Copyright © 1912 by Robert Appleton Company, Online Edition Copyright © 2003 by K. Knight [1]
- ↑ Home of the Assumption: Reconstructing Mary's Life in Ephesus by V. Antony John Alaharasan 2006 ISBN 1-929039-38-7 page 38
- ↑ George-Tvrtkovic, Rita. "Merye Ana Evi, Marian Devotion and the Making of "Nostra aetate" 3". The Catholic Historical Review. 103 (4). Autumn 2017: 755–781. doi:10.1353/cat.2017.0186. İstifadə tarixi: 30 iyun 2024.
- ↑ Stackaruk, Christian. Retrieving MENA Catholics' Contributions to 'Nostra Aetate'. thesis (Tezis). Toronto, Ontario: University of St. Michael's College and the University of Toronto. 2022. İstifadə tarixi: 16 aprel 2025.