Lançjou mal ətli əriştəsi — Çinin Lançjou şəhərinə məxsus mal əti şorbalı əriştə yeməyi. Bu yemək uzun tarixə malik olmuş, resepti isə mədəni amillər, mövcud ərzaq növləri və yerli yeniliklər səbəbilə bölgələrə görə fərqlənmişdir.
| Lanşjou mal ətli əriştəsi | |
|---|---|
 | |
| Aid olduğu milli mətbəxlər | |
| Çin mətbəxi | |
| Mənşəyi | |
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
.jpg)
Lançjou mal əti əriştəsi adını Qansu vilayətində yerləşən, Sarı çay boyunca uzanan və qədim İpək yolunun dayanacaqlarından biri olmuş Lançjou şəhərindən almışdır. Tan sülaləsi dövründə müsəlman huy icması müsəlman qida qaydalarına uyğun, hazırlanması asan inqrediyentlərdən ibarət mal əti şorbalı əriştə növü inkişaf etdirmişdir.[1][2][3] Yerli rəvayətlərə görə, bu yeməyin yaradıcısı Lançjoudan olan huy mənşəli Ma Baotsi adlı şəxs olmuşdur. Çində müxtəlif növ mal əti şorbalı əriştə yeməkləri mövcud olmuş, bu çeşidlilik ölkənin şərq hissəsinə nisbətən qərb bölgələrində daha geniş yayılmışdır.[4]
1990-cı illərdə bu yemək təzə, çox əlverişli və qidalandırıcı fastfud növü kimi ölkə miqyasında populyarlıq qazanmışdır.[5][6]
2001-ci ildə Lançjou mal əti əriştəsi Çinin üç əsas fastfud növündən biri kimi müəyyən edilmişdir.[7] 2010-cu ildə yemək mənşəyi qorunan məhsulun Çin ekvivalenti statusu almışdır.[6] Lançjou mal əti əriştəsinin hazırlanma bacarığı 2021-ci ildə Çinin milli qeyri-maddi mədəni irs siyahısına daxil edilmişdir.[5]
Ənənəvi Lançjou mal əti şorbalı əriştəsi səkkiz müxtəlif əriştə formasından biri ilə hazırlana bilmişdir: ən nazik, daha nazik, nazik, qalın, daha qalın, prizma formalı (jiuye), enli və daha enli.[8] Ən nazik növ "spagettinin təxminən üçdə iki qalınlığında dairəvi əriştə" kimi təsvir edilmişdir, "daha nazik" və "nazik" növlər isə ölçü baxımından, demək olar ki, spagettiyə bərabər olmuşdur. "Qalın" və "daha qalın" növlər daha iri dairəvi əriştələr olmuşdur. "Prizma", "enli" və "daha enli" növlər yastı və nazik formada olub fərqli tekstura təmin etmişdir. Bundan əlavə, "Çyaomaylenq" (qarabaşaq formalı bucaqlı əriştə) adlanan daha yeni bir növ də meydana çıxmışdır ki, bu növ kəskin kənarları ilə seçilmişdir.[9]
Dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən bir çox restoran bu yeddi əsas növlə məhdudlaşmayan əriştə formaları təqdim etmişdir. Bu müxtəliflik əriştə hazırlama texnikasının inkişafı və yerli mədəniyyətlərin təsiri ilə bağlı olmuşdur. Çin Xalq Respublikasında Lançjou mal əti şorbası üzrə ixtisaslaşmış restoranlarda müştərilərə əriştənin hazırlanma prosesini izləmək imkanı verilmişdir; bu proses bəzi hallarda Din Tai Fung restoran şəbəkəsinin istehsal xəttinə bənzər açıq mətbəx quruluşunda təşkil edilmişdir. Əl ilə hazırlanan əriştənin xəmiri adətən bir gün əvvəl yoğrulmuş, lakin əriştə formaya salınmazdan dərhal əvvəl əl ilə dartılaraq hazırlanmışdır. Dartma prosesi sürətli olmuş və bir neçə dəqiqə davam etmiş, bu müddət ərzində xəmir dəfələrlə diyirlədilmiş, dartılmış və fırladılmışdır. Əriştə formaya salındıqdan dərhal sonra qaynar suya salınmış və tam bişənədək qaynadılmışdır.[10]
- ↑ Newby, Jake. "Chinese Takeout: The Cult Fame of Lanzhou's Most Famous Noodles". Radiichina. 2020.
- ↑ Lonely Planet Food, The World's Best Spicy Food, Lonely Planet, 2017
- ↑ Nate Tate, Feeding the Dragon: A Culinary Travelogue Through China with Recipes, Andrews McMeel Publishing, 2011
- ↑ "Recipes of China: Lanzhou Beef Noodle Soup". 29 iyul 2021 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2022.
- 1 2 "兰州牛肉面：一种特色面食的碗里乾坤". 24 avqust 2023.
- 1 2 Fu, Jia-Chen; King, Michelle T.; Klein, Jakob A., redaktorlar Modern Chinese Foodways (ingilis). The MIT Press. 4 mart 2025. doi:10.7551/mitpress/15518.001.0001. ISBN 978-0-262-38164-2.
- ↑ "国家机关事务管理局". www.ggj.gov.cn. İstifadə tarixi: 20 iyun 2025.
- ↑ "兰州 | 一座包容的城市_社会民生_兰州网络广播电视台". www.lztv.tv. İstifadə tarixi: 4 fevral 2022.
- ↑ "兰州三大名片之一碗面". 兰州市人民政府. 29 noyabr 2020 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 15 fevral 2022.
- ↑ Moorman, Adam. "Noodle, Lanzhou". Berkshine. İstifadə tarixi: 22 yanvar 2022.