Kömək
Bu səhifəni kitabınıza əlavə edin
Kitabı göstər (0 səhifə)
Səhifə təklif edinMusa ibn Müslihəddin ibn Qılınc (türk. Musa bin Muslihiddin bin Kılıçın) və ya Mərkəz Əfəndi (türk. Merkez Efendi; 1463[1], Dənizli – 1552[1], İstanbul) — Osmanlı dövrünün islam alimi və sufi şeyxi olmuşdur. O həmçinin, bir çox faydaları ilə yanaşı ruhi xəstəliklərin müalicəsində təsirli olduğuna inanılan müalicəvi məcun — "mesir məcunu"nun banisi kimi tanınır.[2]
| Mərkəz Əfəndi | |
|---|---|
| Doğum tarixi | 1463[1] |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 1552[1] (88–89 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Həyat yoldaşı | |
Musa ibn Müslihəddin ibn Qılınc 1463-cü ildə Dənizli vilayətinin Buldan rayonunda yerləşən Ağcaköydə (o dövrdə Sarımahmudlu adlanırdı) anadan olmuşdur.[3][4] Atasının adı Mustafa idi. O, 1478-ci ildə Bursa şəhərinə, 1493-cü ildə isə dini təhsil almaq üçün İstanbula getmişdir. O, burada Xızır Vəlüyiddin Əfəndi ve Mövlana Əhməd Paşa’dan dersler almıştır.[5] Onun digər müəllimi xəlvətilik təriqətinin bir qolunun banisi olan Sünbül Əfəndi idi.[6] Osmanlı sultanı I Səlimin hakimiyyəti dövründə (hakimiyyəti: 1512–1520-ci illər) Manisaya göndərilmiş, sultanın cariyəsi Ayşə Həfsə Sultanın adını daşıyan külliyyədə xidmət etmişdir. 1529-cu ildə Sünbül Əfəndinin varisi kimi yenidən İstanbula qayıtmışdır. Alimlər tərəfindən ehtimal olunur ki, 1551-ci ildən ölümünə qədər I Səlimin qızlarından Şah Sultan ilə qısa müddətli evlilik yaşamışdır. İlk evliliyindən iki oğlu — Dərviş Çələbi və Əli Çələbi, həmçinin Ümmü Xatun adlı bir qızı olmuşdur.[7]
Mərkəz Əfəndi 40–45 müxtəlif ot və ədviyyatın qarışığından hazırladığı, saqqıza bənzər məcun olan "mesir məcunu"nun yaradıcısı kimi tanınır.[8] O, Manisada yerləşən ruhi xəstəxanada bu məcunu ruhi xəstəliklərdən əziyyət çəkən xəstələrin müalicəsində tətbiq etmiş və həmin müəssisədə baş həkim kimi fəaliyyət göstərmişdir.[2][9] Bununla belə, bəzi tədqiqatçılar bu iddianı inandırıcı hesab etmirlər.[10] Buna baxmayaraq, Mərkəz Əfəndi xalq arasında mesir macunu ilə sıx şəkildə əlaqələndirilir. Hər il 22 mart tarixində Manisada keçirilən "Mesir Məcunu Festivalı" zamanı minarənin şərəfəsindən simvolik Mərkəz Əfəndi fiquru tərəfindən mesir macunu izdihamın üzərinə səpələnir.[7]
Son dövrlərdə Dənizli vilayətində yaradılmış yeni ikinci dərəcəli bələdiyyə və rayon onun şərəfinə Mərkəzəfəndi adlandırılmışdır. İstanbulun Zeytunburnu rayonunda Mərkəzəfəndi adlı məhəllə və Mərkəzəfəndi qəbiristanlığı mövcuddur. Onun adını daşıyan müxtəlif ictimai müəssisələr var. Bunlara Manisada dövlət xəstəxanası,[11] peşə və texniki Anadolu liseyi,[12] eləcə də İstanbulda ibtidai məktəb daxildir.[13] Zeytunburnu Bələdiyyəsi hər il onun adını daşıyan Tibb Festivalı təşkil edir.[14]
- ↑ 1 2 3 4 Deutsche Nationalbibliothek Record #119144352 // Gemeinsame Normdatei (alm.). 2012—2016.
- ↑ 1 2 Orman, Turcel. "Mesir macunu faydaları, mesir macunu içinde neler var?". Milliyet (türk). 30 aprel 2018. İstifadə tarixi: 14 iyul 2018.
- ↑ "Merkez Efendi". www.turbeler.org.tr. 6 oktyabr 2011 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ Ömer Menekşe: “İstanbul Camileri” As Kitap syf.126-128
- ↑ "Merkez Efendi deyip geçmeyin". 12 may 2011. 17 noyabr 2011 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ "Merkez Efendi Camii". Zeytinburnu Müftülüğü:. 10 mart 2014 tarixində arxivləşdirilib.
- ↑ 1 2 "TDV İslâm Ansiklopedisi". TDV İslâm Ansiklopedisi.
- ↑ Bayat, Ali Haydar, Manisa Mesir Bayramı ve Darüşşifası, Manisa 1981, s. 26.
- ↑ "Merkez Efendi Kimdir?". İslam ve İhsan.
- ↑ Emecen, Feridun Mustafa, XVI. Asırda Manisa Kazâsı, Ankara 1989, s. 96.
- ↑ "Manisa Merkezefendi Devlet Hastanesi" (türk). Sağlık Bakanlığı. İstifadə tarixi: 15 iyul 2018.
- ↑ "MANİSA YUNUSEMRE Merkez Efendi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi" (türk). Milli Eğitim Bakanlığı. İstifadə tarixi: 15 iyul 2018.
- ↑ "İSTANBUL ZEYTİNBURNU Merkezefendi İlkokulu" (türk). Milli Eğitim Bakanlığı. İstifadə tarixi: 15 iyul 2018.
- ↑ "Merkezefendi Tıp Festivali" (türk). Zeytinburnu Belediyesi. İstifadə tarixi: 15 iyul 2018.