Həsən Ənvər Paşa (türk. Hasan Enver Paşa; 1857, İstanbul – 1929, İstanbul) — Osmanlı imperiyası paşası və polyak-serb mənşəli general.
| Həsən Ənvər Paşa | |
|---|---|
| türk. Hasan Enver Paşa | |
 Həsən Ənvər Paşanın portreti, 1890 | |
| Şəxsi məlumatlar | |
| Doğum tarixi | 1857 |
| Doğum yeri | |
| Vəfat tarixi | 1929 (71–72 yaşında) |
| Vəfat yeri | |
| Vətəndaşlığı | |
| Uşağı | 5 (Celile Hanım daxil olmaqla) |
| Atası | Mustafa Cəlaləddin Paşa |
| Hərbi fəaliyyəti | |
| Mənsubiyyəti |
 Osmanlı imperiyası |
| Xidmət illəri | 1876-1908 |
| Rütbəsi | mirliva |
Həsən Ənvər Paşa 1857-ci ildə İstanbulda anadan olub.
Atası 1848-ci il inqilabları zamanı Prussiyanın Polşaya hücumu ilə başlayan uğursuz üsyanda iştirak etdikdən sonra Osmanlı imperiyasına sığınmış və Mustafa Cəlaləddin adı ilə Osmanlı ordusunda xidmət etmiş Konstanti Borzeçki idi. Anası serb əsilli Ömər Lütfi Paşanın qızı idi.
Mekteb-i Sultanini (Sultan məktəbi) bitirdikdən sonra Parisdə mühəndislik təhsili alır və alman əsilli Osmanlı sərkərdəsi Mehmed Əli Paşanın qızı Leyla xanımla evlənir. Onların bu evlilikdən beş övladı: Cəlilə xanım (1879-1957), Mustafa Cəlaləddin (1880-1919), Münəvvər (1885-1942), Mehmed Əli (1892-1915), Sara dünyaya gəlir. Qızı Cəlilə xanım şair Nazim Hikmətin, Münəvvər xanım isə şair Oqtay Rüfətın anası olub.
Həsən Ənvər Paşa özünü dindar bir müsəlman kimi təqdim etsə də, gizlicə Eduard adını qəbul etmişdi. O, şərab içib, xristianlarla (macar və polyaklar) dostluq edirdi.[1]
O, 1868-ci ildə 262 qeydiyyat nömrəsi ilə təhsil aldığı Mekteb-i Sultanini (Sultani məktəbi) 1875-ci ildə bitirib. Hərbi Akademiyanı bitirdikdən sonra isə atası kimi Osmanlı zabiti oldu. İlk təyinatı Avstriyaya hərbi attaşe vəzifəsinə idi. O, 1897-ci il Osmanlı-Yunanıstan müharibəsini izləmək üçün Yıldız sarayında Hərbi Təftiş Komitəsinin yaradılmasında iştirak etmiş və daha sonra Salonikidəki Volos (Βόλος) liman şəhərinin ələ keçirilməsindən sonra oradakı bölmənin komandiri təyin edilmişdir.
1898-ci ildə o, Kubanın İspaniyaya qarşı üsyanını izləməsi üçün təyin edildi. İddia edilir ki, bu tapşırığın səbəbi Krit üsyanı zamanı Sultan II Əbdülhəmidin qiymətləndirməsi üçün oxşar təcrübələr qazanmaq idi.
1901-ci ildə o, Boksçular üsyanında iştirak edən Uyğur müsəlmanlarına kömək etmək üçün göndərilən Məsləhətçi Heyətinə rəhbərlik etmişdir. Nümayəndə heyətinin digər üzvləri arasında Dadaylı alim və Bülənd Ecevitin babası Mustafa Şükrü Əfəndi və Ənvər Paşanın qaynı polkovnik Nazım da var idi.
Təqaüdə çıxdıqdan sonra Ərənköydə bir məktəb qurdu.O, həmçinin Ədəbiyyat-ı Ümumi Ədəbiyyat məcmuəsində (Ümumi Ədəbiyyat jurnalı) türk tarixi ilə bağlı məqalələr dərc etdirdi. O, 1929-cu ildə İstanbulda vəfat etdi.[2]
Latın Amerikası üzrə işləri ilə tanınan akademik və yazıçı Mehmed Nəcati Qutlunun 1898-ci ilə aid sənədinə əsaslanaraq, Kubanın Ankaradakı səfiri Ernesto Qomez Abaskal Osmanlıların Kubaya olan marağını araşdırdı. O, həmçinin Həsən Ənvərin Kubadan göndərdiyi hesabatlardan birində ağır yaralandığını bildirdiyini də öyrənir. Kifayət qədər məlumat toplamadığını görüncə bu barədə roman yazmaq qərarına gəlir və "Havanadakı türk sevgisi" romanını ərsəyə gətirir.[3] Romanın türk dilinə tərcüməsi də Mehmed Nəcati Qutluya məxsusdur. Kitab həmçinin Kuba və İspaniyada da nəşr olunub.[2]
QEYD: Kitabın ilk türkcə nəşri 2009-cu ildə Everest Publications tərəfindən Türkiyədə nəşr olunub. Daha sonra 2010-cu ildə Kubada "El Enviado del Sultán" (Sultanın elçisi) adı ilə nəşr olunub.[4] Kitabın ikinci türkcə nəşri 2012-ci ilin sentyabr ayında Nota Bene Publications tərəfindən nəşr olunub.[5]
- ↑ Karpat, Kemal H. (2002). Studies on Ottoman Social and Political History: Selected Articles and Essays. BRILL: Leiden, s. 181.
- ↑ 1 2 NTV Tarih dergisi, Mayıs 2009, s.80-81.
- ↑ Havana'da Türk Tutkusu, Ernesto Gomez Abascal, Çevirenler: Mehmet Necati Kutlu ve Ceren Karaca, Everest Yayınları, ISBN 9752895768.
- ↑ El Enviado del Sultán, Ernesto Gómez Abascal, Casa Editora Abril, Ciudad de La Habana 2010, ISBN 978-959-210-687-1.
- ↑ Havana'da Türk Tutkusu 1898, Ernesto Gomez Abascal, Nota Bene yayınları, Ankara, eylül 2012, ISBN 978-605-5513-26-9.