Kollektiv şüursuzluq — analitik psixologiyanın banisi Karl Qustav Yunq tərəfindən elmi dövriyyəyə daxil edilmiş konsepsiya. Bu təlim Ziqmund Freydin "fərdi şüursuzluq" nəzəriyyəsinə qarşı qoyulmuşdur.
Yunq fərdi erotik meyllərin şəxsiyyətin formalaşmasında rolunu inkar etmədən, psixoloji baxımdan daha güclü olan kollektiv şüursuzluğa önəm verir. Freydin fərdi şüursuzluğu erkən uşaqlıqda meydana gəlirdisə, Yunqun kollektiv şüursuzluğu anadangəlmə psixoloji strukturdur.
Kollektiv şüursuzluq bir nəsildən digərinə şüursuz şəkildə ötürülən bəşəri təcrübəni özündə cəmləşdirir. Yunq bu prosesdə bioloji faktorlardan çox, mənəvi və irsi psixi strukturların rolunu vurğulamışdır. Onun fikrincə, bu fenomenin ən ideal təzahürləri miflərdir.[1]
Yunq şəxsiyyətin strukturunda daha dərin qatda mövcud olan kollektiv şüursuzluğu ən güclü və təsirli psixi sistem hesab edir. Patoloji hallarda bu sistem eqonu və fərdi şüursuzluğu ört-basdır edə bilir.
Kollektiv şüursuzluq özündə həm müasir insanın, həm də qədim əcdadların hafizəsinin gizli izlərini birləşdirir. Yunqun qeyd etdiyi kimi: > "Kollektiv şüursuzluq hər bir fərdin beyin strukturunda yaranan insan təkamülünün ruhi səltənətidir."
Bu səbəbdən kollektiv şüursuzluğun məzmununa fərdi təcrübələr deyil, bütün bəşəriyyətə aid olan ümumi irs — arxetiplər aiddir.
- Qorxmaz Quliyev — XXI əsr ədəbi tənqidi.
- ↑ "Arxivlənmiş surət". 8 mart 2016 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 9 noyabr 2013.