Həmid Hüsnü Qayacan

Təhsilini Məktəb-i İdadi-i Tibbiyədə (orta məktəb) başa vurduqdan sonra, 1892-ci ildə Məktəb-i Tibbiyə-i Şahanədən (İmperator Tibbi Məktəbi) məzun oldu. Hökmdarın fərmanı (irade-i seniyye) ilə Almaniyaya təhsil almaq üçün göndərilən tibb tələbələri arasında olan Həmid Hüsnü bəy, daxili xəstəliklər üzrə ixtisaslaşdıqdan sonra Türkiyə Hərbi Dəniz Qüvvələrində tibb kapitanı vəzifəsində xidmət etmişdir. İttihad və Tərəqqi Cəmiyyətin Hərbi Tibb məktəbində fəaliyyətə başlayan Həmid Hüsnü bəy, 1908-ci ildə əvvəllər qeyri-müsəlman futbol komandalarında oynamış qardaşı Fuad Hüsnü ilə birlikdə Qalatasaraya keçdi. Yaşına görə idmançıdan daha çox idarəçi kimi xidmət edən Həmid Hüsnü bəy, İkinci Məşrutiyyət dövründən sonra cəmiyyət qurmaq azadlığı verildikdən sonra kluba qoşulsa da, Qalatasarayın qurucularından biri kimi qeydiyyata alınmışdı. 1912-ci ildə, idarəçi olduğu vaxtlarda yaxın dostu Yəhya Bərki Qaragözoğlunu ziyarət edərkən getdiyi Altıyol qovşağındakı Fənərbaxça klub binasını sonradan daha tez-tez ziyarət etməyə başladı. Zamanla baş tutan bu səfərləri zamanı Fənərbaxça üzvlərindən "Sizi klubumuzun üzvü kimi görmək istərdik" deyə bir dəvət aldı. O, təklifi qəbul edərək, eyni ildə Qalatasaray rəhbərliyindəki vəzifəsindən istefa verib, Fənərbaxçanın üzvü oldu.^[2] 1913-cü ildə Fənərbaxça üzvləri və idarəçiləri tərəfindən prezidentlik təklifi alan Həmid Hüsnü bəy, daha nüfuzlu şəxsin prezident olmasının klub üçün faydalı olacağını bildirərək təklifi rədd etdi. Sonra, yaxın dostu, İctimai İşlər naziri və Hicaz Dəmir Yollarının Baş direktoru vəzifələrində çalışan Əli Mühəndis Mehmed Hulusi bəyin Fənərbaxçanın prezidenti olmasını təmin etdi. Klubun yeni prezidentləri Mehmed Hulusi bəy və Həmid Hüsnü bəy, ilk növbədə, klubun təsis edildiyi dövrdə hazırlanmış çox sadə nizamnamələrini nəzərdən keçirib, yeni və intizamlı nizamnamələr toplusunu yaratdılar. 1913-14-cü illərdə Mehmed Hulusi bəylə birlikdə Fənərbaxça prezidenti vəzifəsində çalışan Həmid Hüsnü bəy 1914-cü ildə bu vəzifəsindən istefa verdi. İttihad və Tərəqqi Cəmiyyətinin yüksək vəzifəli üzvü Həmid Hüsnü bəy, II Əbdülhəmidin hakimiyyətinə qarşı siyasi fəaliyyətinə görə Fəzzana sürgün edildi. Gənc türklər inqilabına qoşulmaq məqsədi ilə yaxın dostu və sağ əli Doktor Nazim bəyin siyasi fəaliyyət göstərdiyi Parisə qaçdı.^[3] Bundan əlavə, Həmid Hüsnü bəy bir müddət Fənərbaxçada, İttihad və Tərəqqi Cəmiyyətinin baş katibi və millət vəkili Mehmed Səbri Torpaqla birlikdə idarəçi olmuşdur.

Əvvəlcə Qalatasaraylı olan Həmid Hüsnü bəy, Fənərbaxçaya transfer olunduqdan sonra, 1 sentyabr 1913-cü ildə Qalatasarayın qurucuları siyahısından çıxarıldı.^[4] İdman sahəsindən əlavə, Qayacan həm də musiqiçi idi və Şark Musiki Cəmiyyəti və Musiki-yi Osmani kimi dərnək və fondlarda direktor, müəllim kimi türk musiqisinə töhfələr vermişdir.^[1][5] Fənərbaxça İdman Klubunun şura üzvü olan Qayacan 26 fevral 1952-ci ildə Suadiyədə taksi sürücüsü tərəfindən vurulduqdan sonra 84 yaşında vəfat etmişdir.