Hamar dağdağan

Hamar dağdağan Rusiya (Krım), Kiçik Asiya, İran və Qafqazda dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəklikdə yayılıb.

Hamar dağdağan Böyük və Kiçik Qafqazda dəniz səviyyəsindən 1000 m yüksəkliklərdə, Kür-Araz ovalığında, Naxçıvan MR-də, Lənkəranda (Diabar) və s. rayon ərazilərində təsadüf edilir.

Hamar dağdağan Azərbaycanın nadir bitkisidir. NT.

Dağətəklərində quru daşlı yamaclarda təbii halda bitir.

Hamar dağdağanın Azərbaycanda arealı geniş deyildir.

Hündürlüyü 15 m olan alçaqboylu ağacdır. Gövdəsinin qabığı hamardır. Cavan zoğları qəhvəyi və ya qonur, yaşlı gövdəsinin qabığı isə bozumtul-qonur rəngdədir. Cavan budaqlar açıqqonur və ya açıqqəhvəyi rəngdədir. Yarpaqların qaidəsi dairəvi-pazşəkilli, kol formalarında isə, demək olar ki, ürəkvaridir. Yarpaqların ucu iti, xırda mişarkənarlı, sarımtıl-yaşıl (xüsusən alt tərəfdən), hamar, bəzən kələ-kötür, uzunluğu 4–7 sm, eni 4 sm olub, çılpaq saplaq üzərində yerləşmişdir. Aprel-may ayında çiçəkləyir. Meyvələri şarformalı, qırmızımtıl, 1–2 sm uzunluqda olub, uzun, çılpaq meyvə saplağı üzərində yerləşmişdir. Meyvəsi kürə formalıdır, uzun saplağı vardır. Çəyirdəyi zəif qırışıqlı olub, dairəvidir.

Hamar dağdağan əsasən generativ yolla çoxalır.

Başlıca olaraq insan fəaliyyəti və bəzi abiotik amillərin təsiridir.

Hamar dağdağan mədəni şəraitdə becərilir.

Hamar dağdağanın qəbul edilmiş qoruma tədbiri yoxdur.

Azərbaycanın "Qırmızı kitabı"na salınması tövsiyə edilir.

• Деревья и кустарники СССР. Т.4. 1951.;
• Флора Азербайджана. т.6.1955;
• Azəraycanın ağac və kolları. I cild. 1961;
• Azərbaycan florasının konspekti. I–III cildlər.2005;2006;2008;
• Naxçıvan MR florasının taksonomik spektrı.2008;
• Naxçıvan MR-nın flora müxtəlifliyi və onun nadir növlərinin qorunması.2011.

• Tofiq Məmmədov, Elman İsgəndər, Tariyel Talıbov. Azərbaycanın nadir ağac və kol bitkiləri. Bakı: Elm, 2014, 380 səh.

http://dendrologiya.az/?page_id=112 Arxivləşdirilib 2019-11-17 at the Wayback Machine