Kanada irqası (lat. Amelanchier canadensis) — bitkilər aləminin gülçiçəklilər dəstəsinin gülçiçəyikimilər fəsiləsinin i̇rqa cinsinə aid bitki növü.
| Kanada irqası | ||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| | ||||||||||
| Elmi təsnifat | ||||||||||
|
Domen: Klad: Ranqsız: Aləm: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Klad: Dəstə: Fəsilə: Yarımfəsilə: Triba: Yarımtriba: Cins: Növ: Kanada irqası |
||||||||||
| Beynəlxalq elmi adı | ||||||||||
| ||||||||||
Şimali Amerikada, Avropada, Asiyada təbii halda bitir.
Hündürlüyü təxminən 6 m, dərin olmayan, ancaq enli kökümsovlu ağac və ya iri, çoxgövdəli koldur. Enli, oval, seyrək çətiri nazik, sallaq budaqlarla formalaşmışdır. Gözəl zoğalarına görə bu kolun qışda çılpaq budaqları göyün fonunda zərif şəkil əmələ gətirir. Kolun cavan budaqları qırmızımtıl rənglidir. Yarpaqları sadə yumurtavari, enli 1–5,5 sm uzunluğunda, 1,8–2,8 sm enində, dairəvi gövdədədn çıxan dişli meyvəsi 8–15 mm uzunluğundadır. Erkən yazda bir az qırmızımtıl, yayda göyümtül, payızda tünd qırmızı, qızılı xallıdır. Çiçəkləri süpürgəçiçəkli olub, 4–10 çiçək bir yerdə toplaşır. Çiçəkləməsi bir həftədən çox olmur. Çiçəkləmə vaxtı — yazın axırları və ya yayın əvəlində bütün kolu bürüyən ağ çiçəkləri salxım çiçək quruplarına yığılmışdır (bir çiçək qurupdanda 12-dək çiçək olur). Bu kol çiçəklədikdən sonrada dekorativliyini itirmir. Onda şirin, dadlı, tünd al qırmızı rəngli, göyümtül çaları, parlaq salxımları gözəl yarpaqların fonunda bilinən meyvələr əmələ gəlir. Toxumları 7–10 mm diametrində tünd bənövşəyi rəngdə olur.
İstisevən, rütubətə və torpağa tələbkar, şaxtaya davamlı bitkidir. Yazda azot, payızda kalium-fosfat verilməlidir.
Böyük Qafqazda təbii halda rast gəlinir. Azərbaycanda yeni salınan park və bağlarda mədəni şəraitdə becərilir.
Ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısını alır. Tək və qrup əkinlərində arxa planda canlı çəpərlərin salınmasında gözəl görünür. Sıx əkinlərdə yerləşdirilməklə bitkinin dekarativliyi itir. Yarpağı tökülən bitkilərlə birgə əkildikdə qışda bağa xüsusi gözəllik verir.
- Aronia canadensis (L.) Farw.
- Mespilus amelanchier var. canadensis (L.) Castigl.
- Mespilus canadensis L.
- Pyrus canadensis (L.) Billb.
- Amelanchier austromontana Fernald
- Amelanchier botryapium (L.f.) Borkh.
- Amelanchier botryapium var. conferta Farw.
- Amelanchier botryapium lancifolia Simon-Louis ex Zabel
- Amelanchier botryapium var. obovalis Farw.
- Amelanchier canadensis var. alnifolia Farw.
- Amelanchier canadensis var. botryapium (L.f.) Torr. & A.Gray
- Amelanchier canadensis grandiflora Zabel
- Amelanchier canadensis subvar. lancifolia (Dippel) Asch. & Graebn.
- Amelanchier canadensis lancifolia Dippel
- Amelanchier canadensis var. oblongifolia Torr. & A.Gray
- Amelanchier canadensis var. ovalis G.B.Emers.
- Amelanchier canadensis var. semi-integrifolia Farw.
- Amelanchier canadensis var. subintegra Fernald
- Amelanchier lancifolia Zabel
- Amelanchier lucida (Fernald) Fernald
- Amelanchier neumanniana (Tausch) M.Roem.
- Amelanchier oblongifera Ashe
- Amelanchier oblongifolia (Torr. & A.Gray) M.Roem.
- Amelanchier oblongifolia var. walteri M.Roem.
- Amelanchier sera Ashe
- Amelanchier spicata Decne.
- Amelanchier stolonifera var. lucida Fernald
- Aronia affinis J.C.Neumann ex Tausch.
- Aronia botryapium (L.f.) Pers.
- Aronia botryapium var. racemosa (Lam.) Pers.
- Aronia latifolia Riddell
- Aronia ovalis Elliott
- Crataegus amoena Salisb.
- Crataegus racemosa Lam.
- Mespilus amelanchier var. nivea (Marshall) Castigl.
- Mespilus arbutifolia var. virginiana (Mill.) Castigl.
- Mespilus glabra Nutt. ex Hook.
- Mespilus nivea Marshall
- Mespilus virginiana Mill.
- Pyrus botryapium L.f.
- Pyrus neumanniana Tausch
- Pyrus ovalis Bigelow
- Pyrus tenuifolia Stokes
- ↑ The Plant List (ing.). 2010.