Bu səhifədə iş davam etməkdədir. |
Govdu qalaçası (digər adı: Ağsu qalaçası) — Gədəbəy rayonu, Qalakənd kəndi ərazisində Govdu yaylağında, hündür təpənin üzərində yerləşən son tunc-ilk dəmir dövrünə aid siklopik tikili, arxeoloji abidə.[1]
| Govdu qalaçası | |
|---|---|
 Govdu qalaçasının ümumi görünüşü | |
| Ölkə |
 Azərbaycan |
| Rayon | Gədəbəy |
| Yerləşir | Qalakənd, Govdu yaylağı |
| Aidiyyəti | son tunc-ilk dəmir dövrü |
| Layihə müəllifi | Tükəzban Göyüşova |
| Əsas tarixlər | XX əsrin 30-cu illərindən qeydiyyata alınmağa başlayıb |
| Material | qaya daşı |
| Rəsmi adı: Ağsu qalaçası | |
| İstinad nöm. | 1031 |
| Kateqoriya | Arxeoloji abidə |
| Əhəmiyyəti | Yerli əhəmiyyətli |
| 40°29′28″ şm. e. 45°45′24″ ş. u. | |
 |
|
  Govdu qalaçası |
|
 Vikianbarda əlaqəli mediafayllar | |
Qalakənd kəndi ərazisindəki Govdu qalaçasında 2019-cu ildə arxeoloji tədqiqatlar aparılmışdır. Qalaça, Govdu yaylağında, meşənin içərisində, hündür təpənin üzərində yerləşir. Govdu qalaçası mövcud siklopik tikililərin içərisində ən möhtəşəmi hesab edilir. Müdafiə divarları əsasən 7, bəzi hallarda doqquz konsentrik sırada, boyük ölçülü daşlardan inşa edilmişdir. Qalanın daxili və xaricində çoxsaylı tikinti qalıqları vardır. Onlardan ən çox diqqət çəkəni dairəvi plana malik, orta ölçülü daşlardan tikilimiş inşaat qalıqlarıdır.
Qalaçanın mərkəzindəki ana divarın qərb tərəfində, 4,40x5 m² ərazidə aparılmış qazıntılar nəticəsində dairəvi plana malik, divarları orta ölçülü daşlarla tikilmiş, dərinliyi releyfə görə 2,10-2,30 sm olan otaq aşkar edilərək tədqiq edilmişdir. Qalaçanın inventar nömrəsi 1031-dir.[2]
Gədəbəy rayonunda XX əsrin əvvəllərindən başlayaraq 80-ci illərə qədər 100-dək siklopik tikili qeydə alınmış və onların bəzilərində kəşfiyyat xarakterli tədqiqatlar aparılmışdır. Cənubi Qafqazda mövcud olan siklopik tikililərin əksəriyyəti say etibarı ilə Gədəbəy rayonunun ərazisində yerləşir.[3]
2019-cu ildə qalaçada aparılan qazıntılar zamanı qalaçanın mərkəzindəki ana divarın qərb tərəfində, 4,40x5 m² ərazidə aparılan qazıntılar nəticəsində dairəvi plana malik, divarları orta ölçülü daşlarla tikilmiş, dərinliyi releyfə görə 2,10-2,30 sm olan otaq aşkar edilərək tədqiq edilmişdir ki, bu otağın tikintisində Leşkər qalaçasından fərqli olaraq çay daşlarından deyil, yerli qaya daşlarından istifadə olunmuşdur. Qazıntı sahəsindən yüzlərlə saxsı fraqment, osteoloji qalıqlar, az sayda sümük və daş alət, bir neçə obsidian parçası, aşkar edilmişdir.
- ↑ "Gədəbəyin uca dağlarındakı sirli qalaları və qədim yaşayış yerlərini dirçəldən,gizli sirlərinin kaşifi Tükəzban Alıyeva -(Göyüşova )" (az.). https://amidtv.az. 27 İyun 2025. 28 iyn 2025 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 28 iyn 2025.
- ↑ "Dünya əhəmiyyətli daşınmaz tarix və mədəniyyət abidələrinin S İ Y A H I S I" (PDF) (az.). http://irs.gov.az. 17 fevral 2026 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 17 fevral 2026.
- ↑ Səmədova, Fatma. "GƏDƏBƏY ARXEOLOJİ ABİDƏLƏRİ VƏ ONLARIN TƏDQİQİ SAHƏSİNDƏ GÖRÜLMÜŞ SON İŞLƏR" (PDF). Turizm və qonaqpərvərlik tədqiqatları (Beynəlxalq jurnal) (az.). Bakı: Mütərcim: 150-158. ISSN 2409-6032. 23 iyun 2025 tarixində arxivləşdirilib (PDF). İstifadə tarixi: 23 iyun 2025.
- "Ağsu qalaçası" (az.). https://q-t.rmi.az. 17 fevral 2026 tarixində arxivləşdirilib. İstifadə tarixi: 17 fevral 2026.