Həsən Quliyev (etnoqraf)

Həsən Quliyev 1924-cü ildə Quba rayonunun Sirt Çiçi kəndində anadan olmuşdur. Orta təhsilini Quba Pedaqoji Texnikumunda tamamladıqdan sonra bir müddət doğma kəndində rus dili müəllimi işləmişdir. Daha sonra N. Nərimanov adına Dövlət Tibb İnstitutuna daxil olsa da, İkinci Dünya müharibəsinin başlaması ilə əlaqədar təhsilini yarımçıq qoyaraq cəbhəyə yollanmışdır.

Müharibə illərində Birinci Ukrayna ordusunun tərkibində Şimali Qafqaz cəbhəsində vuruşmuş, göstərdiyi şücaətlərə görə 18 dəfə orden və medallarla təltif olunmuşdur.

Müharibədən qayıtdıqdan sonra Azərbaycan Dövlət Universitetinin Tarix fakültəsinə daxil olmuş, buranı fərqlənmə diplomu ilə bitirmişdir.

1953-cü ildə Moskvada, SSRİ EA Etnoqrafiya və Antropologiya İnstitutunda "Azərbaycan kəndlilərinin məişət mədəniyyəti" mövzusunda müdafiə edərək Azərbaycanda etnoqrafiya sahəsində ilk mütəxəssis dərəcəsini almışdır.

1954-cü ildə Azərbaycan Dövlət Muzeyində Etnoqrafiya şöbəsini təşkil etmişdir. 1958-ci ildə bu şöbə Azərbaycan SSR Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutuna verilmiş və Həsən Quliyev həmin dövrdə etnoqrafiya ixtisası üzrə yeganə elmi dərəcəli mütəxəssis olduğu üçün yeni yaradılan strukturun rəhbərliyi ona həvalə edilmişdir.

1969-cu ildə Gürcüstan SSR Elmlər Akademiyasının Tarix İnstitutunda "Azərbaycan xalqının əkinçilik mədəniyyəti" mövzusunda dissertasiya müdafiə etmişdir. Bu iş Azərbaycan etnoqrafiyasında əkinçilik mədəniyyətinə həsr olunmuş ilk və fundamental tədqiqat hesab olunur.

O, 200-dən artıq elmi məqalənin və 15 monoqrafiyanın (kitabın) müəllifidir. Onun fundamental əsərləri sırasında "Azərbaycan xalqının əkinçilik mədəniyyəti", "Azərbaycanda qədim dini ayinlər və onların məişətdə qalıqları" və Ümummilli Lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 75 illiyinə həsr edilmiş "Azərbaycanlılar" (etnoqrafik oçerklər) monoqrafiyası xüsusi yer tutur. Əsərləri ABŞ, Almaniya, Türkiyə, Rusiya və digər ölkələrdə nəşr edilmişdir.

Həsən Quliyev həmçinin pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuş, BDU və ADPU-da mühazirələr oxumuşdur. Onun rəhbərliyi altında 30-dan çox elmlər namizədi və doktoru yetişmişdir.

Həsən Quliyev Novruz bayramının dini deyil, milli və tarixi bir bayram olduğunu elmi şəkildə əsaslandıran ziyalılardan biri olmuşdur. O, 1991-ci ildə Heydər Əliyevin hakimiyyətə gəlişini dəstəkləyən və müraciət imzalayan məşhur "91-lər" qrupunun üzvü olmuşdur.

Professor Həsən Quliyev 6 oktyabr 2001-ci ildə vəfat etmişdir.

• Metal və xalq sənətkarlığı — Azərbaycan Milli Kitabxanasının elektron resursu.
• Azərbaycanda qədim dini ayinlər və onların məişətdə qalıqları — Azərbaycan Milli Kitabxanasının elektron resursu.
• Библиография этнографии Азербайджана (Azərbaycan etnoqrafiyasının biblioqrafiyası) — Azərbaycan Milli Kitabxanasının elektron resursu.
• Гулиев, Г. А. (1961). Этнография Азербайджана за 40 лет (Quliyev, H. A. (1961). Azərbaycan etnoqrafiyası – 40 il). Советская этнография.
• Гулиев, Г. А. (1953). Социалистическая культура и быт колхозного крестьянства Азербайджана (по материалам Кубинского района) (Quliyev, H. A. (1953). Azərbaycan kolxoz kəndliliyinin sosialist mədəniyyəti və məişəti (Quba rayonu materialları əsasında)). Moskva.
• Гулиев, Г. А. (1985). Традиции и инновации в свадебной обрядности азербайджанцев (Quliyev, H. A. (1985). Azərbaycanlıların toy mərasimlərində ənənələr və yeniliklər). Азербайджанский этнографический сборник, № 5. Bakı: Elm, s. 131.
• Гулиев, Г. А. (1962). Народы «шахдагской группы» (Quliyev, H. A. (1962). “Şahdağ qrupu” xalqları). В кн.: Народы Кавказа. Moskva.

• Quliyeva, Nərgiz. Azərbaycanda etnoqrafiya üzrə ilk elmlər doktoru və professor (PDF) (az.). Bakı: "Elm" qəzeti. 2024. 7.
• Etnoqrafiyadan etnologiyaya doğru: Azərbaycanda müasir etnoloji araşdırmalar (PDF) (az.). Bakı: Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası, Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu. 2013. 10–20.