Koma, daxma, barak, budka və ya köşk — adətən sığınmaq üçün nəzərdə tutulmuş sadə və kiçik tikililər.[1] Müasir dövrdə isə tualet, mühafizə və bu kimi məqsədlərlə hazırlanan daha nizamlı konstruksiyalar üçün "budka" (və ya köşk) ifadəsi də işlədilir.[2]
Bu tikililərin inşasında ərazidə tapılan materialların növündən asılı olaraq müxtəlif və ucuz vasitələrdən istifadə oluna bilər. Məsələn; buz, dəri, quş lələyi, saman, palma yarpaqları və ya palçıqdan sürətli şəkildə komalar düzəltmək mümkündür. Daimi yaşayış və ya konkret bir fəaliyyət üçün nəzərdə tutulan strukturlarda isə metal və taxta kimi materiallar daha sistemli şəkildə yerləşdirilir.
Bu tikililər çox vaxt müvəqqəti sığınacaq məqsədilə qurulsa da, bəzi qəbilələr həyatlarını daxma tipli bu cür evlərdə keçirirlər.[3]
Koma əlverişsiz hava şəraitindən və vəhşi heyvanlardan mühafizə olunma üsullarının — külək sipərləri (küləkdən mühafizə olunmaq üçün nəzərdə tutulmuş xüsusi çəpərlər) və ya mağara kimi sığınacaqların — sonrakı inkişaf mərhələsini təşkil edir. Komalar ilkin olaraq çöl ərazilərində meydana çıxmış və funksional baxımdan soyuq iqlimli regionlar üçün səciyyəvi olan yeraltı yaşayış tikililəri ilə oxşarlıq təşkil etmişdir. Bataqlıq ərazilərdə komaların yerləşdirilməsi üçün su səviyyəsindən yuxarıya qaldırılmış dirəklər üzərindəki platformalardan və ya torpaq bəndlərdən istifadə olunmuşdur.[4]
İlk komalar ən sadə günbəzvari formaya malik olmuş və budaqlarla kollardan inşa edilmişdir. Cəmiyyətin inkişafı ilə əlaqədar olaraq bu tikililərin forması da dəyişmiş, əvvəlcə konusvari, daha sonra isə dördbucaqlı struktura keçmişdir. Komanın damının forması da iki maili (ikiyamaclı) damla əvəz edilmiş və bu proses nəticəsində komanın ümumi görünüşü tədricən müasir yaşayış evinə yaxınlaşmışdır.[4]
- Rondavel — Mərkəzi və Cənubi Afrika
- Mokhoro — Mərkəzi və Cənubi Afrika
- Alaçıq — Mərkəzi və Şimali Asiya
- Tipi — Mərkəzi Şimali Amerika
- Tule hut — Sahilyanı Şimali Amerika, Qərb sahilləri, Şimali Kaliforniya
- Cabana
- Kabano
- Hytte — Norveç
- Barracks
- İqlu
- Quinzhee
- Burdei — Ukrayna, Kanada
- Quonset
-
Apaçi koması. -
Finlandiyada koma -
Duş almaq üçün yaradılmış komalar
-
Filippində koma
- ↑ "History of the Huts". 10th Mountain Division Hut Association (ingilis). İstifadə tarixi: 24 noyabr 2025.
- ↑ "Hut - Etymology, Origin & Meaning". Online Etymology Dictionary. İstifadə tarixi: 21 noyabr 2025.
- ↑ Oxford English Dictionary Second Edition on CD-ROM (v. 4.0) © Oxford University Press 2009
- ↑ 1 2 Кобалевский Владимир Лукич. Организация и экономика жилищного хозяйства СССР. Издательство Наркомхоза РСФСР. 1940. səh. 21.
- "ARHIstroika: конструкции народных жилищ". 2 aprel 2015 tarixində orijinalından arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 1 aprel 2015.